रोल्पा विमानस्थल
रोल्पा विमानस्थल नेपालकाे लुम्बिनी प्रदेशअन्तर्गत रोल्पा जिल्लामा अवस्थित सानो तर महत्त्वपूर्ण विमानस्थल हो। सन् १९८० नोभेम्बर ६ मा सञ्चालनमा आएको यो विमानस्थल रोल्पा नगरपालिका र आसपासका क्षेत्रका जनताका लागि यातायात सुविधाकाे उद्देश्यले निर्माण गरिएको थियो। देशका अन्य भागसँग दुर्गम पहाडी क्षेत्रलाई जडान गर्ने रणनीतिक महत्त्व हुँदाहुँदै पनि हाल यो विमानस्थल सञ्चालनमा छैन।
रोल्पा विमानस्थल सन् १९८० को दशकको सुरुवातमा नेपाल सरकारले दुर्गम क्षेत्रहरूलाई हवाईमार्गमार्फत जडान गर्ने उद्देश्यले स्थापना गरेको हो। यो विमानस्थल २८°१६′०३″ उत्तर अक्षांश र ८२°४५′२३″ पूर्व देशान्तरमा अवस्थित छ। लुम्बिनी प्रदेशको मध्य पहाडी भेगमा पर्ने रोल्पा जिल्ला भौगोलिक रूपमा अत्यन्त विकट र पहाडी भू-परिसरले भरिएको क्षेत्र हो। यहाँको सडकमार्ग सञ्जाल अपुरो र जोखिमपूर्ण भएकाले हवाई यातायातलाई वैकल्पिक र आवश्यक विकल्पको रूपमा लिइएको हो। हवाई यातायातको सुविधा उपलब्ध गराएर यात्राको समय घटाउनु र सुविधा वृद्धि गर्नु विमानस्थलको प्रमुख उद्देश्य थियो।
विमानस्थल स्थापना हुनुका धेरैवटा कारणहरू थिए। पहिलो, यसले रोल्पा र राजधानी काठमाडौं लगायत अन्य प्रमुख शहरहरूबीच आवतजावत सजिलो र छिटो बनाउने लक्ष्य राखेको थियो। दुर्गम स्थानका बासिन्दाहरूलाई स्वास्थ्य सेवा, शिक्षा, रोजगारी र व्यापारिक अवसरहरूको पहुँचमा पुर्याउने लक्ष्य पनि विमानस्थलको स्थापना पछाडिको अर्को महत्त्वपूर्ण कारण हो।
त्यस्तै, पर्यटन र व्यापार प्रवर्द्धनमार्फत आर्थिक विकासमा टेवा पुर्याउने आशा पनि गरिएको थियो। रोल्पा जिल्लाको प्राकृतिक सौन्दर्य, सांस्कृतिक धरोहर, र इको-टुरिज्मको सम्भावनाले यो क्षेत्रलाई पर्यटकहरूको लागि आकर्षक गन्तव्य बनाउन सक्ने आधार प्रदान गर्थ्यो।
साथै, १९९६ देखि २००६ सम्म चलेको नेपालमा माओवादी सशस्त्र द्वन्द्वको समयमा रोल्पा अत्यन्त संवेदनशील क्षेत्रको रूपमा चिनिएको थियो। त्यसबेला हवाई यातायातजस्ता भरपर्दो पूर्वाधारले मानवीय सहायता, सरकारी उपस्थिति र द्वन्द्वपछिको पुनःस्थापनामा पनि टेवा पुर्याउन सक्थ्यो।
रोल्पा विमानस्थल नेपाल सरकारको स्वामित्वमा रहेको सार्वजनिक विमानस्थल हो जसको सञ्चालन नागरिक उड्डयन प्राधिकरण (CAAN) ले गर्दै आएको छ। सीएएएन नेपालमा विमानस्थल निर्माण, व्यवस्थापन, हवाई ट्राफिक नियमन र सुरक्षाको जिम्मेवारी बोकेको निकाय हो।
विमानस्थल स्थापना भएदेखि नै विभिन्न प्राविधिक र भौगोलिक चुनौतीहरूले गर्दा यो पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा आउन सकेको छैन। यसको धावनमार्ग (runway) छोटो भएकाले यहाँ साना विमान मात्र अवतरण गर्न सक्ने अवस्था छ, जसले उडानको संख्या र क्षमतामा सीमितता ल्याउँछ।
अर्को चुनौती भनेको यहाँको भौगोलिक अवस्था र मौसम हो। पहाडी भूभाग, बाक्लो कुहिरो, मनसुनको समयमा हुने भारी वर्षा र हावा-आँधीले गर्दा उडानहरू प्रभावित हुने गर्छन्। फलस्वरूप, उडान रद्द हुनु वा ढिलो हुनु सामान्य कुरो बनिसकेको छ। विमानस्थलको पूर्वाधारको नियमित मर्मत र आधुनिकीकरण गर्न पनि सरकारसँग आवश्यक बजेट र स्रोतको अभाव रहँदै आएको छ।
हाल रोल्पा विमानस्थल बन्द अवस्थामा छ, जुन नेपालका धेरैजसो साना क्षेत्रीय विमानस्थलहरूमा देखिने साझा समस्या हो। नियमित उडान नहुनुका कारण यो विमानस्थलले क्षेत्रीय यातायात सञ्जालमा अपेक्षित भूमिका खेल्न सकिरहेको छैन।
अहिले पनि स्थानीय बासिन्दाहरूले प्रमुख रूपमा सडकमार्फत यात्रा गर्ने गर्छन्, जुन धेरैजसो अवस्थामा जोखिमपूर्ण, ढिलो र असजिलो हुन्छ। वर्षा याममा हुने पहिरोहरूले यो समस्या अझ बढाउँछ।
सञ्चालनमा अवरोधको प्रमुख कारण भनेको आर्थिक व्यावसायिकता हो। यात्रुहरूको न्यून सङ्ख्या भएका कारण एयरलाइन्सहरूले यहाँ उडान गर्नु घाटे व्यवसाय ठान्छन्। सरकारको तर्फबाट पनि बजेटको कमीले गर्दा विमानस्थललाई सन्चालनमा ल्याउने र स्तरोन्नति गर्ने काममा ढिलाइ भइरहेको छ।
साथै, यहाँ आधारभूत पूर्वाधारहरू—जस्तै आधुनिक नेभिगेसन उपकरण, सुरक्षाका लागि आवश्यक संयन्त्रहरू—को अभावले गर्दा नियमित सेवा दिने एयरलाइन्सहरू आकर्षित हुन सकेका छैनन्।
यसको असर स्थानीय जनजीवनमा पनि परेको छ। पर्यटनको सम्भावना न्यून हुँदै गएको छ, कृषिजन्य उत्पादन बजारमा पुर्याउन ढिलो हुने गरेको छ, र स्वास्थ्य सेवा वा आपतकालीन सेवा लिन बाहिर जान गाह्रो हुने गरेको छ।
यद्यपि हाल विमानस्थल बन्द अवस्थामा छ, यसको पुनः सञ्चालनका लागि विभिन्न तहमा छलफल र प्रयासहरू भइरहेका छन्। स्थानीय तहका जनप्रतिनिधि, नागरिक समाज, तथा उड्डयन प्राधिकरणका अधिकारीहरू यसलाई पुनः सञ्चालनमा ल्याउने पक्षमा देखिन्छन्।
विमानस्थल पुनः सञ्चालनमा आएमा यसले आर्थिक वृद्धि, आपतकालीन स्वास्थ्य सेवा, पर्यटकीय प्रवर्द्धन र समग्र विकासमा ठूलो टेवा पुर्याउन सक्छ।
धावनमार्गको स्तरोन्नति, टर्मिनल भवन सुधार, नयाँ प्रविधिको प्रयोग, र छोटो धावनमार्गमा अवतरण गर्न सक्ने साना विमानको प्रयोगका लागि योजना बनाइएका छन्। साथै, मौसम जानकारीका लागि आधुनिक पूर्वानुमान प्रणाली, सुरक्षा उपकरण, र जनशक्ति तालिमका कार्यक्रमहरू पनि योजनामा समावेश हुनुपर्छ।
रोल्पा विमानस्थलको भविष्य राजनीतिक इच्छाशक्ति, लगानी, र नवीन सोचमा भर पर्नेछ। नेपाल सरकारले पछिल्लो समयमा क्षेत्रीय सञ्जाल विस्तार र पूर्वाधार विकासमा ध्यान दिइरहेको अवस्थामा यो विमानस्थल पनि सरकारका योजनामा प्राथमिकतामा पर्न सक्छ।
यस विमानस्थलको सशक्त परिचालनले क्षेत्रीय असमानता घटाउने, दुर्गम बस्तीहरूलाई सेवा प्रवाहको पहुँचमा ल्याउने, र स्थानीय व्यवसायहरूलाई सशक्त बनाउने अवसर प्रदान गर्छ।
यातायात, पर्यटन, स्वास्थ्य, व्यापार, र रोजगारीका लागि यो विमानस्थल एक महत्वपूर्ण पूर्वाधार बन्न सक्छ। विशेषतः आकस्मिक उद्धार, विपद् व्यवस्थापन, र मानव कल्याणका पक्षमा यसको भूमिका महत्त्वपूर्ण हुनेछ।
रोल्पा विमानस्थल नेपालको दुर्गम पहाडी भूगोलमा उड्डयन पूर्वाधार विकासका चुनौती र सम्भावनाहरूको प्रतिनिधि उदाहरण हो। हाल सञ्चालनमा नरहे पनि यसको अस्तित्व आफैमा सरकारको प्रयासको प्रतिफल हो—देशका सबै क्षेत्रलाई समेट्ने समावेशी विकासको दिशामा।
यदि यथोचित लगानी, प्रविधि, र सुदृढ व्यवस्थापन गरियो भने रोल्पा विमानस्थल फेरि एकपटक रोल्पाका जनताको लागि जीवनरेखा बन्न सक्नेछ। यसले विकास, सहजीकरण, र समृद्धिको नयाँ ढोका खोल्नेछ।
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल लोड हुँदैछ...
काठमाडौं । झापाका विभिन्न विद्यालय तथा क्याम्पसका २०० विद्यार्थीलाई लक्षित गर्दै विपद् व्यवस्थापन तथा सर्पदंश रोकथामसम्बन्धी प्रदर्शन एवं सचेतना कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ । अन्तरराष्ट्रिय झापाली समाजको सहयोग तथा एनसिसी अलुम्नी एसोसिएसन झापाको समन्वयमा चारआलीस्थित अरिदमन गण ब्यारेकमा कार्यक्रम आयोजना गरिएको हो ।कार्यक्रममा नेपाली सेना तथा एनसिसी अलुम्नी एसोसिएसनका प्रतिनिधिहरूले
