महेन्द्रनगर विमानस्थल
नेपालको पश्चिमी सुदूरपश्चिमी प्रदेशको कञ्चनपुर जिल्लामा अवस्थित महेन्द्रनगर विमानस्थल (IATA: XMG, ICAO: VNMN) नेपालको एक महत्वपूर्ण घरेलु विमानस्थल हो। यो विमानस्थल १९७३ डिसेम्बर ३० मा सञ्चालनमा आएको थियो र त्यतिबेला पश्चिम नेपालका लागि प्रमुख हवाई ढोका मानिन्थ्यो। तर, विगत केही दशकदेखि यो विमानस्थल सञ्चालनमा छैन र अहिले पशु चरन क्षेत्रको रूपमा परिवर्तन भइसकेको छ। यो विमानस्थलले शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्ज जाने पर्यटकहरूका लागि मुख्य प्रवेशद्वारको रूपमा सेवा प्रदान गर्थ्यो।
महेन्द्रनगर विमानस्थलको स्थापना १९७३ मा गरिएको थियो। त्यतिबेला नेपालमा हवाई यातायातको विकास तीव्र रूपमा भइरहेको थियो र देशका विभिन्न क्षेत्रहरूलाई जोड्न हवाई मार्गलाई प्राथमिकता दिइएको थियो। पश्चिम नेपालमा सडक पूर्वाधार सीमित र दुर्गम भएकोले, महेन्द्रनगर विमानस्थलले क्षेत्रीय कनेक्टिविटीमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेको थियो।
यो विमानस्थलको निर्माणले स्थानीय जनतालाई राजधानी काठमाडौं तथा अन्य प्रमुख शहरहरूसँग हवाई माध्यमबाट जोड्न सहज बनायो। विशेष गरी शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्जमा पर्यटक तथा अनुसन्धानकर्ताहरूको पहुँचमा वृद्धि भयो। यसले क्षेत्रको पर्यटन विकासमा ठूलो योगदान पुर्यायो र स्थानिय अर्थतन्त्रमा सकारात्मक प्रभाव पारेको थियो।
महेन्द्रनगर विमानस्थल समुद्र सतहदेखि करिब ६५० फिट (१९८ मिटर) उचाइमा अवस्थित छ। यसको स्थान कञ्चनपुर जिल्लाको महेन्द्रनगर नगरपालिकामा छ। विमानस्थलको निर्देशांक २८°५७′४८″N अक्षांश र ८०°०८′५३″E देशान्तरमा पर्छ।
यो विमानस्थल पश्चिम नेपालमा सुदूरपश्चिमी क्षेत्रको यातायातको मुख्य केन्द्रका रूपमा रहेको थियो। यहाँबाट शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्ज पुग्न सजिलो हुन्छ। निकुञ्जको सम्पूर्ण क्षेत्र र वरपरका गाउँहरूमा पुग्न सडक सम्पर्क सीमित भएकाले, हवाई मार्गको प्रयोग आवश्यक थियो। महेन्द्रनगर विमानस्थलबाट हवाई सेवा उपलब्ध हुनु पर्यटकहरू र स्थानीय जनताको लागि धेरै उपयोगी थियो।
महेन्द्रनगर विमानस्थलको एक मात्र रनवे छ, जसको दिशा १७/३५ छ। यस रनवेको लम्बाइ ८८४ मिटर (२,९०० फिट) छ र यसको सतह घाँस तथा माटोबाट बनेको छ। यो रनवे छोटो र अपूर्ण संरचनाले साना विमानहरू मात्र सञ्चालन गर्न सकिन्थ्यो।
विमानस्थलमा कुनै ठूलो टर्मिनल भवन वा अत्याधुनिक सुविधा थिएनन्। यसको प्राथमिक उद्देश्य क्षेत्रीय उडानलाई सुविधा पुर्याउनु थियो। सरकारी निकायले सीमित बजेटमा यसलाई सञ्चालनमा राख्ने प्रयास गरिरहेको थियो। तर, यस्तै सीमित संरचना र अपर्याप्त स्रोतका कारण दीर्घकालीन रूपमा यसलाई उच्च स्तरीय विमानस्थल बनाउने सम्भावना कमजोर रह्यो।
प्रारम्भिक समयमा, महेन्द्रनगर विमानस्थलले नियमित घरेलु उडानहरू संचालन गर्थ्यो। नेपाल वायु सेवा निगम र अन्य साना निजी विमान कम्पनीहरूले यहाँबाट उडान भर्ने गर्दथे। यहाँबाट काठमाडौं, नेपालगंज लगायतका शहरमा उडान उपलब्ध थिए।
विशेष गरी पर्यटकहरूले शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्ज जान यस विमानस्थल प्रयोग गर्थे। निकुञ्जको दुर्गम भू-भाग र जंगलहरूको कारण बाटोमा लामो समय लाग्ने हुँदा, हवाई सेवा अत्यन्त महत्वपूर्ण थियो। यसले क्षेत्रको पर्यटन विकासमा सहायक भूमिका खेलेको थियो।
१९९९ देखि यो विमानस्थल बन्द छ। बन्द हुनुका मुख्य कारणहरूमा आर्थिक अस्थिरता, यातायात सेवा सञ्चालनमा समस्या, र बिस्तृत सडकीय विकासले केही हदसम्म हवाई मार्गको आवश्यकतालाई कम गर्नु पर्दा विमानस्थलको महत्व घट्नु पर्दछ।
कञ्चनपुर जिल्लामा सडकहरूको विकासले सवारी साधनले क्षेत्रीय यात्रा गर्न सजिलो बनाएको छ। यसैले हवाई सेवाको माग कम भएको छ। साथै, रनवे र आधारभूत पूर्वाधारको कमजोरीले नयाँ युगका आधुनिक विमानहरूको सेवा गर्न सक्दैन भन्ने समस्याले पनि यसलाई बन्द हुनुमा प्रभाव पारेको छ।
वर्तमानमा, महेन्द्रनगर विमानस्थलले कुनै पनि scheduled हवाई सेवा उपलब्ध गराउँदैन। यो क्षेत्र अहिले पशु चरन क्षेत्रका रूपमा उपयोग हुँदै आएको छ। यहाँ गाई, भैंसी जस्ता पशुहरू चरिरहेका छन् र विमानस्थलका भवन र संरचनाहरू अव्यवस्थित अवस्थामा छन्।
नेपाल सरकारले पछिल्ला केही वर्षहरूमा ग्रामीण र दुर्गम क्षेत्रहरूमा हवाई सेवाको पुनःसञ्चालनमा ध्यान दिएको छ। यसै क्रममा, सुदूरपश्चिमी प्रदेशका केही विमानस्थलहरूको पुनःसञ्चालनका लागि योजनाहरू बनेका छन्। महेन्द्रनगर विमानस्थल पनि पुनः सञ्चालन गर्ने विचारमा रहेको बताइएको छ।
यदि पुनः सञ्चालन भएमा, यसले क्षेत्रीय पर्यटन, व्यवसायिक गतिविधि, र स्थानीय जनताको आवागमनमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको छ। शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्जले अझ धेरै पर्यटक आकर्षित गर्न सक्ने सम्भावना छ र यसले स्थानीय रोजगारी सिर्जना गर्न मद्दत पुर्याउनेछ।
शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्ज, महेन्द्रनगर विमानस्थलको मुख्य पर्यटक गन्तव्य हो। यो निकुञ्ज बंगाल टाइगर, गैंडा, हरण, र विभिन्न वन्यजन्तुहरूको लागि प्रसिद्ध छ। निकुञ्जमा भ्रमण गर्नको लागि पर्यटकहरूले महेन्द्रनगर विमानस्थलबाट उडान लिन सक्थे।
तर, विमानस्थल बन्द भएपछि पर्यटकहरूलाई सडक मार्गबाट लामो यात्रा गर्नुपर्ने बाध्यता आएको छ। यसले पर्यटनको सम्भावित विकासमा अवरोध पुर्याएको छ। त्यसैले, विमानस्थल पुनः सञ्चालन हुनु पर्यटकहरूको लागि निकै लाभदायक हुनेछ।
महेन्द्रनगर विमानस्थल क्षेत्रीय विकासमा ठूलो भूमिका खेलेको थियो। स्थानीय व्यापारी, कृषि व्यवसायी, र पर्यटन उद्योग यसबाट प्रत्यक्ष रूपमा लाभान्वित भएका थिए। विमानस्थल सञ्चालनमा रहँदा स्थानीय बजारमा सामग्री तथा उत्पादनको आवागमन बढेको थियो।
तर, विमानस्थल बन्द भएपछि स्थानीय अर्थतन्त्रमा नकारात्मक प्रभाव परेको छ। यातायातका विकल्प सीमित हुँदा व्यवसायहरू प्रभावित भएका छन्। तसर्थ, यसको पुनः सञ्चालनले पुनः आर्थिक पुनरुत्थानमा सहयोग पुर्याउने छ।
महेन्द्रनगर विमानस्थल नेपालको सुदूर पश्चिमी क्षेत्रको लागि एक पटक अत्यन्तै महत्वपूर्ण हवाई यातायात केन्द्र थियो। यसको स्थापना र सञ्चालनले स्थानीय जनजीवन र पर्यावरणीय पर्यटनलाई एक नयाँ आयाम दिएको थियो। यद्यपि, १९९९ देखि बन्द रहँदै आएको यो विमानस्थल अहिले पशु चरन क्षेत्रको रूपमा परिणत भइसकेको छ।
तर, यस विमानस्थलको पुनः सञ्चालनले क्षेत्रको पर्यटन, व्यवसाय, र सामाजिक विकासमा पुनःप्राण फुक्नेछ भन्ने आशा गरिएको छ। सरकार र सम्बन्धित निकायले यसको पुनः सञ्चालन र आधुनिकीकरणका लागि आवश्यक कदम चाल्नुपर्ने आवश्यकता देखिन्छ। यसले सुदूरपश्चिमी नेपालको समग्र विकासमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउने निश्चित छ।
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल लोड हुँदैछ...
काठमाडौं । झापाका विभिन्न विद्यालय तथा क्याम्पसका २०० विद्यार्थीलाई लक्षित गर्दै विपद् व्यवस्थापन तथा सर्पदंश रोकथामसम्बन्धी प्रदर्शन एवं सचेतना कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ । अन्तरराष्ट्रिय झापाली समाजको सहयोग तथा एनसिसी अलुम्नी एसोसिएसन झापाको समन्वयमा चारआलीस्थित अरिदमन गण ब्यारेकमा कार्यक्रम आयोजना गरिएको हो ।कार्यक्रममा नेपाली सेना तथा एनसिसी अलुम्नी एसोसिएसनका प्रतिनिधिहरूले
