खिजी चण्डेश्वरी विमानस्थल
नेपालको उड्डयन क्षेत्रले पछिल्ला दशकहरूमा उल्लेखनीय फड्को मारेको छ। विशेषतः दुर्गम र भौगोलिक रूपमा जटिल स्थानहरूमा विमानस्थलहरूको विकासले स्थानीय जनताको जीवनस्तरमा सुधार ल्याउन ठूलो भूमिका खेलेको छ। यस्तै एक महत्त्वपूर्ण परियोजना हो — खिजी चण्डेश्वरी विमानस्थल, जुन पूर्वी नेपालको ओखलढुङ्गा जिल्लाको खिजी चण्डेश्वरी क्षेत्रमा अवस्थित छ। यो विमानस्थलले पहाडी जिल्ला र राजधानीबीचको दूरी घटाउने मात्र होइन, भौगोलिक पहुँच, स्वास्थ्य सेवा, व्यापार र पर्यटन प्रवर्द्धनमा समेत महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
खिजी चण्डेश्वरी विमानस्थलको निर्माण र विकास प्रक्रिया एक महत्वपूर्ण पूर्वाधार परियोजनाको रूपमा रहेको छ, जसले पूर्वी नेपालको ओखलढुंगा जिल्लामा हवाई यातायातको पहुँच विस्तार गर्ने उद्देश्य राखेको थियो। यसको औपचारिक उद्घाटन सन् २०१९ डिसेम्बर २३ मा सम्पन्न गरिएको थियो, जुन दिन स्थानीयवासी, विकास साझेदार तथा सरकारका लागि ऐतिहासिक महत्व बोकेको दिनका रूपमा सम्झिन्छ। विमानस्थलको निर्माण कार्य खिजिदेम्बा गाउँपालिका र कोशी प्रदेश सरकारको साझेदारीमा सम्पन्न भएको हो, जसमा स्थानीय तहले जग्गा व्यवस्था, प्रारम्भिक संरचना निर्माण तथा समुदायसँगको समन्वयमा अग्रसर भूमिका निर्वाह गरेको थियो भने प्रदेश सरकारले आवश्यक प्राविधिक तथा वित्तीय सहायता प्रदान गरेर परियोजनालाई मूर्तरूप दिन सघाएको थियो। नेपाल सरकारअन्तर्गतको नागरिक उड्डयन प्राधिकरण (CAAN) ले विमानस्थलको सञ्चालन, सुरक्षा निगरानी, उडान व्यवस्थापन र प्राविधिक सेवा उपलब्ध गराउने कार्य सम्हालेको छ, जसले यस विमानस्थलको दीर्घकालीन दिगोपनामा योगदान पुर्याएको छ। विकास प्रक्रिया पूर्ण रूपमा स्थानीय जनताको चासो, आवश्यकता र सहभागितामा आधारित रहेकाले यसले समुदायमा स्वामित्वको भावना सिर्जना गर्यो र परियोजनालाई सामाजिक रूपमा स्वीकार्य बनायो। योजनाबद्ध कार्यान्वयन, पारदर्शिता र सशक्त समन्वयको आधारमा यो परियोजना समयमै सम्पन्न हुन सफल भयो, जसले दुर्गम भूगोलमा हवाई सेवा पु-याएर पर्यटन, व्यापार र आकस्मिक सेवाहरूको पहुँच विस्तारमा सकारात्मक प्रभाव पारेको छ। यसरी, खिजी चण्डेश्वरी विमानस्थलको विकास प्रक्रिया समावेशी, समन्वित र परिणाममुखी रहनुका साथै आगामी पूर्वाधार विकासका लागि प्रेरणादायी र सफल नमूनाका रूपमा स्थापित भएको छ।
खिजी चण्डेश्वरी विमानस्थल नेपालको पूर्वी भाग, ओखलढुंगा जिल्लामा अवस्थित एक रणनीतिक महत्वको विमानस्थल हो, जुन समुद्र सतहबाट करिब २,०७० मिटर (६,७८९ फिट) उचाइमा रहेको छ। यस्तो उचाइमा अवस्थित विमानस्थलहरू सामान्यतया हिमाली भौगोलिक स्वरूपमा पर्ने भएकाले यहाँको हावापानी, वातावरणीय अवस्था, र प्राविधिक आवश्यकताहरू समेत विशिष्ट हुन्छन्। उच्च उचाइमा हावाको घनत्व कम हुने भएकाले वायुदाब पनि कम हुन्छ, जसले गर्दा विमानको लिफ्ट (उत्थानशक्ति) कम हुन सक्छ र त्यसले उडानका क्रममा थप सावधानी आवश्यक हुन्छ। यसै गरी, तापक्रममा दिनहुँ तथा मौसमी रूपमा तीव्र परिवर्तन देखिन्छ, जसले पाइलटहरूलाई मौसमको विस्तृत विश्लेषण र समयमै निर्णय लिनुपर्ने आवश्यकता बढाउँछ।
त्यस्ता स्थानहरूमा विमान सञ्चालन गर्न विशेष प्रविधि, सुरक्षित ल्यान्डिङ प्रणाली, तथा उन्नत नेभिगेसन उपकरणहरूको प्रयोग अनिवार्य मानिन्छ। साथै, यस किसिमको भू-भागमा अनुभव भएका, पहाडी र हिमाली क्षेत्रका लागि तालीम प्राप्त पाइलटहरूको आवश्यकता अत्यधिक हुन्छ। खिजी चण्डेश्वरी विमानस्थलमा यस्ता चुनौतीहरूका बाबजुद पनि प्रविधि र दक्ष जनशक्तिको समुचित व्यवस्थापनमार्फत उडानहरूको नियमितता र सुरक्षालाई प्राथमिकता दिइएको छ। विमानस्थलले समयानुकूल आवश्यक पूर्वाधार विकास गर्दै हवाई यातायातलाई दिगो र भरपर्दो बनाउने दिशामा निरन्तर प्रयास गरिरहेको छ।
यस विमानस्थलको भौगोलिक अवस्थाले मात्र होइन, यसको स्थानिय सामुदायिक उपयोगिता, पर्यटन, स्वास्थ्य तथा आपतकालीन सेवा पहुँचमा समेत योगदान दिने सम्भावना उच्च छ। यसको माध्यमबाट हिमाली क्षेत्रका बासिन्दाहरूले देशको अन्य भागमा सुलभ आवागमन गर्न सक्ने वातावरण सिर्जना भएको छ, जुन दिगो विकासका दृष्टिकोणले अत्यन्त सकारात्मक उपलब्धि हो।
खिजी चण्डेश्वरी विमानस्थलको रनवे संरचना यसको कार्यक्षमता, सञ्चालन क्षमता, र प्रयोग हुने विमानहरूको प्रकृति निर्धारण गर्ने एक प्रमुख पक्ष हो। यस विमानस्थलमा एउटा मात्र रनवे रहेको छ, जुन उत्तर–दक्षिण दिशा अनुरूप (१५/३३) अवस्थित छ। यस रनवेको कुल लम्बाइ करिब ५८० मिटर (१,९०३ फिट) रहेको छ, जुन साना र हल्का विमानहरूको अवतरण तथा उडानका लागि उपयुक्त मानिन्छ। रनवेको सतह ग्राभेल (कंक्रीट नभएको, कच्ची ग्राभेलयुक्त सतह) बाट बनेको छ, जुन पहाडी भूभागमा प्राविधिक तथा आर्थिक दृष्टिले व्यवहारिक विकल्प मानिन्छ।
ग्राभेल सतहका रनवेहरू निर्माणमा तुलनात्मक रूपमा कम खर्चिलो हुन्छन् र पहाडी तथा दुर्गम भेगमा छिटो निर्माण गर्न सकिने विशेषता बोकेका हुन्छन्। यद्यपि, यस प्रकारको रनवेमा नियमित मर्मतसम्भारको आवश्यकता पर्छ, विशेषतः वर्षायाममा सतह बिग्रने सम्भावना बढी हुने गर्छ। साथै, ग्राभेल रनवेमा अवतरण गर्दा धुलो, ढुंगाको टुक्रा आदिले जहाजको इन्जिन वा संरचनामा असर गर्ने जोखिम पनि रहन्छ, जसले गर्दा यसमा सधैं सावधानीपूर्वक सञ्चालन गर्नुपर्दछ।
साना घरेलु उडानहरू, जस्तै ट्विन-अटर, डोर्नियर, वा LET L-410 जस्ता STOL (Short Take-Off and Landing) क्षमतायुक्त विमानहरूका लागि यस्तो रनवे पर्याप्त मानिन्छ। तर ठूला वा भारी विमानहरूको लागि यो लम्बाइ तथा सतह दुवै अपर्याप्त हुन्छ। त्यसैले खिजी चण्डेश्वरी विमानस्थल हालको अवस्थाबाट मुख्य रूपमा साना र छोटो दुरीका हवाई सेवा प्रदान गर्न प्रयोग गरिएको छ। भविष्यमा हवाई सेवा विस्तार तथा ठूला विमानहरूको सेवा ल्याउनका लागि रनवेको लम्बाइ विस्तार गर्ने, सतहलाई ब्ल्याकटप वा कंक्रीटमा रूपान्तरण गर्ने जस्ता योजनाहरू आवश्यक हुन सक्छन्।
हालको रनवे संरचना दुर्गम पहाडी भेगका आवश्यकतालाई ध्यानमा राखेर बनाइएको यथार्थपरक तथा लचिलो पूर्वाधार हो, जसले न्यूनतम स्रोत साधनमै अधिकतम सेवा दिने प्रयास गरिरहेको छ।
खिजी चण्डेश्वरी विमानस्थलको क्षमता परीक्षणको एक महत्वपूर्ण चरणको रूपमा टारा एयरले सफल परीक्षण उडान सम्पन्न गरिसकेको छ। यो परीक्षण उडानले विमानस्थलको संरचना, रनवेको अवस्था, मौसम अनुकूलता, नेभिगेसन प्रणाली, र अन्य प्राविधिक पक्षहरू परीक्षण गरी नियमित व्यावसायिक उडानका लागि उपयुक्त भएको पुष्टि गरेको थियो। सफल परीक्षणपछि टारा एयरले काठमाण्डौ–खिजी चण्डेश्वरी हवाई मार्गमा नियमित उडान सञ्चालन गर्ने घोषणा गरेको छ, जसले स्थानीयवासीहरूका लागि ठूलो सम्भावना र अवसरको ढोका खोलेको छ।
यो हवाई सेवा सञ्चालनमा आएपछि विशेष गरी खिजिदेम्बा गाउँपालिका र वरपरका ग्रामीण बस्तीहरूमा बसोबास गर्ने जनताका लागि राजधानी काठमाण्डौसम्मको यात्रालाई छिटो, सहज र सुरक्षित बनाउनेछ। हालसम्म लामो, कठिन र जोखिमपूर्ण सडक मार्ग प्रयोग गर्नु पर्ने बाध्यतालाई यो सेवाले धेरै हदसम्म कम गर्नेछ। हवाई यात्राको पहुँचले स्वास्थ्य सेवाको सहजता बढाउनेछ, विशेष गरी आकस्मिक अवस्थामा गम्भीर बिरामीलाई तुरुन्तै शहरका ठूला अस्पतालमा पुर्याउन सकिनेछ। त्यसैगरी, उच्च शिक्षाको लागि काठमाण्डौ जाने विद्यार्थीहरूका लागि पनि यो मार्ग निकै उपयोगी हुनेछ।
व्यापार र रोजगारको दृष्टिकोणले पनि यो हवाई सेवा स्थानीय उत्पादनलाई शहर बजारसम्म पुर्याउन, वैदेशिक रोजगारमा जाने तथा फर्किने यात्रुहरूलाई सहजता दिने, र पर्यटनको प्रवर्द्धन गर्न महत्वपूर्ण हुने अपेक्षा गरिएको छ। ओखलढुंगा र आसपासका क्षेत्रहरूमा रहेका प्राकृतिक, सांस्कृतिक तथा धार्मिक स्थलहरूमा पुग्न पर्यटकहरूलाई सजिलो पहुँच उपलब्ध गराएर स्थानीय पर्यटन व्यवसायमा पनि सकारात्मक प्रभाव पार्नेछ।
त्यसैले, टारा एयरद्वारा गरिएको परीक्षण उडान केवल प्राविधिक सफलता मात्र होइन, स्थानीय विकास, समावेशी पहुँच र क्षेत्रीय सशक्तीकरणतर्फको एक ठोस कदम हो। भविष्यमा अन्य हवाई सेवा प्रदायकहरू पनि यस मार्गमा आकर्षित हुन सक्ने सम्भावना छ, जसले प्रतिस्पर्धात्मक सेवा प्रवाह बढाउँदै यात्रीहरूको लागि अझ सहज र भरपर्दो यात्रा अनुभव सुनिश्चित गर्नेछ।
ओखलढुंगा जिल्ला नेपालको पहाडी भेगमा अवस्थित भएको कारण यहाँको भौगोलिक बनावट जटिल, उकालो–ओरालो तथा साँघुरो खोंचयुक्त छ, जसले सडक यातायातको विकास र सञ्चालनमा निरन्तर चुनौती सिर्जना गर्दछ। अधिकांश सडकहरू कच्ची (ग्राभेलयुक्त) छन्, जुन नियमित मर्मतसंभारको अभावमा छिट्टै बिग्रने र यात्रा असहज बनाउने प्रवृत्ति राख्छन्। विशेषगरी मनसुनको समयमा भारी वर्षाका कारण पहिरो जानु, सडक भासिनु, हिलोले सडक अवरुद्ध हुनु जस्ता समस्याहरू बारम्बार देखिन्छन्। यस्तो अवस्थामा यात्रुहरू लामो समयसम्म बाटोमै रोकिनु पर्ने, आकस्मिक सेवाहरू प्रभावित हुने, र जनधनको क्षति हुने सम्भावना उच्च रहन्छ।
यस्ता अवस्थाहरूलाई ध्यानमा राख्दै खिजी चण्डेश्वरी विमानस्थल सडक यातायातको वैकल्पिक विकल्पको रूपमा अत्यन्त उपयोगी बन्नेछ। यो विमानस्थलको सञ्चालनले सडक बन्द हुँदा पनि स्वास्थ्य सेवा, आपतकालीन उद्धार, खाद्यान्न तथा आवश्यक सामग्रीको ढुवानी, र मानिसहरूको गन्तव्यमा समयमै पुग्ने सुविधा सुनिश्चित गर्न मद्दत पुर्याउनेछ।
साथै, पहाडी भेगमा यात्रा गर्नु शारीरिक रूपमा समेत थकाउने हुन्छ। यसलाई सहज बनाउँदै, हवाई सेवाले बृद्धबृद्धा, बिरामी, महिला, बालबालिका, विद्यार्थी र कामकाजी वर्गका लागि यात्रा गर्ने अनुभवलाई सुरक्षित, छिटो र आरामदायक बनाउनेछ।
अतः, ओखलढुंगाको अस्थिर सडक अवस्थाको सन्दर्भमा खिजी चण्डेश्वरी विमानस्थल केवल एक पूर्वाधार परियोजना मात्र नभई आवश्यकताबाट उत्पन्न भएको जीवनरेखा समान बनिसकेको छ, जसले स्थानीय जनताको दैनन्दिन जीवनशैली, आपतकालीन तयारी, र आर्थिक–सामाजिक गतिविधिमा गुणात्मक सुधार ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
खिजी चण्डेश्वरी क्षेत्र प्राकृतिक सौन्दर्य, सांस्कृतिक विविधता र धार्मिक आस्थाले भरिपूर्ण एक विशिष्ट पर्यटकीय गन्तव्य हो, जुन हालसम्म पर्याप्त प्रचारप्रसार र पहुँच अभावका कारण अपेक्षित रूपमा विकास हुन सकेको थिएन। यहाँको उच्च हिमाली दृश्यावलोकन, शान्त ग्रामीण जीवनशैली, परम्परागत वास्तुकला, तथा स्थानीय जातजातिका कला-संस्कृति पर्यटकहरूको लागि अत्यन्तै आकर्षक पक्ष हुन्। यस क्षेत्रको धार्मिक महत्व समेत उल्लेखनीय छ—खिजी चण्डेश्वरी मन्दिर जस्ता स्थलहरूमा धार्मिक पर्यटकको आवागमनको सम्भावना उत्तिकै उच्च छ।
खिजी चण्डेश्वरी विमानस्थलको सञ्चालनले यहाँको पर्यटन क्षेत्रको विकासमा नयाँ ढोका खोलेको छ। पहिले झन्झटिलो र लामो सडकयात्रा गर्नुपर्ने बाध्यता हटेर, अब विदेशी तथा आन्तरिक पर्यटकहरू सिधै हवाईमार्गबाट सहज रूपमा यस क्षेत्रमा प्रवेश गर्न सक्नेछन्। हवाई पहुँचले पर्यटन प्रवर्द्धनमा तीनवटा मुख्य पक्षमा सकारात्मक प्रभाव पार्नेछ—पहिलो, समय बचत र सुरक्षित यात्रा; दोस्रो, व्यवसायिक सम्भावनाको विस्तार; र तेस्रो, स्थानीय जनजीवनमा प्रत्यक्ष आर्थिक लाभ।
हवाईमार्गको विस्तारसँगै गाउँपर्यटन (community-based tourism) को विकास, होमस्टे कार्यक्रम, स्थानिय हस्तकला तथा कृषि उत्पादनको बजार जस्ता पक्षहरूलाई व्यापक प्रोत्साहन मिल्नेछ। यसले गाउँमै रोजगारी सृजना, आर्थिक गतिविधिमा वृद्धी र ग्रामीण जीवनस्तर उकास्ने काम गर्नेछ। साथै, खिजी चण्डेश्वरी क्षेत्रलाई राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटन नक्सामा स्थापित गर्न, डिजिटल प्रवर्द्धन, प्याकेज टुर, ट्रेकिङ मार्गहरूको विकास, र स्थानीय गाइडहरूको तालीम कार्यक्रम समेत समावेश गर्न सकिने सम्भावना देखिन्छ।
खिजी चण्डेश्वरी विमानस्थलले पर्यटन प्रवर्द्धनको सशक्त माध्यमको रूपमा काम गर्दै स्थानीय स्रोत, संस्कृति र वातावरण संरक्षणसँगै दिगो पर्यटन विकासमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
खिजी चण्डेश्वरी विमानस्थलको निर्माण प्रक्रिया केवल एक प्राविधिक वा पूर्वाधार परियोजना मात्र नभई समुदाय र सरकारबीचको सफल सहकार्यको प्रेरणादायी नमूना पनि हो। यस विमानस्थलको विकासमा स्थानीय जनताको सक्रिय सहभागिता, प्रतिबद्धता र स्वामित्वको भावना विशेष रूपमा देखिएको छ। खिजिदेम्बा गाउँपालिकाले यस प्रक्रियामा सडक विस्तार, सुरक्षा संयन्त्र, र अन्य आधारभूत पूर्वाधारको निर्माणमा निर्णायक भूमिका निर्वाह गरेको छ, जसले समग्र परियोजनाको समयमै र प्रभावकारी कार्यान्वयन सुनिश्चित गर्न मद्दत पुर्याएको छ।
सडक पहुँच निर्माण, जग्गा व्यवस्थापन, निर्माण सामग्रीको आपूर्ति, श्रम योगदानदेखि सुरक्षाका उपायहरूमा स्थानीय जनशक्तिको संलग्नताले विमानस्थलप्रति जनस्तरको विश्वास र अपनत्व वृद्धि गराएको छ। यस किसिमको सहभागितामूलक विकास प्रक्रियाले न केवल लागत घटाउँछ, तर परियोजनालाई दिगो, समावेशी र स्थानीय आवश्यकताअनुरूप बनाउने आधार तयार गर्छ।
साथै, खिजिदेम्बा गाउँपालिका र कोशी प्रदेश सरकारबीचको समन्वयले स्थानीय आवश्यकता र सरकारी स्रोतको मिलन गराएको छ, जसले "साझेदारीमा आधारित विकास" को दृष्टान्त प्रस्तुत गरेको छ। सरकारी संयन्त्रले आवश्यक प्राविधिक सहयोग, नीतिगत समर्थन र बजेटको व्यवस्था गरेको छ भने, स्थानीय समुदायले परियोजनालाई सफल बनाउन आवश्यक सामाजिक वातावरण, भूमि र श्रम प्रदान गरेका छन्।
खिजी चण्डेश्वरी विमानस्थलको निर्माण प्रक्रिया दिगो विकासका लागि सरकार–समुदाय सहकार्य कसरी प्रभावकारी बन्न सक्छ भन्ने स्पष्ट उदाहरण हो। यस्तो सहकार्यले भविष्यमा अन्य पूर्वाधार परियोजनाहरू—जस्तै विद्यालय, स्वास्थ्य केन्द्र, कृषि सेवा केन्द्र, तथा सडक विस्तार—को योजनामा पनि सकारात्मक असर पार्ने सम्भावना उच्च छ, र स्थानीय विकासको गति अझ तीव्र र सन्तुलित बन्न सक्छ।
खिजी चण्डेश्वरी विमानस्थलको सञ्चालनले स्थानीय स्तरमा आर्थिक गतिविधि विस्तार गर्न उल्लेखनीय भूमिका खेलेको छ। विमानस्थलले स्थानीय उत्पादनलाई बाह्य बजारसम्म पुर्याउने सहज र द्रुत माध्यम प्रदान गरी यहाँको ग्रामीण अर्थतन्त्रमा नयाँ जीवनशक्ति थपेको छ। विशेष गरी कृषिजन्य वस्तुहरू—जस्तै फलफूल, तरकारी, अन्न र जडीबुटी, साथै स्थानीय हस्तकला, सीपमूलक उत्पादनहरू, तथा घरेलु उद्यमहरूद्वारा निर्मित सामग्रीहरूलाई अब सहजै काठमाण्डौ लगायतका प्रमुख शहरी बजारमा पुर्याउन सम्भव भएको छ।
यसले स्थानीय किसानहरूलाई उत्पादनको उचित मूल्य प्राप्त गर्ने अवसर बढाएको छ, जसले उनीहरूको आम्दानीमा प्रत्यक्ष वृद्धि ल्याएको छ। पहिले यातायात अभावले बजारसम्म पुग्न नसक्दा कुहिने वा नोक्सान हुने कृषि उपजहरू अब समयमै ढुवानी गर्न सकिने भएकाले ब्यापारमा स्थायित्व र विश्वास स्थापित भएको छ। साथै, साना व्यवसायी र उद्यमीहरूका लागि पनि विमानस्थलले नयाँ व्यापारिक सम्भावनाको ढोका खोलेको छ—जसले उनीहरूलाई आफ्नो उत्पादन विस्तार गर्न, नयाँ बजार पहिचान गर्न र लगानी बढाउन हौसला दिएको छ।
विमानस्थल आसपासका क्षेत्रमा होमस्टे, पसल, होटल, यातायात सेवा, गाइड सेवा, र हस्तकलाको बिक्रीजस्ता सहायक व्यवसायहरू पनि विस्तार हुँदै गइरहेका छन्, जसले रोजगारी सिर्जना गर्दै स्थानीय युवालाई गाउँमै आत्मनिर्भर हुने अवसर प्रदान गरिरहेको छ। साथै, वस्तु तथा सेवा आपूर्ति सहज भएकाले निर्माण सामग्री, उपभोग्य वस्तुहरू र अन्य उपयुक्त सामाग्रीहरूको लागत पनि सन्तुलनमा रहन थालेको छ, जसले उपभोक्तालाई समेत राहत दिएको छ।
अन्ततः, खिजी चण्डेश्वरी विमानस्थल केवल हवाई यातायातको सुविधा नभई ग्रामीण अर्थतन्त्र सुदृढ पार्ने आधारभूत पूर्वाधार बनेको छ, जसले उत्पादन, रोजगारी, लगानी, र व्यापारका माध्यमबाट स्थानीय जीवनस्तरमा दीर्घकालीन सकारात्मक प्रभाव पारिरहेको छ।
खिजी चण्डेश्वरी विमानस्थलको महत्त्व केवल यातायात र आर्थिक गतिविधिमा सीमित छैन; यो विमानस्थल आपतकालीन सेवा र उद्धार कार्यका लागि पनि एक अत्यावश्यक 'जीवन रक्षक पूर्वाधार' का रूपमा स्थापित हुँदै गएको छ। ओखलढुंगा जिल्ला लगायतका पहाडी क्षेत्रहरूमा बाढी, पहिरो, भूकम्प, आगलागी, तथा स्वास्थ्य सेवा अभाव जस्ता आकस्मिक अवस्थाहरू बारम्बार देखिन्छन्। यस्ता घटनाहरूले सडक मार्गलाई अवरुद्ध बनाउने, यात्रालाई जोखिमपूर्ण बनाउने, र पीडितलाई समयमा सेवा दिन कठिन बनाउने समस्या ल्याउने गर्छन्।
यसै सन्दर्भमा, खिजी चण्डेश्वरी विमानस्थलले छिटो उद्धार, राहत सामग्री ढुवानी, बिरामीको आकस्मिक हवाइ स्थानान्तरण (air evacuation) जस्ता सेवाहरूको लागि सहज मार्ग प्रदान गरेको छ। विमानस्थल सञ्चालनमा आएसँगै अब गम्भीर बिरामी, गर्भवती महिला, वा आपतकालीन शल्यक्रियाको आवश्यकता भएका व्यक्तिहरूलाई तत्काल काठमाण्डौ वा अन्य सुविधा सम्पन्न अस्पतालसम्म पुर्याउन सकिने सम्भावना अत्यधिक बढेको छ।
यस्तै, प्राकृतिक प्रकोपको समयमा सरकारी राहत टोली, सुरक्षाकर्मी, स्वास्थ्यकर्मी तथा आवश्यक उपकरणहरू तुरुन्तै प्रभावित क्षेत्रमा पुर्याउन विमानस्थल प्रयोग गर्न सकिनेछ, जसले उद्धार तथा पुनर्स्थापनाको कामलाई द्रुत, व्यवस्थित र प्रभावकारी बनाउँछ।
स्थानीय, प्रदेश तथा संघीय सरकारबीचको समन्वयमा यो विमानस्थललाई आपतकालीन तयारी र प्रतिक्रिया (disaster preparedness and response) को रणनीतिक केन्द्रका रूपमा समेत विकास गर्न सकिने सम्भावना छ। साथै, यस विमानस्थलबाट भविष्यमा हेलिकप्टर सेवा, स्वास्थ्य एम्बुलेन्स उडान वा राहत सामग्रीको गोदाम स्थापना जस्ता योजनाहरू कार्यान्वयन गर्न सकिने सम्भावना पनि प्रबल छ।
खिजी चण्डेश्वरी विमानस्थल केवल यात्री आवागमनका लागि मात्र नभई समयको आवश्यकता अनुसार जनताको जीवन रक्षा गर्ने एक अत्यावश्यक पूर्वाधार बनेको छ, जसले पहाडी जिल्लामा सुरक्षित र भरपर्दो आपतकालीन सेवा सुनिश्चित गर्न ठूलो भूमिका खेलिरहेको छ।
नेपालले पछिल्ला वर्षहरूमा साना विमानस्थलहरू—जस्तै रारा, सिमकोट, लुक्ला, लगायत—विकास गर्दै आएको छ। यी सबै विमानस्थलहरूले आफ्नो क्षेत्रीय प्रभाव बनाएका छन्। यस्तै, खिजी चण्डेश्वरी विमानस्थलले पनि पूर्वी पहाडको उड्डयन नेटवर्कमा सशक्त भूमिका खेल्दैछ, जसले देशको सन्तुलित विकासमा सहयोग पुर्याउँछ।
हाल विमानस्थल क्षेत्रमा यात्रु प्रतीक्षालय, सुरक्षाकर्मीका लागि चेकपोइन्ट, पाइलट आवास, र अग्निनियन्त्रण यन्त्रहरू जडान गर्ने कार्य भइरहेको छ। यातायात सेवा मात्र होइन, यात्रुको सुविधा र सुरक्षालाई ध्यानमा राखेर पूर्वाधार विस्तार भइरहेको छ, जसले सेवा गुणस्तरमा थप सुधार ल्याउनेछ।
उचाइ, मौसम, अप्ठ्यारो भौगोलिक अवस्थाका कारण उडान नियमितता र सुरक्षा मुख्य चुनौती बनेका छन्। यस्ता समस्याहरू समाधान गर्न नवीनतम प्रविधि प्रयोग, मौसम पूर्वानुमान प्रणालीको सुधार, र पाइलटहरूको विशेष तालिम अनिवार्य गरिँदैछ। निकट भविष्यमा यी चुनौतीहरू व्यवस्थापन गर्न थप प्रयास गरिने अपेक्षा गरिएको छ।
भविष्यमा रनवेको लम्बाइ बढाउने, पक्की सतहको निर्माण गर्ने, र उडान गन्तव्यहरू विस्तार गर्ने योजना बनेका छन्। विमानस्थललाई वायुपट्टिको ‘हब’ बनाउन निजी क्षेत्रको लगानीसमेत आकर्षित गर्ने कार्य थालिएको छ। यसले विमानस्थललाई दीर्घकालीन रूपमा सञ्चालनयोग्य बनाउनेछ।
खिजी चण्डेश्वरी विमानस्थल केवल पूर्वी नेपालको लागि यातायात सुविधा होइन, यो समग्र सामाजिक, आर्थिक, तथा क्षेत्रीय विकासको संकेतक बनेको छ। स्थानीय जनताको जीवनस्तर सुधार, विकासको गति तीव्र बनाउने, र राष्ट्रिय उड्डयन प्रणालीलाई मजबुत बनाउने दिशामा यसले अग्रणी भूमिका खेलेको छ।
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल लोड हुँदैछ...
काठमाडौं । झापाका विभिन्न विद्यालय तथा क्याम्पसका २०० विद्यार्थीलाई लक्षित गर्दै विपद् व्यवस्थापन तथा सर्पदंश रोकथामसम्बन्धी प्रदर्शन एवं सचेतना कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ । अन्तरराष्ट्रिय झापाली समाजको सहयोग तथा एनसिसी अलुम्नी एसोसिएसन झापाको समन्वयमा चारआलीस्थित अरिदमन गण ब्यारेकमा कार्यक्रम आयोजना गरिएको हो ।कार्यक्रममा नेपाली सेना तथा एनसिसी अलुम्नी एसोसिएसनका प्रतिनिधिहरूले
