घनश्याम भूसाल

घनश्याम भूसाल एक प्रख्यात नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्, जो हाल नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी) का महासचिवका रूपमा कार्यरत छन्। उनको जन्म ११ सेप्टेम्बर १९६१ मा स्याङ्जा जिल्लाको पिडिखोलामा भएको हो। विद्यार्थी राजनीतिबाट राजनीति सुरु गरेका भूसाल दुईपटक प्रतिनिधिसभा सांसद भइसकेका छन् र उनले कृषि तथा पशुपन्छी विकासमन्त्रीको रूपमा पनि सेवा दिएका छन्। उनी वैचारिक रूपमा समाजवादी विचारधारामा विश्वास राख्ने नेता हुन्।

प्रारम्भिक जीवन र पारिवारिक पृष्ठभूमि

घनश्याम भूसालको जन्म वि.सं. २०१८ साल भाद्र २५ गते (११ सेप्टेम्बर १९६१) मा स्याङ्जा जिल्लाको पिडिखोला गाउँमा भएको थियो। उनका पिता जगन्नाथ भूसाल र आमा झबिसरा भूसाल थिए। उनी आफ्नो परिवारको तेस्रो सन्तान थिए। भूसालको बाल्यकाल ग्रामीण परिवेशमा बितेको थियो, जहाँ उनले नेपाली समाजको संरचना, आर्थिक अवस्था र ग्रामीण जनजीवनको यथार्थसँग साक्षात्कार गरे।

स्याङ्जा जिल्लाको पहाडी जीवनशैली, कृषिमा आधारित आम जीवन र सामाजिक मूल्य–मान्यताहरूले उनको सोच र दृष्टिकोणमा गहिरो प्रभाव पारे। उनको बाल्यकाल शिक्षासँगै ग्रामीण जीवनको संघर्षमा बितेको थियो, जसले भविष्यमा उनी राजनीतिमा लागेर सर्वसाधारणको आवाज बन्न प्रेरणा दियो। भूसालको परिवार शिक्षामा विश्वास गर्ने प्रगतिशील सोच बोकेको थियो।

केही वर्षपछि उनको परिवार रोजगारी र शिक्षा अवसरको खोजीमा स्याङ्जाबाट तराई झरेर रुपन्देही जिल्लामा बसाइँ सरेको थियो। यो स्थानान्तरणले उनलाई फरक भूगोल, फरक वर्ग र समुदायको जीवन बुझ्न अवसर दियो। रुपन्देही पुगेपछि उनले औपचारिक शिक्षासँगै सामाजिक र राजनीतिक क्रियाकलापहरूमा चासो देखाउन थाले।

रुपन्देहीमा बसोबास गर्दै जाँदा उनले त्यहाँको जनजीवन, बहुसांस्कृतिक समाज र वर्ग–विरोधी समस्याहरू नजिकबाट बुझे। यहीँबाट उनले विद्यार्थी राजनीतिमा सक्रिय हुँदै आफ्नो दीर्घकालीन राजनीतिक यात्राको प्रारम्भ गरेका थिए।

विद्यार्थी राजनीतिबाट सुरू भएको यात्रा

घनश्याम भूसालको राजनीतिक जीवनको सुरुवात विद्यार्थी आन्दोलनबाट भएको हो। उनले प्रारम्भिक चरणमा विभिन्न सामाजिक मुद्दाहरूमा विद्यार्थीहरूलाई गोलबद्ध गर्दै नेतृत्वदायी भूमिका खेलेका थिए। उनले आफू पढ्ने शैक्षिक संस्थामा हुने अन्याय, भ्रष्टाचार र अनुशासनहीनता विरुद्ध आवाज उठाए। यस क्रममा उनले संगठित विद्यार्थी आन्दोलनको आवश्यकता महसुस गरे।

उनले अनेरास्ववियु (अखिल नेपाल राष्ट्रिय स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियन) को गतिविधिमा संलग्न हुँदै नेतृत्वदायी भूमिका निभाए। उनको तिब्र वक्तृत्वकला, संगठन निर्माण क्षमताले उनलाई छिट्टै संगठनको उच्च तहमा पुर्‍यायो। अन्ततः उनी अनेरास्ववियुको महासचिवको पदमा पुग्न सफल भए, जुन त्यो समयको सबैभन्दा प्रभावशाली विद्यार्थी संगठनको प्रमुख पद थियो।

विद्यार्थी राजनीतिमा रहँदा उनले शिक्षाको गुणस्तर, सार्वजनिक शैक्षिक संस्थाको सुदृढीकरण, स्वतन्त्रता र समावेशीकरणका पक्षमा धेरै आन्दोलनहरू संचालन गरे। उनले तत्कालीन शासकीय शक्तिको विरुद्धमा विद्यार्थी आन्दोलनहरूलाई संगठित र सशक्त बनाउन योगदान दिए।

उनको यो प्रारम्भिक राजनीतिक प्रशिक्षणले भविष्यको संसदीय र कार्यकारी भूमिकामा काम गर्दा वैचारिक स्पष्टता र जनतासँगको सशक्त सम्बन्ध कायम राख्न सहयोग गर्‍यो। विद्यार्थी राजनीतिले उनलाई जनता र आन्दोलनको मर्म बुझ्न सक्ने सक्षम नेता बनायो।

सांसदको रूपमा राजनीतिक यात्रा

घनश्याम भूसाल पहिलो पटक वि.सं. २०५४ मा प्रतिनिधिसभा सदस्य (सांसद) बने। उनी रुपन्देही–२ बाट निर्वाचित भई संसदमा प्रवेश गरेका थिए। यस कार्यकालमा उनले पार्टीको नीति निर्माण र संसदीय अभ्यासमा सक्रिय भूमिका खेले। उनी युवापुस्ताको प्रतिनिधित्व गर्दै तत्कालीन संसदमा महत्वपूर्ण बहसहरूमा भाग लिने सदस्य बने।

संसदमा रहँदा उनले विशेषगरी कृषिप्रधान अर्थतन्त्र, भूमि सुधार, शिक्षा, युवाको रोजगारीजस्ता विषयमा आवाज उठाए। यसले उनलाई पार्टीभित्र नीतिगत चिन्तनशील नेताको रूपमा स्थापित गरायो। उनी संसदीय समितिहरूमा पनि सक्रिय रहे र विभिन्न कानुनी तथा विकास नीतिहरूमा योगदान दिए।

पुनः वि.सं. २०७४ मा भएको प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा उनले रुपन्देही–३ बाट उम्मेदवारी दिए र विजयी भए। यो पटकको कार्यकाल २०७४ देखि २०७९ (४ मार्च २०१८ – १८ सेप्टेम्बर २०२२) सम्म रह्यो। दोस्रो कार्यकालमा पनि उनले संविधान कार्यान्वयन, संघीयता, कृषिको आधुनिकीकरणजस्ता मुद्दामा धारिलो भूमिका खेले।

सांसदको रूपमा उनले आफ्नो क्षेत्रको विकाससँगै राष्ट्रिय नीतिमा पनि ध्यान दिए। उनले सार्वजनिक मंच र संसद दुवैतर्फबाट जनहितको पक्षमा स्पष्ट र निर्भीक अभिव्यक्ति दिँदै आएका थिए।

मन्त्रीको रूपमा कार्यकाल

घनश्याम भूसाल २१ नोभेम्बर २०१९ मा कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्री नियुक्त भए। यो कार्यकाल २० डिसेम्बर २०२० सम्म रह्यो। यस अवधिमा उनले कृषिलाई राष्ट्रिय प्राथमिकतामा राख्दै कृषकको जीवनस्तर उकास्ने नीति ल्याउने प्रयास गरे। उनले कृषिमा वैज्ञानिक दृष्टिकोण, बजेटीय प्राथमिकता, सहकारी प्रणाली, आधुनिक प्रविधिको प्रयोग लगायतका कार्यक्रम ल्याए।

उनको मन्त्रीकालमा ‘कृषिमा आधुनिकीकरण’, ‘सिँचाइ विस्तार’, ‘बीउबिजन सुधार’, ‘कृषक दर्ता अभियान’, ‘सहकारी सबलीकरण’, तथा ‘पशुपालन व्यवसायको प्रवर्द्धन’ जस्ता कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरिए। उनले विशेष गरी आत्मनिर्भर कृषि प्रणालीमा जोड दिए, जसले नेपालको आयातमुखी अर्थतन्त्रलाई बदल्ने उद्देश्य राख्थ्यो।

मन्त्रीका रूपमा उनले किसानसँग प्रत्यक्ष संवाद गर्दै नीतिहरू तयार गरे। तर पार्टीभित्रको अन्तरद्वन्द्वका कारण उनको कार्यकाल छोटो भयो। त्यसपछि मन्त्रालयको नेतृत्व महेन्द्र राय यादवले सम्हाले।

यसअघि पनि उनी प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा झलनाथ खनाल नेतृत्वको सरकारले मन्त्रीको भूमिका निर्वाह गरिसकेका थिए। उनले समन्वय, सुशासन र नीति–निर्माणका पक्षमा कार्य गरेका थिए।

हालको भूमिका र पार्टी यात्रा

२०२२ मा नेकपा (एमाले) भित्रको आन्तरिक द्वन्द्व उत्कर्षमा पुगेपछि घनश्याम भूसाल पार्टीबाट अलगिए। केही समय उनले स्वतन्त्र राजनीतिक अभ्यास गरे। त्यसपछि २०२३ मा उनी नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी) मा आबद्ध भए। अहिले उनी उक्त पार्टीका महासचिवका रूपमा कार्यरत छन्।

महासचिवको भूमिकामा रहँदै उनले पार्टीको संगठन विस्तार, वैचारिक स्पष्टता, कार्यकर्ताको प्रशिक्षण र लोकतान्त्रिक समाजवादको अवधारणामा आधारित नीति निर्माणमा अग्रसरता देखाएका छन्। उनले पार्टीलाई देशव्यापी रूपमै सशक्त तुल्याउने प्रयास गरेका छन्।

उनको नियुक्ति पूर्व महासचिव बेदुराम भूसालको स्थानमा भएको हो। उनी सैद्धान्तिक रूपमा स्पष्ट, राजनीतिक रूपले परिपक्व र संगठित अभियानका पक्षधर नेताका रूपमा चिनिन्छन्।

हाल उनी पार्टीको तर्फबाट सरकार निर्माणको रणनीति, वाम एकता र वैकल्पिक नेतृत्व विकासमा केन्द्रीय भूमिका खेलिरहेका छन्। उनका भाषण, विचार र नीति–दिशाले उनीलाई बुद्धिजीवी नेताको छवि दिएका छन्।

राजनीतिक दलसँग सम्बन्ध

घनश्याम भूसालले आफ्नो राजनीतिक जीवनमा विभिन्न वामपन्थी दलहरूमा सक्रियता देखाएका छन्। १९९८ देखि २००२ सम्म उनी नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माले) सँग आबद्ध थिए, जहाँ उनले वैचारिक प्रशिक्षण र सांगठनिक नेतृत्व प्राप्त गरे। यसपछि उनी नेकपा (एमाले) मा प्रवेश गरे।

एमालेमा रहँदा उनले पार्टीको केन्द्रीय तहसम्मको यात्रा तय गरे। उनी नीतिगत बहसमा सधैं अगाडि रहन्थे र उनले पार्टीलाई वैचारिक–सैद्धान्तिक रूपमा सुदृढ बनाउन आग्रह गर्थे। उनले एमालेलाई समाजवादी मूल्यमा आधारित पार्टी बनाउनुपर्ने धारणा राख्दै आएका थिए।

तर २०२२ मा एमालेभित्र नेतृत्वको निर्णयशैली, आन्तरिक लोकतन्त्रको अभाव र वैचारिक विचलनका कारण उनी असन्तुष्ट बने। यही असन्तुष्टिबाट प्रेरित भई उनी पार्टीबाट अलग भएर स्वतन्त्र बने।

बादमा उनले नेकपा (एकीकृत समाजवादी) मा आबद्ध भई हाल महासचिवको भूमिका सम्हालिरहेका छन्। यसरी उनले वामपन्थी राजनीतिको निरन्तर यात्रामा सिद्धान्तलाई प्राथमिकता दिँदै आफूलाई प्रस्तुत गरेका छन्।

काठमाडौं । झापाका विभिन्न विद्यालय तथा क्याम्पसका २०० विद्यार्थीलाई लक्षित गर्दै विपद् व्यवस्थापन तथा सर्पदंश रोकथामसम्बन्धी प्रदर्शन एवं सचेतना कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ । अन्तरराष्ट्रिय झापाली समाजको सहयोग तथा एनसिसी अलुम्नी एसोसिएसन झापाको समन्वयमा चारआलीस्थित अरिदमन गण ब्यारेकमा कार्यक्रम आयोजना गरिएको हो ।कार्यक्रममा नेपाली सेना तथा एनसिसी अलुम्नी एसोसिएसनका प्रतिनिधिहरूले

सामग्रीको तालिका