पार्वती बिक
पार्वती विक नेपालकी एक चर्चित कम्युनिष्ट राजनीतिज्ञ, सामाजिक न्याय अभियन्ता तथा संघीय संसदअन्तर्गत प्रतिनिधि सभाकी सदस्य हुन्। उनी विशेषगरी दलित समुदाय, महिला अधिकार तथा सामाजिक विभेदविरुद्धको संघर्षका कारण राष्ट्रिय स्तरमा परिचित छिन्। कर्णाली प्रदेशबाट समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीअन्तर्गत दलित महिला समूहको प्रतिनिधित्व गर्दै उनी संघीय संसदमा पुगेकी हुन्।
पार्वती विकलाई सशस्त्र द्वन्द्वकालीन विद्रोही कार्यकर्तादेखि संघीय सांसदसम्मको यात्रा तय गर्ने नेतृका रूपमा पनि हेरिन्छ। नेपालको राजनीतिक इतिहासमा माओवादी आन्दोलनले ठूलो प्रभाव पारेको समयमा उनी किशोर अवस्थामै आन्दोलनमा सहभागी भएकी थिइन्। सामाजिक विभेद, जातीय असमानता तथा ग्रामीण गरिबीको पीडालाई प्रत्यक्ष रूपमा अनुभव गरेकाले उनी प्रारम्भदेखि नै परिवर्तनकारी राजनीतिप्रति आकर्षित भएकी थिइन्।
आज उनी संसदभित्र स्पष्ट विचार राख्ने, अन्यायविरुद्ध बोल्ने तथा राज्यका कमजोर वर्गको प्रतिनिधित्व गर्ने नेतृका रूपमा चिनिन्छिन्। विशेषगरी दलित महिला, गरिब समुदाय तथा कर्णाली क्षेत्रका जनताको मुद्दालाई राष्ट्रिय बहसमा ल्याउन उनले महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरिरहेकी छन्। सामाजिक न्याय र समानताको पक्षमा निरन्तर आवाज उठाउने नेतृका रूपमा उनको पहिचान बलियो बनेको छ।
पार्वती विकको जन्म कर्णाली प्रदेशअन्तर्गत जाजरकोट जिल्लाको भेरी नगरपालिका–१०, भुर क्षेत्रमा एक सामान्य कृषक परिवारमा भएको थियो। ग्रामीण समाजमा हुर्किँदा उनले जातीय विभेद, लैङ्गिक असमानता तथा सामाजिक बहिष्करणलाई नजिकबाट अनुभव गरिन्। दलित समुदायसँग सम्बन्धित भएकाले उनले बाल्यकालदेखि नै सामाजिक अपमान, विभेदपूर्ण व्यवहार तथा अवसरको असमानताको सामना गर्नुपरेको थियो।
यही अनुभवले उनको चेतनामा गहिरो प्रभाव पार्यो र समाज परिवर्तनप्रति दृढ भावना विकसित भयो। आर्थिक तथा सामाजिक कठिनाइबीच पनि उनले अध्ययनलाई निरन्तरता दिइन्। उनले मध्यपश्चिम विश्वविद्यालयबाट अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध तथा कूटनीतिमा स्नातकोत्तर उपाधि हासिल गरेकी छन्। शिक्षा प्राप्त गरेपछि उनी सामाजिक विभेद, मानव अधिकार तथा समावेशी राजनीतिबारे अझ गम्भीर रूपमा अध्ययन गर्न थालिन्।
हाल उनी सामाजिक विभेदसम्बन्धी विषयमा विद्यावारिधि अध्ययनको तयारी गरिरहेकी बताइन्छ। उनको शैक्षिक यात्रा केवल व्यक्तिगत उपलब्धिमा सीमित छैन, यसले दलित समुदायका महिलाले पनि उच्च शिक्षा हासिल गरेर राष्ट्रिय नेतृत्वमा पुग्न सक्छन् भन्ने सन्देश दिएको मानिन्छ। शिक्षाले उनको राजनीतिक दृष्टिकोणलाई थप परिपक्व, विश्लेषणात्मक तथा नीतिमुखी बनाएको देखिन्छ।
पार्वती विकको राजनीतिक यात्रा बाल्यकालदेखि नै सुरु भएको मानिन्छ। विसं २०५६ सालमा उनी कक्षा ४ मा अध्ययनरत रहँदादेखि अखिल क्रान्तिकारीमा आबद्ध भएकी थिइन्। सानै उमेरमा उनी विद्यार्थी संगठनको एकाइ समिति अध्यक्षसमेत बनेकी थिइन्। ग्रामीण क्षेत्रका गरिब, दलित तथा उत्पीडित समुदायका समस्या नजिकबाट देखेकाले उनी तत्कालीन माओवादी आन्दोलनतर्फ आकर्षित भएकी हुन्।
विसं २०५८ सालमा उनी पूर्णकालीन कार्यकर्ताका रूपमा भूमिगत जीवनमा प्रवेश गरिन्। त्यस समयमा नेपालमा सशस्त्र जनयुद्ध चलिरहेको थियो र धेरै युवा राजनीतिक परिवर्तनको उद्देश्यले आन्दोलनमा सहभागी भइरहेका थिए। पार्वती विकले पनि सामाजिक समानता, वर्गीय मुक्ति तथा जातीय विभेद अन्त्यको नारासहित आन्दोलनमा सक्रिय भूमिका निर्वाह गरिन्।
पछिल्ला वर्षहरूमा उनी नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीको केन्द्रीय सदस्यसमेत बनिन्। साथै उनले अखिल नेपाल महिला संघ (क्रान्तिकारी) को कर्णाली प्रदेश अध्यक्षका रूपमा दुई वर्ष जिम्मेवारी सम्हालिन्। संगठन निर्माण, महिला सशक्तीकरण तथा जनसम्पर्कमा उनको भूमिका प्रभावकारी मानिन्थ्यो। सशस्त्र संघर्षबाट आएको अनुभवले उनलाई कठोर राजनीतिक परिस्थितिमा पनि दृढतापूर्वक काम गर्न सक्ने नेतृका रूपमा स्थापित गरायो।
विसं २०६३ सालको विस्तृत शान्ति सम्झौतापछि पार्वती विकले सशस्त्र राजनीतिक भूमिकाबाट सामाजिक तथा संस्थागत अभियानतर्फ ध्यान केन्द्रित गरिन्। उनी स्थानीय शान्ति समितिको सदस्यका रूपमा कार्यरत रहिन् भने अन्तरपार्टी महिला सञ्जालको संयोजकको जिम्मेवारीसमेत सम्हालिन्। शान्ति प्रक्रिया, मेलमिलाप तथा सामाजिक सहकार्यलाई बलियो बनाउने काममा उनले सक्रिय भूमिका निर्वाह गरिन्।
विशेषगरी विसं २०७७ सालमा पश्चिम रुकुमको सोती घटनापछि उनी राष्ट्रिय रूपमा चर्चामा आएकी थिइन्। अन्तरजातीय प्रेम सम्बन्धका कारण नवराज विकसहित छ जना दलित युवाको हत्या भएको उक्त घटनाले देशव्यापी आक्रोश सिर्जना गरेको थियो। पार्वती विक पीडित परिवारको पक्षमा खुलेर उभिइन्। उनले घाइतेहरूको उद्धार, अन्त्येष्टि व्यवस्थापन, कानूनी सहायता तथा दोषीमाथि कारबाहीको मागलाई संगठित रूपमा अगाडि बढाइन्।
उनले सामाजिक दबाब सिर्जना गर्न विभिन्न आन्दोलन, सार्वजनिक कार्यक्रम तथा कानूनी पहलमा अग्रसर भूमिका निर्वाह गरिन्। दलित समुदायमाथि हुने हिंसा र विभेदविरुद्ध उनले उठाएको आवाजले उनलाई सामाजिक न्यायको पक्षमा दृढ नेतृका रूपमा स्थापित गराएको मानिन्छ।
संघीय संसदको प्रतिनिधि सभामा निर्वाचित भएपछि पार्वती विकले संसदभित्र पनि सशक्त उपस्थिति देखाएकी छन्। उनी विशेषगरी सामाजिक समावेशिता, गरिबी, दलित अधिकार तथा कर्णाली क्षेत्रको विकाससम्बन्धी विषयमा स्पष्ट रूपमा बोल्ने सांसदका रूपमा परिचित छिन्। संसदमा हुने नीति तथा कार्यक्रममाथिको छलफलमा उनले राज्यले गरिब परिवार, दलित महिला तथा पिछडिएका क्षेत्रलाई पर्याप्त प्राथमिकता नदिएको भन्दै आलोचना गर्ने गरेकी छन्।
उनले विशेषगरी कर्णाली र सुदूरपश्चिमका दुर्गम क्षेत्रहरूमा शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी तथा आधारभूत पूर्वाधारको अभावबारे बारम्बार संसदमा प्रश्न उठाएकी छन्। उनका अभिव्यक्तिहरू प्रायः सामाजिक न्याय, समान पहुँच तथा राज्यको उत्तरदायित्वसँग सम्बन्धित हुने गरेका छन्।
त्यसैगरी उनी संसदभित्र नैतिकता, पारदर्शिता तथा जवाफदेहिताको पक्षमा पनि स्पष्ट धारणा राख्ने नेतृका रूपमा चिनिन्छिन्। सत्तारुढ गठबन्धनका सांसदहरूसँग सम्बन्धित सामाजिक विवाद तथा घटनामाथि पनि उनले निष्पक्ष छानबिन र कानूनी कारबाहीको माग गर्दै आएकी छन्। यसले उनलाई निर्भीक र स्पष्ट वक्ता सांसदका रूपमा स्थापित गरेको छ।
पार्वती विकलाई नेपालमा दलित महिला नेतृत्वको एक सशक्त प्रतीकका रूपमा हेरिन्छ। उनले महिलामाथि हुने हिंसा, जातीय विभेद तथा सामाजिक उत्पीडनविरुद्ध निरन्तर आवाज उठाउँदै आएकी छन्। विशेषगरी ग्रामीण दलित महिलाले भोग्नुपर्ने बहुआयामिक समस्यालाई राष्ट्रिय राजनीतिक बहसमा ल्याउन उनको भूमिका उल्लेखनीय मानिन्छ।
उनी महिलाको राजनीतिक सहभागिता केवल सङ्ख्यात्मक उपस्थितिमा सीमित हुनुहुँदैन भन्ने धारणा राख्छिन्। नीति निर्माण तहमा महिलाको प्रभावकारी भूमिका, आर्थिक आत्मनिर्भरता तथा सामाजिक सम्मान सुनिश्चित हुनुपर्ने विषयमा उनले निरन्तर जोड दिएकी छन्। दलित समुदायका युवालाई शिक्षा, रोजगारी तथा नेतृत्व विकासतर्फ प्रेरित गर्ने काममा पनि उनी सक्रिय देखिन्छिन्।
उनको सार्वजनिक छवि संघर्षशील, स्पष्टवक्ता तथा सामाजिक न्यायप्रति प्रतिबद्ध नेतृको रूपमा बनेको छ। ग्रामीण परिवेशबाट उठेर राष्ट्रिय संसदसम्म पुग्नु धेरै दलित तथा पिछडिएका समुदायका महिलाका लागि प्रेरणादायी उदाहरण मानिन्छ। भविष्यमा नेपालमा समावेशी राजनीति र सामाजिक न्यायको अभियानमा उनले अझ प्रभावशाली भूमिका निर्वाह गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल लोड हुँदैछ...
काठमाडौं । कर्णाली प्रदेशको राजधानी सुर्खेतमा सामाजिक अपराधजन्य घटनाको रेखाचित्र (ग्राफ) बर्सेनि बढ्दै गएको छ । जिल्ला प्रहरी कार्यालय सुर्खेतले दिएको तथ्याङ्कअनुसार आर्थिक वर्ष २०८०/८१ भन्दा आव २०८१/८२ मा शून्य दशमलव १४ प्रतिशतले अपराध बढेको हो।त्यस्तै, आव २०८१/८२ भन्दा आव २०८२/८३ मा एक दशमवल १५ प्रतिशतले अपराध बढेको देखिन्छ ।
