काठमाडौं । कर्णाली प्रदेशको राजधानी सुर्खेतमा सामाजिक अपराधजन्य घटनाको रेखाचित्र (ग्राफ) बर्सेनि बढ्दै गएको छ । जिल्ला प्रहरी कार्यालय सुर्खेतले दिएको तथ्याङ्कअनुसार आर्थिक वर्ष २०८०/८१ भन्दा आव २०८१/८२ मा शून्य दशमलव १४ प्रतिशतले अपराध बढेको हो।त्यस्तै, आव २०८१/८२ भन्दा आव २०८२/८३ मा एक दशमवल १५ प्रतिशतले अपराध बढेको देखिन्छ ।
निनु कुमारी कर्ण
निनु कुमारी कर्ण
निनु कुमारी कर्ण नेपालकी एक प्रभावशाली महिला राजनीतिज्ञ हुन्, जसले विशेषगरी मधेश क्षेत्रका महिला, दलित, उत्पीडित तथा पछाडि पारिएका समुदायका अधिकारका लागि निरन्तर आवाज उठाउँदै आएकी छन्। उनी नेपालको प्रमुख लोकतान्त्रिक राजनीतिक दल नेपाली कांग्रेससँग आबद्ध छिन् र समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीमार्फत प्रतिनिधि सभामा निर्वाचित सांसदका रूपमा राष्ट्रिय राजनीतिमा सक्रिय भूमिका निर्वाह गरिरहेकी छन्।
निनु कर्णलाई केवल सांसदका रूपमा मात्र नभई सामाजिक चेतनासहितको राजनीतिक व्यक्तित्वका रूपमा पनि हेरिन्छ। उनी मधेशी समुदायभित्र महिला नेतृत्व विकास गर्नुपर्ने आवश्यकता बारे स्पष्ट धारणा राख्छिन्। नेपाली राजनीतिमा महिलाको सहभागिता अझै कमजोर रहेको अवस्थामा उनले महिलालाई नीति निर्माण तहसम्म पुर्याउनुपर्ने विषयमा निरन्तर वकालत गर्दै आएकी छन्।
उनको राजनीतिक यात्रा संघर्ष, सामाजिक सक्रियता र लोकतान्त्रिक मूल्यप्रतिको प्रतिबद्धताले भरिएको देखिन्छ। विद्यार्थी राजनीतिदेखि राष्ट्रिय संसदसम्मको यात्रामा उनले विभिन्न उतारचढाव सामना गरेकी छन्। राजनीतिक परिवारबाट आएका कारण राजनीतिप्रति प्रारम्भिक पहुँच भए पनि उनले आफ्नो छुट्टै पहिचान सामाजिक अभियान, संगठनात्मक सक्रियता तथा जनसम्पर्कमार्फत निर्माण गरेकी हुन्। आज उनी मधेश केन्द्रित महिला नेतृमध्ये एक महत्वपूर्ण नामका रूपमा स्थापित भइसकेकी छन्।
निनु कुमारी कर्णको जन्म विसं २०३० साल असोज ३ गते अर्थात् सन् १९७३ अक्टोबर १९ मा सिराहा जिल्लाको महनौर क्षेत्रमा भएको थियो। उनी नेपालको प्रख्यात “निधि परिवार”सँग सम्बन्धित राजनीतिज्ञ हुन्। यो परिवार लामो समयदेखि नेपालको लोकतान्त्रिक आन्दोलन, सामाजिक न्याय तथा प्रजातान्त्रिक संघर्षसँग जोडिएको मानिन्छ। निनु कर्णका मातामह महेन्द्र नारायण निधि नेपाली कांग्रेसका संस्थापक नेतामध्ये एक तथा नेपालका सम्मानित गान्धीवादी राजनीतिज्ञ थिए।
महेन्द्र नारायण निधिले नेपालमा प्रजातन्त्र स्थापना, नागरिक अधिकारको संरक्षण तथा सामाजिक समानताका लागि महत्वपूर्ण योगदान दिएका थिए। उनको राजनीतिक दर्शनले निनु कर्णको सोच र राजनीतिक दृष्टिकोणमा गहिरो प्रभाव पारेको देखिन्छ। त्यसैगरी उनका मामा विमलेन्द्र निधि नेपाली कांग्रेसका वरिष्ठ नेता तथा नेपालका पूर्व उपप्रधानमन्त्री हुन्।
राजनीतिक वातावरणमै हुर्किएकी निनु कर्णले सानैदेखि लोकतन्त्र, सामाजिक न्याय र जनअधिकारबारे बुझ्ने अवसर पाइन्। परिवारभित्र हुने राजनीतिक छलफल, आन्दोलनका अनुभव तथा राष्ट्रिय मुद्दामाथिको बहसले उनको चेतनालाई प्रारम्भदेखि नै राजनीतिक दिशातर्फ उन्मुख बनाएको थियो। यही कारणले उनी केवल पारिवारिक प्रभावका आधारमा मात्र होइन, राजनीतिक चेतनाका आधारमा पनि सक्रिय नेतृका रूपमा विकसित भइन्।
विद्यार्थी राजनीति र लोकतान्त्रिक आन्दोलन
निनु कुमारी कर्ण विद्यार्थी जीवनदेखि नै सामाजिक तथा राजनीतिक गतिविधिमा सक्रिय रहँदै आएकी थिइन्। विशेषगरी २०४६ सालको जनआन्दोलनका क्रममा उनले पञ्चायती शासन व्यवस्थाविरुद्ध सडक आन्दोलनमा सहभागी भएर लोकतन्त्र स्थापनाको अभियानमा योगदान दिएकी थिइन्। त्यो समय नेपालमा बहुदलीय प्रजातन्त्रको पुनःस्थापनाका लागि देशभर विद्यार्थी, युवा तथा राजनीतिक कार्यकर्ताहरू आन्दोलनरत थिए। निनु कर्ण पनि ती संघर्षशील युवामध्ये एक थिइन्।
विद्यार्थी राजनीतिमार्फत उनले संगठन निर्माण, नेतृत्व क्षमता तथा जनसम्पर्कको अनुभव हासिल गरिन्। उनी नेपाल विद्यार्थी संघसँग आबद्ध भई धनुषा जिल्लाको जिल्ला सदस्यका रूपमा सक्रिय रहिन्। त्यसपछि उनले तराई विद्यार्थी फोरमको महासचिवको जिम्मेवारी पनि सम्हालिन्। मधेशका विद्यार्थी, महिला तथा पिछडिएका वर्गको प्रतिनिधित्वका विषयमा उनले निरन्तर आवाज उठाइरहिन्।
उनको राजनीतिक सक्रियता केवल नाराबाजीमा सीमित थिएन। उनी मधेशी समुदायमाथि हुने विभेद, महिला असमानता तथा सामाजिक बहिष्करणविरुद्ध वैचारिक रूपमा पनि सक्रिय थिइन्। यही कारणले उनलाई मधेश केन्द्रित महिला अधिकारकर्मी नेतृका रूपमा चिनिन थालियो। जनआन्दोलनको अनुभवले उनको राजनीतिक दृष्टिकोणलाई अझ परिपक्व बनायो र लोकतान्त्रिक प्रणालीप्रति उनको प्रतिबद्धता थप बलियो बन्यो।
शिक्षण पेशा र सामाजिक सक्रियता
राजनीतिमा पूर्णकालीन रूपमा सक्रिय हुनुअघि निनु कुमारी कर्ण शिक्षण पेशामा आबद्ध थिइन्। उनले काठमाडौंस्थित प्रतिष्ठित बुढानीलकण्ठ विद्यालयमा अध्यापन गरेकी थिइन्। शिक्षण कार्यमा संलग्न रहँदा उनले विद्यार्थीको बौद्धिक विकास, अनुशासन तथा सामाजिक चेतनामा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याएकी थिइन्।
तर उनी केवल शिक्षकको भूमिकामा सीमित रहिनन्। अस्थायी शिक्षकका रूपमा कार्यरत रहँदा सरकारले अस्थायी शिक्षकहरूको सेवासम्बन्धी नीतिमा परिवर्तन गर्न थालेपछि उनी शिक्षक अधिकार आन्दोलनमा सक्रिय भइन्। उनले नेपाल अस्थायी शिक्षक संघको महासचिवको जिम्मेवारी सम्हाल्दै शिक्षकहरूको रोजगारी सुरक्षा, स्थायित्व तथा सम्मानजनक सेवा सुविधाका लागि संघर्ष गरिन्।
उनको नेतृत्वमा शिक्षकहरूले विभिन्न आन्दोलन, विरोध कार्यक्रम तथा वार्तामार्फत आफ्ना माग प्रस्तुत गरेका थिए। सामाजिक न्याय र श्रमिक अधिकारप्रतिको उनको प्रतिबद्धता यस आन्दोलनबाट स्पष्ट रूपमा देखिएको थियो। अन्ततः उनले सन् २०१८ मा शिक्षण पेशाबाट राजीनामा दिई पूर्णकालीन राजनीतिमा प्रवेश गरिन्। शिक्षण अनुभवले उनलाई समाजका आधारभूत समस्या बुझ्न मद्दत गरेको थियो, जसले पछि उनको राजनीतिक कार्यशैलीलाई पनि व्यवहारिक र जनमुखी बनायो।
संसदीय भूमिका र राजनीतिक जिम्मेवारी
निनु कुमारी कर्ण समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीअन्तर्गत प्रतिनिधि सभामा निर्वाचित भएपछि राष्ट्रिय राजनीतिमा सक्रिय रूपमा स्थापित भइन्। संसदभित्र उनले विशेषगरी कानून, मानव अधिकार, महिला सहभागिता तथा सामाजिक न्यायका विषयमा आफ्नो धारणा प्रस्तुत गर्दै आएकी छन्। उनी प्रतिनिधि सभाको कानून, न्याय तथा मानव अधिकार समितिको सदस्यका रूपमा कार्यरत छिन्।
यस समितिले देशका विभिन्न कानूनी विषय, मानव अधिकारसम्बन्धी प्रश्न तथा विधेयकहरूको अध्ययन र छलफल गर्ने भएकाले उनको भूमिका महत्वपूर्ण मानिन्छ। मधेशी समुदाय, महिला तथा दलित वर्गका मुद्दालाई संसदभित्र प्रभावकारी रूपमा उठाउने नेतृका रूपमा उनको परिचय बनेको छ।
त्यसैगरी सन् २०२६ मा तत्कालीन सभामुख डोलप्रसाद अर्यालले उनलाई संसदको व्यवसाय परामर्श समितिमा नेपाली कांग्रेसको प्रतिनिधिका रूपमा मनोनयन गरेका थिए। यो समिति संसद सञ्चालन, कार्यसूची निर्धारण तथा विधेयक व्यवस्थापनमा अत्यन्त प्रभावशाली मानिन्छ। यस समितिमा उनको सहभागिताले पार्टीभित्र उनको राजनीतिक विश्वास र प्रभावलाई समेत संकेत गरेको मानिन्छ। संसदमा उनी संयमित, अध्ययनशील तथा मुद्दामुखी सांसदका रूपमा परिचित हुँदै गएकी छन्।
महिला अधिकार, मधेशी मुद्दा र सार्वजनिक छवि
निनु कुमारी कर्ण विशेषगरी महिला अधिकार, मधेशी समुदायको प्रतिनिधित्व तथा सामाजिक समावेशिताका मुद्दामा सक्रिय नेतृका रूपमा परिचित छिन्। उनले राजनीतिमा महिलाको सहभागिता बढाउनुपर्ने आवश्यकता बारम्बार उठाउँदै आएकी छन्। नेपालमा अझै पनि निर्णय प्रक्रियामा महिलाको उपस्थिति सीमित रहेको भन्दै उनले महिला नेतृत्व विकासमा जोड दिएकी छन्।
उनी नेपाल महिला संघको केन्द्रीय सदस्यका रूपमा पनि सक्रिय रहेकी छन्। यस संस्थामार्फत उनले महिला सशक्तीकरण, लैङ्गिक समानता तथा सामाजिक न्यायका कार्यक्रमहरूमा सहभागिता जनाउँदै आएकी छन्। मधेशी महिला तथा दलित समुदायले भोगिरहेका सामाजिक विभेद, आर्थिक पछौटेपन र राजनीतिक उपेक्षाविरुद्ध उनले स्पष्ट धारणा राख्ने गरेकी छन्।
राजनीतिसँगै उनी लेखन क्षेत्रमा पनि सक्रिय छिन्। उनका विचार, विश्लेषण तथा सामाजिक मुद्दासम्बन्धी लेखहरू विभिन्न राष्ट्रिय दैनिक पत्रिकामा प्रकाशित हुने गरेका छन्। स्पष्ट विचार, शान्त स्वभाव तथा सामाजिक मुद्दाप्रतिको संवेदनशीलताका कारण उनी नेपाली कांग्रेसभित्र उदाउँदो महिला नेतृका रूपमा हेरिन्छिन्। भविष्यमा मधेश र महिला राजनीतिमा अझ प्रभावशाली भूमिका निर्वाह गर्ने सम्भावना बोकेकी नेतृका रूपमा उनको चर्चा हुने गरेको छ।
ज्योतिषहरू
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल
राशिफल लोड हुँदैछ...
मुख्य समाचार
Loading footer...