भालु
वैज्ञानिक नाम: Ursidae (परिवार)
मुख्य प्रजातिहरू:
ग्रिज्ली भालु (Ursus arctos horribilis): यसलाई सामान्यत: अमेरिकन भालु भनिन्छ र यसका प्रजातिहरू उत्तरी अमेरिका र कनाडामा पाइन्छ। यसको शारीरिक आकार ठूलो र शक्तिशाली हुन्छ।
पोलर भालु (Ursus maritimus): यो भालु प्रजाति आर्कटिक क्षेत्रका समुद्री किनारमा पाइन्छ। यसका प्रमुख विशेषताहरूको रूपमा सेतो र फरको मोटा आवरण र पानीमा पौडी खेल्ने क्षमता हो।
पाण्डा भालु (Ailuropoda melanoleuca): पाण्डा भालु चीनको हिमाली क्षेत्रको जंगलहरूमा पाइन्छ। यसको मुख्य आहार बांस हो, र यसका काले र सेतो फरले यो प्रजाति अन्य भालुहरूबाट अलग बनाउँछ।
हिमाली भालु (Ursus thibetanus): यो प्रजाति हिमालय क्षेत्रमा पाइन्छ र यसलाई "लेमुर भालु" पनि भनिन्छ। यसका सेतो चिन्हहरू यसको छातीमा हुन्छ र यो प्रायः राती सक्रिय रहने प्रजाति हो।
स्लोथ भालु (Melursus ursinus): यो प्रजाति दक्षिण एशियाका जंगली क्षेत्रमा पाइन्छ, विशेषत: भारत र श्रीलंकामा। यसको फर नरम र घना हुन्छ, र यसको आहार मुख्य रूपमा फलफूल र साना जनावरहरू हुन्छ।
भालुहरू साधारणतया १-३ मिटर लामो हुन्छन् र तिनको वजन २५ किलोग्रामदेखि ७५० किलोग्रामसम्म हुन्छ, यसैले तिनीहरूको शारीरिक आकार प्रजातिको आधारमा फरक पर्दछ। भालुहरूको शरीरमा मोटा र घना फर हुन्छ, जसले तिनीहरूलाई चिसो मौसममा तातो राख्न मद्दत गर्दछ, विशेष गरी पोलर भालु र हिमाली भालुमा यो विशेषता महत्वपूर्ण हुन्छ। धेरै भालुहरू चार खुट्टाले हिँड्छन्, तर तिनीहरूको शारीरिक बनावट र मांसपेशीहरूको बलका कारण, आवश्यकता परे तिनीहरूले दुई खुट्टामा उभिन र हिँड्न पनि सक्षम हुन्छन्। यसले भालुहरूको लचिलोपन र सामर्थ्यलाई देखाउँछ, जसले तिनीहरूलाई विभिन्न परिस्थितिमा जीवित रहन मद्दत पुर्याउँछ।
भालुहरू संसारभरि विभिन्न भौगोलिक क्षेत्रमा पाइन्छन्, जस्तै जंगल, पहाड, हिमाली क्षेत्र, र आर्कटिक। तिनीहरूको आवास क्षेत्रमा निकै विविधता हुन्छ, जसमा घना जंगल, खुला घाँसे मैदान, र पर्वतीय क्षेत्रहरू सामेल छन्। नेपालमा, विशेष गरी हिमाली क्षेत्रको जंगलमा "हिमाली भालु" पाइन्छ। यी भालुहरू उच्च पहाडी क्षेत्रहरूमा बसोबास गर्छन् र तीव्र चिसो मौसम र जंगली वातावरणसँग अनुकूलित छन्। हिमाली भालुहरू प्रायः जंगलको गहिराइमा बस्न रुचाउँछन्, जहाँ तिनीहरूलाई पर्याप्त आहार र आश्रय मिल्छ।
भालुहरू सर्वाहारी जनावर हुन्, जसको आहारमा मासु र वनस्पति दुवै समावेश हुन्छ। भालुहरूको आहारमा प्रजातिका आधारमा भिन्नता पाइन्छ। सामान्यतया, भालुहरूले साना जनावरहरू, माछा, र अन्य मासुजन्य आहार खान्छन्। साथै, फलफूल, जरा, बेरी, र अन्य वनस्पति पनि तिनीहरूको आहारको हिस्सा हुन्छ। पोलर भालुहरू मुख्य रूपमा समुद्री जीवहरू, जस्तै सील, खान्छन्। उनीहरू पानीमा प्रवीण होतेछन् र सुत्ने क्रममा सीललाई शिकार गर्दछन्। पाण्डा भालुहरूको आहारको ९९% बांस हो, जसका कारण तिनीहरू विशेषगरी बांसका जंगलहरूमा बसोबास गर्छन्। भालुहरूको आहार विविध र अनुकूलित हुन्छ, जसले तिनीहरूलाई विभिन्न वातावरणमा बाँच्न सक्षम बनाउँछ।
भालुहरूको जीवनशैली प्रायः एकल हुन्छ, विशेष गरी पुरुष भालुहरू प्रायः एक्लै बस्छन्। तर, आमाहरू आफ्नो बच्चासँग समूहमा बस्न सक्छन्, विशेष गरी हिउँदको समयमा। भालुहरू प्रायः हाइबरनेशनमा जाने जनावर हुन्, जसको अर्थ उनीहरू हिउँदको कठोर मौसममा खाना कम प्राप्त हुने अवस्थामा सुत्ने वा विश्राम गर्ने गर्छन्। यस समयमा, तिनीहरूको शारीरिक गतिविधि कम हुन्छ र मेटाबोलिजम पनि घट्छ, जसले गर्दा उनीहरू लामो समयसम्म बिना आहार जीवित रहन सक्छन्। हाइबरनेशन सुत्दा तिनीहरूको शरीर तातो राख्ने प्रक्रियामा काम गर्छ, र जब मौसम फेरि अनुकूल हुन्छ, तब उनीहरू पुनः सक्रिय हुन्छन्।
भालुहरूको जीवनकाल प्रजाति अनुसार फरक पर्न सक्छ। सामान्यतया, भालुहरू २० देखि ३० वर्षसम्म बाँच्न सक्छन्। तथापि, पाण्डा भालुहरूको जीवनकाल केही लम्बो हुन्छ र तिनीहरू ३५ वर्षसम्म पनि बाँच्न सक्छन्, यदि तिनीहरूलाई उपयुक्त आवास र आहार प्राप्त हो भने। पाण्डा भालुहरूको जीवनकाल लामो हुनका कारण तिनीहरूको प्रजनन दर र जीवनशैलीसँग सम्बन्धित छ। जबकि अन्य भालुहरू जस्तै, ग्रिज्ली भालु र पोलर भालुहरू प्रायः प्राकृतिक आवास र शिकारको कारण छोटो समयसम्म जीवित रहन्छन्। हालका वर्षहरूमा, संरक्षण प्रयासहरूले भालुहरूको जीवनकाललाई बढाउन मद्दत पुर्याएको छ, जसले प्रजातिको स्थिरता र विकासलाई बलियो बनाएको छ।
भालुहरूको संरक्षण स्थिति चिन्ताजनक छ, र धेरै प्रजातिहरू संकटापन्न अवस्थामा छन्। प्रमुख कारणहरूमा आवास विनाश, अवैध शिकार, र जलवायु परिवर्तनले भालुहरूको जनसंख्यामा ठूलो असर पारेको छ। वनस्पति र जंगलहरूको विनाशले भालुहरूको प्राकृतिक आवासलाई घटाउँदै लगेको छ, जसका कारण तिनीहरूको आहार र सुरक्षित बसोबासका क्षेत्रहरू घटिरहेका छन्। अवैध शिकार र फरको व्यापारले पनि भालुहरूको संख्या घटाउने अर्को कारण बनिरहेको छ। विशेष गरी पोलर भालुहरूको अवस्था निकै संकटपूर्ण छ, जसका लागि जलवायु परिवर्तनले समुद्रको पफाईलो घटाउँदै लिएको छ, र यसले तिनीहरूको शिकार स्रोतलाई प्रभावित गरेको छ। यी समस्याहरूको समाधानका लागि विभिन्न संरक्षण प्रयासहरू जारी छन्, तर अझै धेरै काम गर्नुपर्ने छ।
भालुहरूको मानवसँगको सम्बन्ध जटिल र विविध छ। कहिलेकाहीं, भालुलाई खतरनाक मानिन्छ, विशेष गरी यदि तिनीहरूलाई नजिकबाट खतराको अनुभव भयो भने। यद्यपि भालुहरू प्रायः मानिससँग टाढा रहन रुचाउँछन्, तर जब तिनीहरूलाई उत्तेजित गरिन्छ वा आत्मरक्षा गर्नुपर्ने अवस्था आउँछ, तब तिनीहरूको आक्रमण खतरनाक हुन सक्छ। नेपालका विभिन्न सांस्कृतिक र परम्परागत कथाहरूमा भालुहरूको महत्वपूर्ण स्थान छ। भालु नेपालका जनजातीय समुदायहरूको मिथक र धार्मिक कथाहरूमा प्रकट हुने गर्दछ। यसका अतिरिक्त, भालुको शिकार र पूँछ वा फरको व्यापार परम्परागत दृष्टिकोणबाट पनि केही स्थानमा महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। नेपालका हिमाली क्षेत्रहरूमा "हिमाली भालु" को उपस्थिति आदिवासी र स्थानीय समुदायहरूको जीवनसँग जडित छ, र यो संरक्षण र सम्मानको सन्देश पनि दिन्छ।
पोलर भालुहरूको पौडी खेल्ने क्षमता: पोलर भालुहरू उत्कृष्ट पौडी खेलाडी हुन् र समुद्रमा १०० किलोमिटरसम्म पौडिन सक्छन्। तिनीहरूको मोटा फर र अतिरिक्त तहको बोसोले तिनीहरूलाई चिसो पानीमा लामो समयसम्म रहन सक्षम बनाउँछ।
भालुको गन्ध सुँघ्ने क्षमता: भालुको गन्ध सुँघ्ने क्षमता कुकुरको भन्दा सात गुणा बढी हुन्छ। यो क्षमता उनीहरूको शिकार गर्ने तरिका र परिवेशमा बाँचेको अनुकूलन हो, जसले उनीहरूलाई खाद्य स्रोतहरूको पहिचान र अन्य भालुहरूको गतिविधिहरू बुझ्न मद्दत गर्छ।
पाण्डा भालुको आहार: पाण्डा भालुहरू दिनको १०–१६ घण्टा बांस खान्छन्। पाण्डा भालुको आहार प्रायः बांसमा निर्भर रहन्छ, र यद्यपि उनीहरू सर्वाहारी प्रजाति हुन्, तिनीहरूको शरीर बांसलाई पचाउन अनुकूलित भएको छ।
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल लोड हुँदैछ...
काठमाडौँ। अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले ई-राहदानी (विद्युतीय राहदानी) छपाइको ठेक्का प्रक्रियामा १० अर्ब १३ करोड ४ लाख ६१ हजार ४७७ रुपैयाँ भ्रष्टाचार भएको ठहर गर्दै विशेष अदालतमा मुद्दा दायर गरेको छ। आयोगले राहदानी विभागका महानिर्देशक तीर्थराज अर्यालसहित १६ जना कर्मचारी र सम्बन्धित कम्पनीका प्रतिनिधिहरूलाई प्रतिवादी बनाएको छ।मुद्दा दायर गरिएकाहरूमा विभागका सूचना
