शान्ति राज्यलक्ष्मी सिंह

राजकुमारी शान्ति सिंह नेपालका राजा महेन्द्र र रानी इन्द्रकी जेठी छोरी थिइन्। उनी शाह वंशकी सदस्य र बाजाङको रानी थिइन्। सामाजिक क्षेत्रमा उनी विशेष सक्रिय रहिन् र नेपाल लेप्रोसी राहत सङ्घ जस्ता संस्थाहरू स्थापना गरी सेवा गरिन्। उनको जीवन जनकल्याणमा समर्पित थियो। २००१ को नेपाल राजपरिवारको त्रासदीपूर्ण हत्याकाण्डमा उनको निधन भयो।

प्रारम्भिक जीवन र परिवार

राजकुमारी शान्ति सिंह, जसलाई शान्ति राज्यलक्ष्मी देवी पनि भनिन्छ, नेपालको शाह वंशकी एक प्रमुख सदस्य थिइन्। उहाँको जन्म २० नोभेम्बर १९४० मा काठमाडौँको नारायणहिटी दरबारमा भएको थियो। उहाँ नेपालका राजा महेन्द्र र उनकी पहिलो पत्नी इन्द्र राज्यलक्ष्मी देवीकी जेठी छोरी थिइन्। राजकुमारी शान्तिको नाम ‘शान्ति’को अर्थ नै “आन्तरिक शान्ति” हो, जुन उनको जीवन चरित्रसँग गहिरो रूपमा मेल खान्छ। उनी आफ्नो परिवारमा सबैभन्दा जेठी सन्तान भएकाले धेरै सम्मान र कर्तव्यभार लिएर हुर्किनुभयो।

शिक्षा र व्यक्तित्व

राजकुमारी शान्ति शिक्षामा निकै निपूर्ण र मेहनती थिइन्। उहाँले आफ्नो प्रारम्भिक शिक्षा भारतको प्रसिद्ध लरेतो कन्सभेट, दार्जिलिङमा प्राप्त गर्नुभयो र पछि त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट उच्च शिक्षा हासिल गर्नुभयो। अध्ययनमा मात्र नभएर उहाँको व्यक्तित्व धेरै नम्र, सहिष्णु र जनसेवामा समर्पित थियो। सामाजिक क्षेत्रमा उनको रुचि र लगावले उनलाई नेपालका गरीब र असहाय मानिसहरूको लागि काम गर्न प्रेरित गर्‍यो।

सामाजिक कार्यमा सक्रियता

राजकुमारी शान्तिको जीवनको महत्वपूर्ण पक्ष उनको सामाजिक कार्य प्रति समर्पण थियो। १९७२ मा उनले नेपाल लेप्रोसी राहत सङ्घ (Nepal Leprosy Relief Association) स्थापना गरिन्, जसको प्रमुख उद्देश्य कुष्ठ रोगबाट पीडितहरूको उपचार र सामाजिक पुनर्स्थापना हो। १९९४ देखि उनले उक्त सङ्घको संरक्षकको भूमिका निभाउँदै निरन्तर सेवा गरेकी थिइन्। यसैगरी, उनी नेपाल रेडक्रस सोसाइटी र परिवार नियोजन सङ्घकी आजीवन सदस्य थिइन्।

उनको सामाजिक सेवाको अर्को महत्वपूर्ण योगदान अपांगता भएका व्यक्तिहरूको कल्याणमा थियो। १९८७ मा उनी अपांगता कल्याण कोष व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष निर्वाचित भइन् र अपांग व्यक्तिहरूको अधिकार र पुनर्वासमा सक्रिय भूमिका निभाइन्। यसरी राजकुमारी शान्ति केवल राजपरिवारको सदस्य मात्र नभएर एउटा समर्पित समाजसेविका पनि थिइन्।

विवाह र परिवार

राजकुमारी शान्ति ८ फेब्रुअरी १९६५ मा काठमाडौंमा कुमार दीपक जङ्ग बहादुर सिंहसँग विवाह बन्धनमा बाधिइन्। कुमार दीपक जङ्ग बहादुर सिंह बझाङ जिल्लाका ६० औं राजाहरुमा पर्छन् र उनीसँग विवाह पछि राजकुमारी शान्ति बझाङकी रानी बनीन्। उनको श्रीमान १९८४ मा लण्डनमा निधन भइसकेका छन्।

शान्ति र कुमार दीपक जङ्गको तीन सन्तान छन्:

१. बिनोद सिंह, जो ६१ औं राजा बनेका छन्,

२. प्रमोद सिंह,

३. छाया देवी, जसले जाजरकोटका प्रदीप बिक्रम सँग विवाह गरेकी छिन्।

नेपालका लागि समर्पित योगदान

राजकुमारी शान्ति केवल सामाजिक संस्थाहरूमा मात्र होइन, नेपालका लागि पनि विभिन्न राष्ट्रिय कार्यहरूमा संलग्न थिइन्। उनी आफ्नो पद र अधिकारलाई सदुपयोग गर्दै देशको जनकल्याणमा जुटिरहिन्। उनी राज्यका विभिन्न समारोहरूमा सक्रिय सहभागिता जनाइरहिन् र जनतासँग घनिष्ट सम्बन्ध राख्न प्रयासरत थिइन्।

नेपाल राजपरिवारको दुखद् घटना

राजकुमारी शान्ति सिंहको जीवनमा सबैभन्दा दुःखद घटना १ जुन २००१ मा भयो, जुन नेपाल इतिहासको कालो दिनको रूपमा चिनिन्छ। उक्त दिन नेपालका राजा वीरेन्द्र, रानी आशा, र अन्य धेरै राजपरिवारका सदस्यहरू सहित राजपरिवारका दश जना सदस्यहरू एकसाथ गोलीकाण्डमा मारिए। यो घटना नेपालको राजनीतिक इतिहासमा एउटा गहिरो धक्का थियो र देशव्यापी शोकको विषय बन्यो। राजकुमारी शान्ति पनि उक्त त्रासदीमा मारिएकी थिइन्। उनको निधनले नेपाली जनतामा अपूरणीय क्षति पुर्‍यायो।

राष्ट्रिय सम्मान र पुरस्कारहरू

राजकुमारी शान्तिको योगदान र व्यक्तित्वका कारण उनलाई राष्ट्रिय रूपमा थुप्रै सम्मानहरू प्राप्त भए। उनी त्रि-शक्ति पदक, पहिलो श्रेणीकी सदस्य थिइन्। १३ अप्रिल १९७२ मा उनलाई गुरखा दाहिने हात आदेश को पहिलो श्रेणी दिइयो। साथै, उनलाई विशेष सेवा पुरस्कार (विशेष सेवा लङ्कार) बाट पनि सम्मानित गरियो। उनको विवाह, राज्यारोहण र अन्य अवसरहरूमा विभिन्न पदकहरू र मेडलहरू प्राप्त भए, जस्तै:

राजा महेन्द्रको राज्याभिषेक पदक (२ मे १९५६)
राजा वीरेन्द्रको राज्याभिषेक पदक (२५ फेब्रुअरी १९७५)
राजा वीरेन्द्रको रजत जुबली पदक (३१ जनवरी १९९७)

काठमाडौं । झापाका विभिन्न विद्यालय तथा क्याम्पसका २०० विद्यार्थीलाई लक्षित गर्दै विपद् व्यवस्थापन तथा सर्पदंश रोकथामसम्बन्धी प्रदर्शन एवं सचेतना कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ । अन्तरराष्ट्रिय झापाली समाजको सहयोग तथा एनसिसी अलुम्नी एसोसिएसन झापाको समन्वयमा चारआलीस्थित अरिदमन गण ब्यारेकमा कार्यक्रम आयोजना गरिएको हो ।कार्यक्रममा नेपाली सेना तथा एनसिसी अलुम्नी एसोसिएसनका प्रतिनिधिहरूले

सामग्रीको तालिका