मदनप्रसाद परियार

मदनप्रसाद परियार नेपालको कृषि, वातावरण र सामाजिक न्याय क्षेत्रका बहुआयामिक व्यक्तित्व हुन्। लामो समयदेखि उनी अनुसन्धान, नीतिनिर्माण र सामाजिक आन्दोलनसँग जोडिएका छन्। विशेषगरी कृषिविद् र जलवायु विज्ञका रूपमा उनले समाजमा योगदान पुर्‍याउँदै आएका छन्। हालै बनेको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्मा कृषि मन्त्रालयको जिम्मेवारी पाउनुले उनको अनुभव र क्षमताप्रतिको विश्वासलाई प्रष्ट देखाउँछ।

उनको परिचय कृषि मात्र सीमित छैन, उनी सामाजिक न्याय र समावेशीकरणको नीतिगत अभियन्ता पनि हुन्। नेपालजस्तो बहुजातीय, बहुसांस्कृतिक र बहुभाषिक समाजमा सबै समुदायलाई समान अवसर दिलाउन उनले विभिन्न पहलहरू गरेका छन्। यसले उनको छवि एक प्रगतिशील, दूरदर्शी र समाजमैत्री व्यक्तित्वका रूपमा निर्माण गरेको छ।

उनलाई कृषि क्षेत्रमा अग्रणी मानिनुका साथै नीति निर्माणमा योगदान पुर्‍याउने विज्ञको हैसियतले समेत चिनिन्छ। यस कारण, परियारलाई नयाँ पुस्ताका लागि प्रेरणास्रोत र पुराना पुस्ताका लागि विश्वासिलो नेतृत्वकर्ता मानिन्छ। उनको सम्पूर्ण यात्रा कृषिमुखी जीवन सुधार, वातावरणीय सन्तुलन र समावेशी समाज निर्माणतर्फ उन्मुख छ।

शिक्षा र प्रारम्भिक जीवन

मदनप्रसाद परियारको शैक्षिक यात्रा कृषि विज्ञान र वातावरणसँग जोडिएको छ। उनले बाल्यकालदेखि नै पढाइलाई जीवनमा महत्वपूर्ण आधार मान्दै अघि बढे। पढाइको क्रममा उनले विशेष गरी ग्रामीण भेगका किसानहरूको समस्या बुझ्न सके, जसले उनलाई कृषिविद् बन्ने निर्णयमा प्रेरित गर्‍यो।

शिक्षा प्राप्त गर्ने क्रममा उनले अनुसन्धान, तथ्यांक संकलन र व्यवहारिक अभ्यासमा जोड दिए। विशेषगरी माटो, जलस्रोत र जलवायुबीचको सम्बन्धबारे उनले गहिरो अध्ययन गरे। यसले उनलाई कृषि मात्र नभई वातावरणीय अध्ययनमा पनि समान दक्षता बनाउन सहयोग गर्‍यो।

शिक्षा पूरा गरेपछि उनले सरकारी निकाय, गैरसरकारी संस्था र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरका कार्यक्रममा समेत काम गर्ने अवसर पाए। यस अनुभवले उनको दृष्टिकोण अझ व्यापक बन्यो र कृषिलाई केवल उत्पादनको साधन नभई ग्रामीण जीवनको मेरुदण्डका रूपमा बुझ्ने क्षमता विकास गर्‍यो।

कृषि क्षेत्रमा योगदान

परियारले आफ्नो व्यावसायिक जीवनमा कृषिलाई दिगो र आत्मनिर्भर बनाउन निरन्तर प्रयास गरेका छन्। उनले किसानलाई आधुनिक प्रविधिसँग जोड्न, उत्पादन बढाउन र कृषिलाई व्यवसायीकरणतर्फ उन्मुख बनाउन नीति निर्माणमा योगदान दिए।

उनको विचारमा नेपालजस्तो कृषिप्रधान राष्ट्रको समृद्धि कृषिमा निर्भर हुन्छ। त्यसैले, उनले खाद्य सुरक्षा, भूमिको संरक्षण र जैविक खेतीलाई प्राथमिकतामा राखे। किसानलाई तालिम, प्रविधि र सहुलियत कर्जामा पहुँच दिलाउन उनले विभिन्न सरकारी तथा गैरसरकारी कार्यक्रमहरू अघि बढाएका छन्।

उनले किसानका समस्या समाधानमा वैज्ञानिक दृष्टिकोण अपनाउन जोड दिए। साना किसानलाई बजारमा पहुँच दिलाउने, कृषि उत्पादनलाई प्रशोधन गर्ने र निर्यात प्रोत्साहन गर्ने कामलाई उनले दीर्घकालीन रणनीति बनाएका छन्। यसैले, उनको योगदान किसानमैत्री र राष्ट्रको कृषि अर्थतन्त्रलाई बलियो बनाउन केन्द्रित रहेको छ।

जलवायु परिवर्तन र वातावरणीय सक्रियता

मदनप्रसाद परियार जलवायु परिवर्तनका विज्ञका रूपमा पनि चर्चित छन्। उनले वातावरणीय असन्तुलन, वननाश, तापक्रम वृद्धि र प्राकृतिक स्रोतको अव्यवस्थित प्रयोगबारे अध्ययन गरेका छन्। यससँगै, उनले जलवायु परिवर्तनले कृषिमा पार्ने प्रत्यक्ष प्रभावबारे अनुसन्धान गरी व्यवहारिक समाधान प्रस्तुत गरेका छन्।

उनले जनचेतनामूलक कार्यक्रममार्फत ग्रामीण समुदायलाई जलवायु परिवर्तनसँग जुध्ने तरिका सिकाएका छन्। उदाहरणका लागि, पानीको स्रोत संरक्षण, उन्नत बीउको प्रयोग र जैविक खेतीको प्रवर्द्धनलाई उनले महत्वपूर्ण ठाने। यसले वातावरणीय संरक्षणसँगै कृषिको उत्पादकत्व बढाउन सहयोग पुर्‍याएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पनि उनले नेपालका अनुभवलाई प्रस्तुत गरेका छन्। जलवायु परिवर्तनले विकासोन्मुख मुलुकमा पार्ने असरबारे उनले आवाज उठाउँदै नेपाललाई अन्तर्राष्ट्रिय नीतिगत बहसमा सहभागी गराएका छन्। यसरी, उनको सक्रियता केवल देशभित्र सीमित नभई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरसम्म फैलिएको छ।

समता फाउण्डेशनमा नेतृत्व

समाज परिवर्तन र न्यायका लागि काम गर्ने संस्थामध्ये समता फाउण्डेशनलाई विशेष स्थान छ। मदनप्रसाद परियार यसको अध्यक्षका रूपमा क्रियाशील छन्। यस संस्थाले दलित, महिला, सीमान्तकृत र वञ्चित समुदायलाई सामाजिक न्याय दिलाउने अभियान चलाउँदै आएको छ।

उनको नेतृत्वमा फाउण्डेशनले अनुसन्धान, तालिम र सचेतनामूलक गतिविधि सञ्चालन गरेको छ। शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी र अधिकारका क्षेत्रमा समान पहुँच सुनिश्चित गर्न फाउण्डेशनले नीतिगत सुझाव सरकारलाई दिने काम गरेको छ। यसले संस्थाको भूमिका नीतिनिर्माणमा समेत महत्त्वपूर्ण भएको छ।

समता फाउण्डेशनमार्फत परियारले समावेशी लोकतन्त्रको अभ्यासलाई संस्थागत बनाउने काम गरेका छन्। सीमान्तकृत आवाजलाई नीति निर्माणमा पुर्‍याउने उनको पहलले फाउण्डेशनलाई मात्र होइन, समग्र समाजलाई लाभान्वित पारेको छ।

संवैधानिक आयोगमा भूमिका

संविधानसभाले गठन गरेको उच्चस्तरीय राज्य पुनर्संरचना आयोगमा मदनप्रसाद परियारले संयोजकको जिम्मेवारी पाए। यो आयोगले संघीयताको ढाँचा, राज्यको पुनर्संरचना र समावेशी प्रतिनिधित्वबारे विस्तृत प्रतिवेदन तयार गर्‍यो।

परियारले आयोगमा रहँदा सबै समुदायलाई समान अधिकार दिने अवधारणा अघि सारे। जातीय, भाषिक, भौगोलिक र सांस्कृतिक विविधतालाई सम्बोधन गर्ने खालका प्रस्ताव उनले अघि सारेका थिए। यसले नेपालको संघीय संरचना निर्धारणमा गहिरो प्रभाव पार्‍यो।

यस भूमिकाले परियारलाई शासन प्रणाली, नीतिगत सुधार र सामाजिक न्यायका दृष्टिकोणमा अनुभवसम्पन्न बनायो। राज्य पुनर्संरचनामा उनको योगदानले उनी केवल कृषिविद् मात्र नभई राष्ट्रनिर्माणका अभियन्ता पनि भएको प्रमाणित गर्‍यो।

कृषि मन्त्रीको रूपमा जिम्मेवारी

कृषि मन्त्रीका रूपमा परियारले ठूलो जिम्मेवारी सम्हाल्नुपर्नेछ। नेपाललाई खाद्य आत्मनिर्भर बनाउन, किसानलाई उत्पादनमुखी बनाउने र कृषिलाई रोजगारी सिर्जना गर्ने प्रमुख क्षेत्र बनाउन उनले काम गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

उनले कृषिलाई बजारसँग जोड्ने, मूल्य स्थिरता कायम गर्ने र प्रशोधन उद्योग स्थापना गर्ने योजनामा जोड दिनेछन्। यससँगै, सहकारी संस्था र निजी क्षेत्रलाई कृषिमा आकर्षित गर्ने नीति उनको प्राथमिकतामा रहनेछ। यसले कृषिलाई दिगो मात्र नभई आकर्षक पेशा बनाउन मद्दत पुर्‍याउनेछ।

जलवायु परिवर्तनको असरलाई ध्यानमा राख्दै कृषिमा अनुकूलन कार्यक्रम अघि बढाउने जिम्मेवारी पनि उनको काँधमा छ। यसरी, मन्त्रीको रूपमा उनले अनुभव, दृष्टिकोण र नेतृत्वद्वारा कृषि क्षेत्रमा नयाँ युग सुरु गर्ने सम्भावना बोकेका छन्।

भावी दृष्टिकोण

मदनप्रसाद परियारको दीर्घकालीन दृष्टि कृषिलाई दिगो विकासको आधार बनाउने हो। उनले कृषि, वातावरण र सामाजिक समावेशीकरणलाई एउटै धारमा अघि बढाउने योजनासहित काम गरिरहेका छन्।

उनको लक्ष्य ग्रामीण अर्थतन्त्रलाई सबल बनाउन कृषिलाई औद्योगिकरणसँग जोड्ने हो। युवा पुस्तालाई रोजगारी सिर्जना गर्न नवप्रवर्तनमार्फत कृषिमा आकर्षित गर्ने उनको प्राथमिकता छ। यसले केवल उत्पादन मात्र बढाउने होइन, समाजको जीवनस्तर सुधार गर्नेछ।

समाजमा न्याय र समानता कायम गर्दै वातावरणीय सन्तुलन र दिगो कृषिको अभ्यास गर्ने उनको दृष्टिकोणले नेपाललाई दीर्घकालीन फाइदा दिने अपेक्षा गरिएको छ। यसरी, उनको भावी दृष्टिकोणले कृषि मात्र होइन, समग्र समाज र राष्ट्रलाई नयाँ दिशा दिनेछ।

काठमाडौं । झापाका विभिन्न विद्यालय तथा क्याम्पसका २०० विद्यार्थीलाई लक्षित गर्दै विपद् व्यवस्थापन तथा सर्पदंश रोकथामसम्बन्धी प्रदर्शन एवं सचेतना कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ । अन्तरराष्ट्रिय झापाली समाजको सहयोग तथा एनसिसी अलुम्नी एसोसिएसन झापाको समन्वयमा चारआलीस्थित अरिदमन गण ब्यारेकमा कार्यक्रम आयोजना गरिएको हो ।कार्यक्रममा नेपाली सेना तथा एनसिसी अलुम्नी एसोसिएसनका प्रतिनिधिहरूले

सामग्रीको तालिका