उदित नारायण झा
उदित नारायण झा, जसलाई विश्वभर उदित नारायणको नामले चिनिन्छ, १ डिसेम्बर १९५५ मा भारतको बिहार राज्यमा जन्मिए। उनका पिता हरि कृष्ण झा पेशाले किसान थिए भने आमा भुवनेश्वरी देवी गृहिणी थिइन्। उदित झाको परिवार ब्राह्मण समुदायसँग सम्बन्धित थियो। बाल्यकालदेखि नै उनी संगीतप्रति अत्यन्तै आकर्षित थिए। गाउँमै उउनको स्वरको मिठास र गीत गाउने क्षमता छिट्टै चर्चित भयो। उनले पारिवारिक, सांस्कृतिक र धार्मिक कार्यक्रमहरूमा गीत गाएर अनुभव हासिल गरे। उनको बचपन आर्थिक रूपमा सहज नभए पनि, परिवारले उनको प्रतिभालाई सधैं प्रोत्साहन दियो।
उदितको बाल्यकालमै सांगीतिक रचनात्मकता प्रकट हुन थाल्यो। गाउँघरका विभिन्न सांगीतिक कार्यक्रमहरूमा सहभागी भई उनले नेपाली र मैथिली लोकगीत गाउन सुरु गरे। यस समयमा उनका साथी, शिक्षक र गाउँवासीहरूले उनको प्रतिभालाई पहिचान गरे। पारिवारिक संस्कार र सांगीतिक वातावरणले उदितको स्वरमा अद्वितीय मिठास थप्यो। बाल्यकालको यही अनुभवले उनलाई भविष्यमा संगीतको ठूलो यात्रा तय गर्न प्रेरित गर्यो।
सांगीतिक रुचि र प्रतिभाको कारण, उदित झाले आफ्नो जीवनको पहिलो ठूलो निर्णय १० वर्षको उमेरमा गरे— रेडियो नेपालमा गाउन। यस अवसरले उनको जीवनको दिशा नै परिवर्तन गर्यो। रेडियोमा गाउने क्रममा उनले स्वर सम्हाल्ने, ताल र लय बुझ्ने कला सिके। प्रारम्भिक अनुभवले उनलाई आत्मविश्वासी बनायो र भविष्यमा ठूलो संगीत यात्रा तय गर्ने आधार तयार गर्यो।
उदित नारायणले करिब १० वर्षको उमेरमै रेडियो नेपालबाट आफ्नो संगीत यात्रा सुरु गरे। प्रारम्भिक समयमा उनले मैथिली र नेपाली लोकगीत गाए, जसले दर्शक र श्रोतामाझ उनको पहिचान बनायो। उनी रेडियो नेपालमा करिब आठ वर्षसम्म सक्रिय रहे र यस अवधिमा स्वर नियन्त्रण, गीतको प्रस्तुति र संगीतको व्यावसायिक दृष्टिकोण सिके। उनको संगीत यात्रा सहज थिएन; आर्थिक चुनौती र सांगीतिक प्रतिस्पर्धाले उनलाई संघर्ष गर्न बाध्य बनायो।
संगीत शिक्षाको आवश्यकता बुझेर, उदितले भारतीय दूतावासको छात्रवृत्ति स्वीकार गरे। यो छात्रवृत्तिले उनलाई मुम्बईको “भारतीय विद्या भवन” मा शास्त्रीय संगीतको अध्ययन गर्ने अवसर दियो। यहाँ उनले संगीतका प्रख्यात गुरुहरूबाट ताल, स्वर र शास्त्रीय गायनमा प्रवीणता हासिल गरे। यस अभ्यासले उनको स्वरमा अझ गहिरो भाव र मिठास ल्यायो।
उदित नारायणले प्रारम्भिक अनुभव र शास्त्रीय शिक्षाबाट प्राप्त सीपलाई व्यावसायिक संगीतमा प्रयोग गर्न थाले। रेडियो अनुभव र शास्त्रीय प्रशिक्षणको संयोजनले उनलाई बलिउडको संगीत उद्योगमा नयाँ शैली र स्वर प्रस्तुत गर्न सक्षम बनायो। यसै समयमा उनी विभिन्न सांगीतिक कार्यक्रमहरूमा सक्रिय भए र आफ्नो पहिचान थप मजबुत बनाए।
सन् १९७८ मा उदित नारायण मुम्बई आएर आफ्नो शास्त्रीय संगीतको अध्ययन सुरु गरे। यहाँ उनले गुरुहरूबाट ताल, स्वर र संगीतको गहिरो अध्ययन गरे। मुम्बईमा उनको संघर्ष पनि कठिन थियो। प्रारम्भिक दिनहरूमा उनी छोटो कार्यक्रमहरूमा गीत गाउने र छोटो आवाज प्रशिक्षणमा मात्र सीमित थिए। जीवन यापनका लागि सामान्य काम गर्नुपर्ने अवस्था थियो, तर संगीतको लागि उनको लगावले कुनै कठिनाईले रोक्न सकेन।
१९८० मा उनलाई पहिलो ठूलो अवसर प्राप्त भयो। संगीतकार राजेश रोशनले उनलाई "उनिस बीस" फिल्ममा गीत गाउने मौका दिए। यस अवसरले उदितलाई मोहम्मद रफीसँगै गाउने अनुभव दिलायो। प्रारम्भिक अनुभवले उनलाई बलिउड संगीत उद्योगको शैली बुझ्न मद्दत गर्यो। यसले भविष्यमा आउने अवसरको लागि आधार तयार गर्यो।
उदित नारायणले आफ्नो पहिलो ब्रेकबाट सिकेको कुरा व्यावसायिक संगीतमा प्रयोग गर्न थाले। उनले स्वरको विशेषता, गीतको भाव र तालमा सटीकता ल्याउने कला अभ्यास गरे। यो समय उनको जीवनमा संघर्ष र सफलताको मिश्रण थियो। प्रारम्भिक कठिनाइका बाबजुद, उदितले आफ्नो प्रतिभा र लगनशीलताले संगीतमा निरन्तरता दिन सक्ने क्षमता देखाए।
१९८८ मा रिलिज भएको "कयामत से कयामत तक" फिल्म उदित नारायणको जीवनमा निर्णायक मोड भयो। यस फिल्मको गीत "पापा कहते हैं"ले उनलाई तत्कालै चर्चामा ल्यायो। गीतको मिठास र भावले दर्शक मन जित्यो। यस गीतले उनलाई पहिलो पटक फिल्मफेयर अवार्ड जित्न मद्दत गर्यो। यस अवसरले उदित नारायणलाई बलिउड संगीत उद्योगमा प्रमुख स्थान दिलायो।
यस फिल्मले उदित मात्र होइन, आमिर खान, जुही चावला र अल्का यागनिकजस्ता कलाकारलाई पनि सुपरस्टार बनायो। उदित नारायणको स्वरले फिल्मको लोकप्रियता बढायो। उनले यस अवसरलाई अत्यन्तै पेशेवर ढंगले प्रयोग गरे। फिल्मबाट प्राप्त सफलता र पुरस्कारले उनलाई भविष्यका अवसरका लागि तैयार बनायो।
उदित नारायणले "कयामत से कयामत तक" को सफलता पछि धेरै हिट गीत गाए। उनले आफ्नो स्वरमा मौलिकता र मिठास राख्दै बलिउडका धेरै फिल्ममा गीत दिएका छन्। यसले उनलाई दशकौंसम्म बलिउडमा शीर्ष स्थानमा राख्न मद्दत गर्यो। उनका गीतहरूले गीतकार, निर्देशक र दर्शकलाई समान रूपमा प्रभावित गरे।
१९९० को दशकमा उदित नारायणको करियरमा प्रतिस्पर्धा बढ्न थाल्यो। कुमार सानु जस्ता लोकप्रिय गायकसँग प्रतिस्पर्धाले उनलाई चुनौती दिएको थियो। तर, उदितले हार नमान्दै आफ्नो शैली र स्वरमा निरन्तर सुधार गरे। १९९५ मा आएको "दिलवाले दुल्हनिया ले जाएंगे" को "मेहन्दी लगाके रखना" गीतले उनलाई फेरि शीर्ष स्थानमा पुर्यायो।
यस गीतले उनको दोस्रो फिल्मफेयर अवार्ड जित्न सहयोग गर्यो। उदित नारायणले यस अवसरलाई बलिउडमा आफ्नो विशेष स्थान कायम गर्न प्रयोग गरे। त्यसपछि उनले शाहरुख खानसँग धेरै सुपरहिट फिल्ममा गीत गाए, जसले उनलाई दशकौंसम्म बलिउड संगीतको शीर्ष स्थानमा राख्न मद्दत गर्यो।
उदितको करियरले देखायो कि संघर्ष र पुनरागमन संगीतमा सफलता पाउने प्रमुख आधार हुन्। कठिनाइ र प्रतिस्पर्धाको बाबजुद पनि उनले आफ्नो आवाजको मौलिकता, मिठास र शैलीलाई कायम राखे। यसले उनलाई बलिउडमा दीर्घकालीन सफलता दिलायो।
उदित नारायणले हिन्दी मात्र नभई नेपाली, मैथिली, भोजपुरी, तमिल, तेलुगु, कन्नड, मलयालम लगायत विभिन्न भाषामा गीत गाएका छन्। उनका गीतहरू हरेक भाषामा दर्शक र श्रोताको मन जित्न सफल भए। नेपाली चलचित्र "कुसुमे रुमाल," "साइनो," "दर्पण छायाँ" जस्ता दर्जनौं सुपरहिट फिल्मका गीत गाएर उनले नेपाली संगीत उद्योगमा पनि महत्वपूर्ण योगदान पुर्याए।
उनले निजी नेपाली एल्बम "उपहार" पनि जारी गरे। यस एल्बमले २००४ को Hits FM अवार्डमा "रेकर्ड अफ द इयर" र "एल्बम अफ द इयर" जस्ता पुरस्कार जित्यो। यसले नेपाली संगीतमा उनको लोकप्रियता अझ बढायो। उदितको बहुभाषिक गीत र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको प्रस्तुति उनलाई मात्र भारतीय बलिउडको होइन, नेपाली संगीत उद्योगको पनि गौरव बनायो।
उदित नारायणको स्वरले सधैं मौलिकता र मिठासको परिचय दिएको छ। विभिन्न भाषाका गीत गाएर उनले आफ्नो प्रतिभा र versatility प्रमाणित गरेका छन्। उनले संगीतमा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पनि धेरै प्रशंसा पाए। यसले उनलाई समयको सबैभन्दा सम्मानित र बहुभाषिक गायक बनायो।
उदित नारायणको स्वर र मौलिक शैलीले उनलाई लता मंगेशकर, आशा भोसले, अनुप जलोटा, पंकज उदासजस्ता संगीत दिग्गजबाट प्रशंसा दिलाएको छ। उनले करिब १२६ फिल्ममा गीत गाएका छन् र अनगिन्ती हिट गीत दिएका छन्। उनका गीतले चलचित्र उद्योग र दर्शक दुवैलाई प्रभावित गरेका छन्।
उदित नारायणले नेपाली र भारतीय संगीतलाई जोड्ने सेतुको काम गरेका छन्। उनले युवा गायकलाई मार्गदर्शन दिए, सांगीतिक कार्यक्रम सञ्चालन गरे र विभिन्न राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय कार्यक्रममा सहभागी भए। उनका योगदानको कारण उनलाई "भारतका महान गायक" मात्र नभई "नेपालका गौरव" पनि मानिन्छ।
आज ६९ वर्षको उमेरमा पनि उदित नारायण संगीतमा सक्रिय छन्। उनका स्वरले अझै दर्शकको मन जितिरहेको छ। उनले आफ्नो जीवनभर संगीतमा निरन्तरता राखेर, नयाँ पुस्तालाई प्रेरित गर्दै, संगीतको क्षेत्रलाई समृद्ध बनाउने काम गरिरहेका छन्।
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल लोड हुँदैछ...
काठमाडौं । झापाका विभिन्न विद्यालय तथा क्याम्पसका २०० विद्यार्थीलाई लक्षित गर्दै विपद् व्यवस्थापन तथा सर्पदंश रोकथामसम्बन्धी प्रदर्शन एवं सचेतना कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ । अन्तरराष्ट्रिय झापाली समाजको सहयोग तथा एनसिसी अलुम्नी एसोसिएसन झापाको समन्वयमा चारआलीस्थित अरिदमन गण ब्यारेकमा कार्यक्रम आयोजना गरिएको हो ।कार्यक्रममा नेपाली सेना तथा एनसिसी अलुम्नी एसोसिएसनका प्रतिनिधिहरूले
