नेपालको नियोलिथिक युग

नेपालको नियोलिथिक युग मानव इतिहासको एउटा महत्वपूर्ण कालखण्ड हो, जसमा मानव समाजले स्थायी कृषिप्रधान जीवनशैली अंगीकार गर्‍यो। यस युगमा मानिसहरूले शिकार र सङ्कलनको जीवनशैली छोडेर खेतीपाती, पशुपालन, र स्थायी बस्तीहरू बसाउन थाले। प्राविधिक, सामाजिक र सांस्कृतिक रूपमा यो युगले आधुनिक सभ्यताको आधार तयार पार्‍यो। नियोलिथिक युगको मुख्य विशेषता भनेको चम्किला पत्थरका औजारहरू र स्थायी बसोबासको विकास हो।

प्रारम्भिक कृषि

नियोलिथिक युगमा मानिसहरूले खेती गर्ने प्रक्रिया सुरु गरे। धान, गहुँ, जौ लगायतका अन्नबाली खेती गरिएको पुरातात्त्विक प्रमाणहरू नेपालका विभिन्न ठाउँहरूबाट भेटिएका छन्। खेतीका लागि नदी, ताल वा जलस्रोत नजिकको उर्वर भूमि रोजेर मानिसहरूले स्थायी बस्ती बसाउन थाले। चम्किला पत्थरबाट बनेका हलो, खोद्ने औजार, र अन्य कृषि उपकरणहरूको प्रयोगले खेतीलाई सहज र प्रभावकारी बनायो।

जनावरहरूको पालनपोषण

यस युगमा पालतू जनावरहरूको पालनपोषण शुरू भयो। गाई, बाख्रा, भेंडा, र कुकुर जस्ता जनावरहरूलाई पालेर मानिसहरूले दूध, मासु, ऊन जस्ता स्रोतहरू उपयोग गर्न थालिए। पशुपालनले खाद्य सुरक्षामा विविधता ल्याएको थियो र स्थायी बसोबासमा सहयोग पुर्‍यायो। यसले मानव जीवनशैलीमा ठूलो परिवर्तन ल्याइ सामाजिक र आर्थिक विकासमा मद्दत गर्‍यो।

चम्किला पत्थरका उपकरणहरू

नियोलिथिक युगका उपकरणहरू पूर्व युगहरूको भन्दा बढी परिष्कृत थिए। चम्किला पत्थरबाट बनेका छुरा, हँसिया, खुर्पा, काट्ने औजारहरू व्यापक रूपमा प्रयोगमा थिए। यी उपकरणहरूले खेती, शिकार, खाना तयार पार्ने र अन्य दैनिक क्रियाकलापमा सजिलो गर्‍यो। यस्तै, पत्थरका गहना र धार्मिक सामग्रीहरू पनि भेटिएका छन्, जसले सांस्कृतिक र धार्मिक चेतनाको विकासलाई सूचित गर्छ।

स्थायी बस्तीहरूको स्थापना

नियोलिथिक युगमा मानिसहरूले काठ, माटो, र ढुंगाबाट बनेका घरहरूमा बस्न थाले। बस्तीहरू प्रायः नदी किनार, उपत्यका र तराईका मैदानहरूमा स्थापित हुन्थे। यसले समुदायमा स्थायित्व र सामाजिक संरचनाको विकास गर्‍यो। सामूहिक जीवनशैलीले मानिसहरूलाई सहकार्य र स्रोत बाँडफाँडमा सक्षम बनायो, जसले सामाजिक सम्बन्धहरू मजबुत बनायो।

पुरातात्त्विक प्रमाणहरू

नेपालमा नियोलिथिक युगका प्रमाणहरू काठमाडौँ उपत्यका (जस्तै हाँडीगाउँ, खोकना), दाङ उपत्यका, र विभिन्न पहाडी क्षेत्रहरूमा फेला परेका छन्। यी ठाउँहरूबाट चम्किला पत्थरका औजार, माटाका भाँडाकुँडा, कृषि र पशुपालन सम्बन्धी सामग्रीहरू भेटिएका छन्। गुफा आश्रयहरूमा पाइएका यी सामग्रीहरूले त्यो युगको मानव जीवनशैली र पर्यावरणीय अनुकूलन बुझ्न सहयोग पुर्‍याउँछन्।

जीवनशैली र सांस्कृतिक पक्ष

नियोलिथिक युगमा सामुदायिक जीवनशैली विकास भयो। मानिसहरूबीच खेती, पशुपालन, तथा वस्तुहरूको आदानप्रदानमा सहकार्य बढ्यो। धार्मिक विश्वास र संस्कारको विकास पनि शुरू भयो, जसको प्रमाण माटाका मूर्ति र पूजा स्थलहरूबाट पाइन्छ। व्यापारका सुरुवातले वस्तु विनिमय र समाजिक सम्बन्धलाई अझ प्रगाढ बनायो।

नियोलिथिक युगको ऐतिहासिक महत्त्व

नेपालको नियोलिथिक युग मानव सभ्यताको प्रारम्भिक चरण हो, जसले खेती, पशुपालन र स्थायी बसोबासलाई जीवनशैलीको आधार बनाएर समाजलाई नयाँ युगतर्फ अघि बढायो। यसले प्राविधिक, सामाजिक र सांस्कृतिक विकासमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍यायो र आधुनिक नेपालको सांस्कृतिक र ऐतिहासिक पहिचानको जरो टेकेको छ।

काठमाडौं । कर्णाली प्रदेशको राजधानी सुर्खेतमा सामाजिक अपराधजन्य घटनाको रेखाचित्र (ग्राफ) बर्सेनि बढ्दै गएको छ । जिल्ला प्रहरी कार्यालय सुर्खेतले दिएको तथ्याङ्कअनुसार आर्थिक वर्ष २०८०/८१ भन्दा आव २०८१/८२ मा शून्य दशमलव १४ प्रतिशतले अपराध बढेको हो।त्यस्तै, आव २०८१/८२ भन्दा आव २०८२/८३ मा एक दशमवल १५ प्रतिशतले अपराध बढेको देखिन्छ ।

सामग्रीको तालिका