कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान

कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान नेपाल सरकारद्वारा स्थापना गरिएको एक स्वायत्त स्वास्थ्य तथा शैक्षिक संस्था हो। यो कर्णाली प्रदेशको जुम्ला जिल्लामा अवस्थित छ। वि.सं. २०६८ (सन् २०११) मा संसद्को ऐनमार्फत स्थापना गरिएको यस संस्थाले कर्णाली तथा सुदूरपश्चिमका दुर्गम जिल्लाहरूमा गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा, चिकित्सा शिक्षा तथा अनुसन्धान विस्तार गर्ने उद्देश्य राखेको छ।

कर्णाली जस्तो भौगोलिक रूपमा दुर्गम र स्वास्थ्य सेवामा पछाडि परेको क्षेत्रमा विशेषज्ञ अस्पताल तथा मेडिकल कलेज स्थापना गर्नु यसको प्रमुख ऐतिहासिक उपलब्धि मानिन्छ। यस संस्थाले स्थानीय जनताको स्वास्थ्य सेवा पहुँच बढाउन र दक्ष स्वास्थ्यकर्मी उत्पादन गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेको छ।

स्थापना र ऐतिहासिक पृष्ठभूमि

कर्णाली एकेडेमी अफ हेल्थ साइन्सेसको स्थापना नेपाल सरकारद्वारा कर्णाली क्षेत्रको स्वास्थ्य सेवा सुधार गर्ने दीर्घकालीन योजनाअन्तर्गत गरिएको हो। स्थापना हुनु अघि जुम्लामा रहेको कर्णाली अञ्चल अस्पताललाई विस्तार र स्तरोन्नति गरेर यस एकेडेमीमा रूपान्तरण गरिएको हो।

यस संस्थाको मुख्य उद्देश्य कर्णाली क्षेत्रका दुर्गम जिल्लाहरू जुम्ला, हुम्ला, डोल्पा, कालिकोट, मुगु, जाजरकोट, बाजुरा, बाजाङ, अछाम लगायतमा गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा पुर्‍याउनु हो। पहिले यी क्षेत्रमा सामान्य उपचारका लागि पनि बिरामीहरू ठूलो दूरी तय गरेर अन्य शहर जान बाध्य थिए।

समयसँगै यस संस्थाले शिक्षण अस्पतालको रूपमा विकास हुँदै मेडिकल शिक्षा सुरु गर्‍यो, जसले स्थानीय युवालाई स्वास्थ्य क्षेत्रमा अध्ययन गर्ने अवसर प्रदान गर्‍यो।

सेवा र शैक्षिक कार्यक्रमहरू

कर्णाली एकेडेमी अफ हेल्थ साइन्सेसले बहुआयामिक स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्छ। यस अन्तर्गत बहिरङ्ग सेवा, इनपेन्टेन्ट सेवा, आपत्कालीन उपचार, शल्यक्रिया सेवा, प्रसूति सेवा, बाल स्वास्थ्य सेवा, डायलाइसिस सेवा तथा प्रयोगशाला परीक्षण जस्ता सुविधा उपलब्ध छन्।

यस संस्थाले मेडिकल शिक्षा पनि सञ्चालन गर्छ। यहाँ चिकित्साशास्त्रमा स्नातक, नर्सिङ, सार्वजनिक स्वास्थ्य तथा अन्य स्वास्थ्य विज्ञानका कार्यक्रमहरू सञ्चालन हुँदै आएका छन्। यसले कर्णाली क्षेत्रका विद्यार्थीलाई आफ्नै प्रदेशमा मेडिकल शिक्षा प्राप्त गर्ने अवसर दिएको छ, जसले स्वास्थ्य जनशक्ति अभाव घटाउन सहयोग पुर्‍याएको छ।

साथै, यहाँ अनुसन्धान कार्य पनि सञ्चालन गरिन्छ, जसले दुर्गम क्षेत्रका स्वास्थ्य समस्याबारे अध्ययन गर्न मद्दत पुर्‍याउँछ।

संरचना, क्षमता र अस्पताल सेवा

कर्णाली एकेडेमी अन्तर्गतको शिक्षण अस्पताल जुम्लामा अवस्थित छ र यसको क्षमता क्रमशः विस्तार हुँदै गएको छ। अस्पतालमा सघन उपचार कक्ष, हृदयरोग सघन उपचार कक्ष, शल्यक्रिया कक्ष, प्रसूति वार्ड, आपत्कालीन कक्ष, प्रयोगशाला तथा डायलाइसिस सेवा उपलब्ध छन्।

भौगोलिक रूपमा कठिन हिमाली क्षेत्रमा भए पनि यो अस्पताल कर्णाली प्रदेशको सबैभन्दा ठूलो स्वास्थ्य केन्द्र बनेको छ। यहाँ दैनिक रूपमा सयौं बिरामी उपचारका लागि आउने गर्दछन्, जसमा धेरैजसो जटिल अवस्था भएका बिरामी हुन्छन् जो जिल्ला अस्पतालबाट रेफर भएर आएका हुन्छन्।

अस्पतालले टेलिमेडिसिन सेवा पनि विस्तार गर्न थालेको छ, जसबाट दुर्गम गाउँका बिरामीलाई विशेषज्ञ डाक्टरसँग प्रत्यक्ष परामर्श लिन सजिलो भएको छ। साथै मोबाइल स्वास्थ्य शिविरमार्फत गाउँगाउँमा पुगेर प्राथमिक उपचार सेवा पनि प्रदान गरिँदै आएको छ।

नेपालको स्वास्थ्य क्षेत्रमा योगदान

कर्णाली एकेडेमी अफ हेल्थ साइन्सेसले नेपालको स्वास्थ्य प्रणालीमा विकेन्द्रीकरणको महत्वपूर्ण उदाहरण प्रस्तुत गरेको छ। पहिले राजधानी केन्द्रित रहेको स्वास्थ्य सेवा प्रणालीलाई दुर्गम क्षेत्रमा विस्तार गर्न यस संस्थाले ठूलो भूमिका खेलेको छ।

यस संस्थाले कर्णाली क्षेत्रका हजारौं नागरिकलाई आफ्नै प्रदेशमा उपचार पाउने अवसर दिएको छ। विशेष गरी गर्भवती महिला, बालबालिका र आपत्कालीन बिरामीहरूको उपचारमा यसको योगदान अत्यन्त महत्वपूर्ण रहेको छ। यसले मातृ मृत्युदर घटाउन र बाल स्वास्थ्य सुधार गर्न मद्दत गरेको छ।

साथै, चिकित्सा शिक्षा कार्यक्रममार्फत स्थानीय युवालाई दक्ष स्वास्थ्यकर्मी बन्ने अवसर प्रदान गरिएको छ। यसले भविष्यमा कर्णाली क्षेत्रमा चिकित्सक, नर्स र स्वास्थ्यकर्मीको अभाव कम गर्न सहयोग पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ।

वर्तमान अवस्था र चुनौतीहरू

हाल कर्णाली एकेडेमी अफ हेल्थ साइन्सेस विकासको क्रममा रहेको संस्था हो। सेवा विस्तार भइरहे पनि यहाँ अझै जनशक्ति, उपकरण र पूर्वाधारको ठूलो आवश्यकता देखिन्छ। दुर्गम भौगोलिक अवस्थाका कारण विशेषज्ञ चिकित्सक टिकाउन कठिन हुने समस्या प्रमुख चुनौती हो।

बिरामीको चाप बढ्दै जाँदा अस्पतालमा बेड, औषधि, उपकरण र व्यवस्थापनमा दबाब पर्ने गरेको छ। साथै सडक, यातायात र मौसमका कारण बिरामी समयमै अस्पताल पुग्न नसक्ने समस्या पनि देखिन्छ।

यद्यपि सरकार र संस्थाले निरन्तर सुधारका प्रयास गरिरहेका छन्। नयाँ भवन निर्माण, विशेषज्ञ सेवा विस्तार, चिकित्सा शिक्षा सुदृढीकरण तथा अनुसन्धान कार्यक्रम विस्तार हुँदै गएको छ। भविष्यमा यस संस्थालाई क्षेत्रीय उत्कृष्ट स्वास्थ्य तथा शैक्षिक केन्द्र बनाउने लक्ष्य राखिएको छ।

काठमाडौं । देशभर बर्डफ्लूको प्रभाव कम भएसँगै अण्डाको माग र मूल्य दुवै बढेको छ। नेपाल लेयर्स कुखुरापालक संघले साउन ६ गतेदेखि लागू हुने गरी अण्डाको नयाँ फार्म समर्थन बिक्री मूल्य निर्धारण गरेको छ।नयाँ दरअनुसार चितवनलाई आधार मानेर एक्सएल अण्डा प्रतिक्रेट ५१५ रुपैयाँ, ठूलो अण्डा ५०० रुपैयाँ र मिडियम अण्डा ४७०

सामग्रीको तालिका