काठमाडौं । कर्णाली प्रदेशको राजधानी सुर्खेतमा सामाजिक अपराधजन्य घटनाको रेखाचित्र (ग्राफ) बर्सेनि बढ्दै गएको छ । जिल्ला प्रहरी कार्यालय सुर्खेतले दिएको तथ्याङ्कअनुसार आर्थिक वर्ष २०८०/८१ भन्दा आव २०८१/८२ मा शून्य दशमलव १४ प्रतिशतले अपराध बढेको हो।त्यस्तै, आव २०८१/८२ भन्दा आव २०८२/८३ मा एक दशमवल १५ प्रतिशतले अपराध बढेको देखिन्छ ।
भोजपुर जिल्ला अस्पताल
भोजपुर जिल्ला अस्पताल
भोजपुर जिल्ला अस्पताल नेपालका कोशी प्रदेशअन्तर्गत पर्ने भोजपुर जिल्लाको प्रमुख सरकारी स्वास्थ्य संस्था हो। यो अस्पताल भोजपुर नगरपालिका–७ स्थित अस्पताल लाइन क्षेत्रमा अवस्थित रहेको छ र जिल्लावासीलाई आधारभूतदेखि आकस्मिक स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउँदै आएको छ। वि.सं. २०१६/०१७ तिर स्थापना गरिएको यो अस्पताल पूर्वी नेपालको पहाडी क्षेत्रमा सरकारी स्वास्थ्य सेवा विस्तार गर्ने उद्देश्यले सञ्चालनमा ल्याइएको थियो। स्थापना कालदेखि नै यसले भोजपुर जिल्लाका स्थानीय नागरिकका लागि स्वास्थ्य सेवाको मुख्य केन्द्रका रूपमा काम गर्दै आएको छ।
शुरुआती समयमा सीमित भवन, थोरै स्वास्थ्यकर्मी तथा न्यून उपकरणका साथ सञ्चालन भएको अस्पताल अहिले क्रमशः सेवा विस्तारको दिशामा अघि बढिरहेको छ। समयसँगै बिरामीको चाप बढ्दै गएपछि अस्पतालमा विभिन्न नयाँ सेवा थपिएका छन्। ग्रामीण तथा दुर्गम गाउँबाट आउने बिरामीका लागि यो अस्पताल सबैभन्दा भरपर्दो सरकारी स्वास्थ्य संस्था मानिन्छ। भोजपुर जिल्लाको भौगोलिक कठिनाइका कारण धेरै नागरिकलाई बाहिरी जिल्लामा पुगेर उपचार गराउन कठिन हुने भएकाले अस्पतालको भूमिका अझ महत्वपूर्ण बनेको छ।
हाल यो अस्पताल १५ शैयाको सरकारी अस्पतालका रूपमा सञ्चालन भइरहेको छ। कोशी प्रदेश सरकारको सामाजिक विकास मन्त्रालयअन्तर्गत रहेको यस संस्थाले सर्वसाधारणलाई सुलभ र किफायती स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउने लक्ष्य राखेको छ। सीमित स्रोतसाधन र जनशक्तिका बाबजुद अस्पतालले दैनिक रूपमा सयौं बिरामीलाई उपचार सेवा प्रदान गर्दै आएको छ। जिल्लाको प्रमुख रेफरल केन्द्रका रूपमा रहेको यो अस्पतालले स्थानीय स्वास्थ्य प्रणालीलाई मजबुत बनाउन महत्वपूर्ण योगदान पुर्याइरहेको छ।
आकस्मिक तथा बाह्य रोगी सेवा
भोजपुर जिल्ला अस्पतालमा २४ सै घण्टा आकस्मिक सेवा सञ्चालनमा रहेको छ। दुर्घटना, चोटपटक, ज्वरो, सास फेर्न गाह्रो हुने समस्या, उच्च रक्तचाप, हृदयसम्बन्धी आकस्मिक अवस्था तथा अन्य आपतकालीन स्वास्थ्य समस्याका बिरामीलाई तुरुन्त उपचार सेवा प्रदान गरिन्छ। आकस्मिक कक्षमा आवश्यक प्राथमिक उपकरण तथा प्रशिक्षित स्वास्थ्यकर्मी उपलब्ध गराइएका छन्, जसले बिरामीलाई तत्काल राहत दिन सहयोग पुर्याउँछ।
पहाडी जिल्लामा सडक सञ्जाल तथा यातायात पहुँच सीमित हुने भएकाले अस्पतालको आकस्मिक सेवा स्थानीय नागरिकका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण बनेको छ। धेरै ग्रामीण बस्तीबाट बिरामीलाई घण्टौं हिँडेर अस्पतालसम्म ल्याउनुपर्ने अवस्था आउने भएकाले यहाँको इमर्जेन्सी सेवा जीवनरक्षक मानिन्छ। आकस्मिक अवस्थाका बिरामीलाई प्राथमिक उपचारपछि आवश्यक परे धरान, विराटनगर वा काठमाडौं जस्ता ठूला अस्पतालमा रेफर गर्ने व्यवस्था पनि गरिएको छ।
अस्पतालको बाह्य रोगी विभाग (ओपीडी) मार्फत दैनिक रूपमा सामान्य स्वास्थ्य परीक्षण, औषधि परामर्श तथा विभिन्न रोगहरूको उपचार गरिन्छ। सामान्य चिकित्सा, बालरोग, ज्वरो, संक्रमण, पेटसम्बन्धी समस्या तथा हाडजोर्नीसम्बन्धी उपचार सेवा नियमित रूपमा सञ्चालन हुने गर्दछ। सीमित जनशक्तिका बीच पनि अस्पतालले नागरिकलाई सहज र सुलभ स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउने प्रयास गर्दै आएको छ। दैनिक रूपमा ठूलो संख्यामा बिरामी ओपीडी सेवा लिन आउने गर्दछन्।
मातृ तथा प्रसूति सेवा
भोजपुर जिल्ला अस्पतालले मातृ तथा शिशु स्वास्थ्य सेवामा विशेष प्राथमिकता दिएको छ। अस्पतालमा नियमित प्रसूति सेवा सञ्चालनमा रहेको छ, जहाँ गर्भवती महिलाको स्वास्थ्य परीक्षण, सुत्केरी सेवा तथा नवजात शिशुको प्रारम्भिक हेरचाह गरिन्छ। ग्रामीण तथा दुर्गम क्षेत्रका महिलाका लागि यो सेवा अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिन्छ, किनभने धेरै स्थानमा अझै विशेषज्ञ स्वास्थ्य सेवा सहज रूपमा उपलब्ध छैन।
अस्पतालले इमर्जेन्सी अब्स्टेट्रिक केयर सेवा पनि प्रदान गर्दै आएको छ। जटिल गर्भावस्था, अत्यधिक रक्तस्राव, बच्चा जन्माउने क्रममा आउने कठिनाइ तथा अन्य आकस्मिक प्रसूति समस्याको उपचार यहाँ गरिन्छ। यसले मातृ मृत्यु दर तथा नवजात शिशु मृत्यु दर कम गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। स्वास्थ्यकर्मीहरूले गर्भवती महिलालाई सुरक्षित मातृत्वबारे परामर्श तथा आवश्यक जानकारी पनि प्रदान गर्ने गर्दछन्।
अस्पतालमा सिजेरियन सेक्सन (सी–सेक्सन) सेवा पनि उपलब्ध रहेको छ। यद्यपि एनेस्थेसियोलोजिस्ट तथा विशेषज्ञ चिकित्सक अभावका कारण कहिलेकाहीँ सेवा प्रभावित हुने अवस्था आउने गरेको छ। त्यसका बाबजुद अस्पतालले सेवा नियमित बनाउन प्रदेश सरकार तथा विभिन्न साझेदार संस्थासँग सहकार्य गरिरहेको छ। सुरक्षित प्रसूति सेवाको विस्तारले ग्रामीण महिलामा अस्पतालमा सुत्केरी गराउने प्रवृत्ति बढ्दै गएको छ।
रेडियोलोजी, प्रयोगशाला तथा औषधि सेवा
भोजपुर जिल्ला अस्पतालमा आधारभूत प्रयोगशाला परीक्षण सेवा सञ्चालनमा रहेको छ। रगत, पिसाब, दिसा लगायतका परीक्षण अस्पतालभित्रै गरिने भएकाले बिरामीलाई रोग पहिचान तथा उपचारमा सहजता भएको छ। सामान्य संक्रमणदेखि विभिन्न दीर्घरोगको प्रारम्भिक परीक्षण सेवा उपलब्ध गराइने भएकाले स्थानीय नागरिकलाई धेरै राहत पुगेको छ।
अस्पतालमा भिडियो एक्स–रे (यूएसजी) तथा अल्ट्रासाउन्ड सेवा पनि उपलब्ध छ। प्रत्येक शनिबार विशेषज्ञद्वारा विशेष अल्ट्रासाउन्ड तथा एनोमली स्क्यान सेवा सञ्चालन गरिन्छ। गर्भवती महिलाको भ्रूण परीक्षण, पेटसम्बन्धी रोग तथा अन्य आन्तरिक समस्याको पहिचानमा यी सेवाले महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन्। पहाडी जिल्लामा यस्ता सेवा सीमित हुने भएकाले स्थानीय नागरिकका लागि यो सुविधा निकै उपयोगी मानिन्छ।
अस्पतालभित्र सञ्चालन हुने फार्मेसीमार्फत आवश्यक औषधि सस्तो मूल्यमा उपलब्ध गराइन्छ। आर्थिक रूपमा कमजोर परिवारलाई लक्षित गर्दै सरकारी स्वास्थ्य नीतिअनुसार किफायती दरमा औषधि वितरण गरिन्छ। बिरामीले बाहिरका महँगा मेडिकल स्टोरमा जानुपर्ने बाध्यता कम भएकाले यो सेवा प्रभावकारी बनेको छ। आवश्यक औषधिको उपलब्धता कायम राख्न अस्पतालले नियमित व्यवस्थापन पनि गर्दै आएको छ।
पहुँचमैत्री सुविधा तथा सामुदायिक सहकार्य
भोजपुर जिल्ला अस्पताललाई पहुँचमैत्री बनाउने उद्देश्यले विभिन्न संरचनात्मक सुधारहरू गरिएको छ। अस्पताल परिसरमा ह्वीलचेयर प्रयोगकर्ताका लागि सहज प्रवेशद्वार, पार्किङ क्षेत्र तथा विशेष शौचालयको व्यवस्था गरिएको छ। यसले शारीरिक रूपमा अशक्त, ज्येष्ठ नागरिक तथा विशेष आवश्यकता भएका व्यक्तिलाई सहज रूपमा स्वास्थ्य सेवा प्राप्त गर्न मद्दत पुगेको छ।
अस्पतालले स्थानीय तह तथा विभिन्न सामाजिक संस्थासँग सहकार्य गर्दै समुदायस्तरमा स्वास्थ्य सेवा विस्तार गरिरहेको छ। भोजपुर नगरपालिका लगायत विभिन्न संस्थासँग मिलेर स्वास्थ्य शिविर, जनचेतनामूलक कार्यक्रम तथा पुनर्स्थापना सेवा सञ्चालन गरिन्छ। ग्रामीण क्षेत्रमा स्वास्थ्य पहुँच अभिवृद्धि गर्न यस्ता कार्यक्रमले महत्वपूर्ण योगदान पुर्याएका छन्।
विशेषगरी शारीरिक पुनर्स्थापना सेवा तथा जनस्वास्थ्य अभियानमा अस्पताल सक्रिय देखिन्छ। विभिन्न विशेषज्ञ टोलीको सहयोगमा ग्रामीण क्षेत्रमा स्वास्थ्य परीक्षण तथा उपचार शिविर सञ्चालन गरिन्छ। साथै संक्रामक रोग नियन्त्रण, सरसफाइ, पोषण तथा मातृ स्वास्थ्यसम्बन्धी जनचेतना कार्यक्रमले स्थानीय समुदायमा स्वास्थ्यप्रतिको सचेतना बढाउन मद्दत गरेको छ।
चुनौती तथा भविष्य योजना
अस्पतालले विभिन्न चुनौतीहरूका बीच सेवा सञ्चालन गरिरहेको छ। विशेषज्ञ चिकित्सक, एनेस्थेसियोलोजिस्ट तथा प्राविधिक जनशक्ति अभाव अस्पतालका मुख्य समस्यामध्ये एक हो। पहाडी जिल्लामा दक्ष जनशक्ति टिकाइराख्न कठिन हुने भएकाले कहिलेकाहीँ केही सेवा प्रभावित हुने अवस्था आउने गरेको छ। सीमित बजेट, उपकरण अभाव तथा भौगोलिक कठिनाइ पनि अस्पताल व्यवस्थापनका लागि चुनौती बनेका छन्।
यद्यपि प्रदेश सरकार तथा स्थानीय निकायको सहयोगमा अस्पताललाई थप सुविधा सम्पन्न बनाउने प्रयास जारी रहेको छ। नयाँ उपकरण जडान, सेवा विस्तार, विशेषज्ञ चिकित्सक व्यवस्थापन तथा भवन सुधारका योजनाहरू अघि बढाइएका छन्। भविष्यमा अस्पताललाई अझ आधुनिक तथा प्रभावकारी स्वास्थ्य केन्द्रका रूपमा विकास गर्ने लक्ष्य राखिएको छ, जसले भोजपुर जिल्लाको स्वास्थ्य क्षेत्रमा दीर्घकालीन सुधार ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
ज्योतिषहरू
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल
राशिफल लोड हुँदैछ...
Loading footer...
