आँखिभुईँ
आँखिभुईँ गाउँ विकास समिति नेपाल देशको पूर्वोत्तर भागमा अवस्थित कोशी अञ्चलको सङ्खुवासभा जिल्लामा पर्दछ। यो गाउँ विकास समिति ऐतिहासिक रूपमा स्थानीय प्रशासनिक एकाइको रूपमा परिचित थियो। संघीयता लागु भएपछि नेपालको स्थानीय तह पुनःसंरचना भएको छ र यस गाउँ विकास समितिलाई गाउँपालिका वा नगरपालिकामा समावेश गरिएको छ। भूगोल र जनसंख्याको दृष्टिले आँखिभुईँ क्षेत्र एउटा महत्वपूर्ण स्थानीय इकाई मानिन्छ। यसको अक्षांश २७.२१° उत्तर र देशान्तर ८७.२८° पूर्व रहेको छ, जुन नेपालको पूर्वी पहाडी क्षेत्र अन्तर्गत पर्छ। यो क्षेत्रको परिवेश प्राकृतिक सौन्दर्यले भरिपूर्ण छ र यहाँका मानिसहरू परम्परागत कृषिमा आधारित जीवनयापन गर्छन्। सन् १९९१ को नेपाल राष्ट्रिय जनगणनामा आँखिभुईँ गाउँ विकास समितिमा कुल ७,०१९ जनसंख्या रहेको तथ्याङ्क दर्ता गरिएको छ। ती सबै जनसंख्याहरू १,२९६ घरधुरीमा बसोबास गर्थे। यसको अर्थ एउटा औसत परिवारमा लगभग ५ देखि ६ जना सदस्य थिए भन्ने अनुमान गर्न सकिन्छ।
आँखिभुईँ गाउँ विकास समिति पहाडी भू-भागमा अवस्थित भएको कारण यहाँको भूगोल धेरै जटिल र विविध छ। टाकुरा, खोँच र पहाडी मैदानहरूले यो ठाउँको भौगोलिक विशेषता निर्धारण गरेका छन्। त्यहाँको भू-स्वरूप खेतीयोग्य जमिन सीमित भए पनि हरियालीले भरिएको छ।
यो क्षेत्रमा मौसम समशीतोष्णदेखि चिसोसम्मको विविधता पाइन्छ। गर्मी याममा यहाँको मौसम सौम्य र मनमोहक हुन्छ भने जाडो याममा हिउँ पनि पर्ने गर्दछ। यस्तो जलवायु कृषि र जनजीवन दुवैका लागि उपयुक्त मानिन्छ।
गाउँ वरिपरि घना वनजंगल र प्राकृतिक स्रोतहरूको उपस्थिति छ। यहाँका वनहरूले स्थानीय जनजीवनमा आवश्यक काठ र जडीबुटी उपलब्ध गराउँछन्। साथै, वन क्षेत्रले जैविक विविधता र वातावरणीय सन्तुलनमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेको छ।
जलस्रोतका रूपमा गाउँमा केही साना खोला र झरना पाइन्छन्। यी खोलाहरू पानी खेतीका लागि मात्र नभई दैनिक उपभोगका लागि पनि अति आवश्यक हुन्। जलस्रोतको संरक्षणले यहाँको वातावरणीय सुरक्षा र स्थानीय कृषि प्रणालीको दिगोपन सुनिश्चित गर्दछ।
सन् १९९१ को जनगणना अनुसार आँखीभुईँमा करिब ७,०१९ जना मानिसहरू बसोबास गर्थे। यी सबै मानिसहरू विभिन्न जातीय र सांस्कृतिक पृष्ठभूमिबाट आएका थिए। मुख्य जातिहरूमा ब्राह्मण, क्षेत्री, राई, लिम्बू, तामाङ, र दलित समुदायहरू रहेका छन्।
जातीय विविधता हुँदाहुँदै पनि यहाँका मानिसहरू आपसी सद्भाव र सहकार्यमा विश्वास गर्ने संस्कार राख्छन्। विभिन्न जातीय समूहहरूबीच मेलमिलाप, सांस्कृतिक आदानप्रदान र सामाजिक सम्बन्ध गाढा छन्। यसले गाउँमा सामाजिक एकता कायम राख्न मद्दत पुर्याएको छ।
गाउँका अधिकांश मानिसहरू कृषिमा निर्भर छन्। उनीहरूले पारम्परिक खेती प्रणालीमार्फत धान, मकै, फापर, आलु लगायतका अन्नबालीहरू उत्पादन गर्छन्। कृषिकै अतिरिक्त केहीले पशुपालन, साना घरेलु उद्योग र वनजंगलको उपयोग गरेर जीविका चलाउँछन्।
थोरै मानिसहरू परम्परागत सीप र व्यवसायमा संलग्न छन् जसले गाउँको अर्थतन्त्रलाई बहुविधिक बनाएको छ। यस्ता सीपमा जस्तै काष्ठकला, मौरीपालन, र स्थानीय हस्तकला पर्दछन्। यी पेशाहरूले गाउँको सांस्कृतिक पहिचानमा पनि योगदान पुर्याएका छन्।
आँखिभुईँ गाउँ विकास समिति शिक्षा क्षेत्रमा निकै सक्रिय र अग्रणी मानिन्छ। यहाँका तीनवटा माध्यमिक विद्यालयहरूले बालबालिकालाई आधारभूत शिक्षा देखि उच्च माध्यमिक तहसम्म शिक्षा प्रदान गर्दै आएका छन्। शिक्षा क्षेत्रको विकासले गाउँको सामाजिक विकासमा ठूलो भूमिका खेलेको छ।
शिक्षा संस्थाहरूले गाउँका विद्यार्थीहरूलाई विद्यालयमै मात्र सीमित नरहँदै बहिराे क्षेत्रका प्रतिस्पर्धात्मक परीक्षा र कार्यमा पनि सहभागी गराउने प्रयास गरेका छन्। यसले गाउँका युवाहरूलाई अवसरहरूमा पहुँच पुर्याएको छ।
विद्यालयहरूले स्थानीय भाषासँगै राष्ट्रिय भाषामा पनि दक्षता प्राप्त गराउने उद्देश्य राखेका छन्। यसले विद्यार्थीहरूलाई नेपालको विभिन्न भाग र विदेशमा अध्ययन तथा रोजगारीका लागि सजग बनाएको छ।
सामाजिक रूपमा शिक्षा क्षेत्रको विकासले गाउँमा महिलाहरूको सहभागिता पनि बढाएको छ। बालिका शिक्षा प्रवर्द्धनका लागि विशेष कार्यक्रम सञ्चालन भइरहेका छन् जसले लैंगिक समानता र सामाजिक चेतना फैलाउन सहयोग पुर्याएको छ।
महेंद्र ज्योति माध्यमिक विद्यालय आँखीभुईँ गाउँको एक पुरानो र प्रतिष्ठित शैक्षिक संस्था हो। यस विद्यालयको स्थापना बुद्धि बहादुर बस्नेत नामका पूर्व गाउँ पंचायत अध्यक्षद्वारा भएको थियो। उनको नेतृत्वमा अन्य तीन गाउँपंचायत सदस्यहरूले पनि सहयोग गरेका थिए।
विद्यालयको निर्माण र विकासमा स्थानीय समुदायको व्यापक सक्रियता देखियो। विशेषगरी चिवन चन्द्र बस्नेत, मिन बहादुर कार्की, चन्द्र बहादुर भारती र शेर बहादुर कार्कीले भवन निर्माणमा उल्लेखनीय भूमिका निभाएका थिए। यसले विद्यालयलाई स्थायित्व र समृद्धिको मार्गमा अघि बढायो।
यो विद्यालयले प्रारम्भदेखि नै गुणस्तरीय शिक्षा प्रदान गर्ने उद्देश्य राखेको छ। यहाँका विद्यार्थीहरूले विभिन्न विषयमा राम्रो प्रदर्शन गरिरहेका छन् र गाउँको सामाजिक-आर्थिक स्थितिमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन योगदान पुर्याइरहेका छन्।
विद्यालयले शैक्षिक गतिविधिहरू बाहेक पनि खेलकुद, सांस्कृतिक कार्यक्रम र सामाजिक सेवा क्षेत्रहरूमा विद्यार्थीहरूलाई उत्साहित गर्ने काम गर्दै आएको छ। यसले विद्यार्थीहरूलाई समग्र विकासको मार्गमा अघि बढाएको छ।
अमरुवा माध्यमिक विद्यालय गाउँको अमरुवा वडामा अवस्थित छ र यसले स्थानीय समुदायलाई शिक्षामा पहुँच पुर्याउने महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेको छ। विद्यालयको नाम पनि सो वडाको नामबाट राखिएको हो जसले स्थानीय पहिचानलाई झल्काउँछ।
यस विद्यालयले गाउँका बालबालिकालाई विद्यालय जान सहज बनाएको छ, विशेष गरी ती बालबालिकाका लागि जो टाढा यात्रा गर्न कठिनाई महसुस गर्थे। यहाँका शिक्षक र विद्यार्थीहरूबीच राम्रो सम्बन्ध छ जसले शिक्षाको गुणस्तर बढाएको छ।
भगवती माध्यमिक विद्यालय हालै स्थापित भएको विद्यालय हो। यो नयाँ शैक्षिक संस्थाले बढ्दो विद्यार्थी संख्या र शिक्षामा बढ्दो मागलाई सम्बोधन गर्ने उद्देश्य राखेको छ। आधुनिक शैक्षिक सामग्री र विधिहरूको प्रयोगले यस विद्यालयलाई भविष्यमा अझै प्रभावकारी बनाउन सहयोग पुर्याएको छ।
दुबै विद्यालयहरूले मात्र कक्षा सञ्चालन नभई सामाजिक र सांस्कृतिक कार्यक्रमहरूमा पनि सक्रियता देखाएका छन्। यसले विद्यार्थीहरूलाई विद्यालय बाहिरका गतिविधिहरूमा पनि सहभागी गराउने अवसर प्रदान गरेको छ र गाउँको समग्र विकासमा योगदान पुर्याएको छ।
आँखिभुईँ गाउँको आर्थिक आधार मुख्य रूपमा कृषि क्षेत्रमै केन्द्रित छ। यहाँ धान, मकै, आलु, फापर, तरकारी र विभिन्न फलफूल खेती गरी जीविका चलाइन्छ। कृषि बाहेक पशुपालन पनि यहाँका किसानहरूको आम्दानीको ठूलो स्रोत हो।
मौरीपालन र घरेलु उद्योगहरू पनि गाउँको अर्थतन्त्रमा थप योगदान पुर्याउँछन्। यी उद्योगहरूले घरमै उत्पादन गरी स्थानीय बजारमा बिक्री हुने सामाग्री उत्पादन गर्दछन् जसले आर्थिक स्वरूपलाई बृद्धि गरेको छ।
थोरै मानिसहरू वैदेशिक रोजगारीमा जान्छन् र गाउँलाई आर्थिक सहयोग पुर्याउँछन्। यसले गाउँमा रुपियाँको आवागमन बढाएको छ र परम्परागत कृषिमा निर्भरता केही हदसम्म घटाएको छ।
सामाजिक रूपमा गाउँले आपसी सहकार्य, मेलमिलाप र एकता प्रचलनमा राख्छ। जातीय तथा सांस्कृतिक विविधता भए तापनि यहाँको समाजमा मित्रता र भाइचारा प्रबल छ। चाडपर्व, जात्रा, र सामुदायिक कार्यक्रमहरूले स्थानीय समुदायलाई एकसाथ राख्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन्।
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल लोड हुँदैछ...
काठमाडौं । कर्णाली प्रदेशको राजधानी सुर्खेतमा सामाजिक अपराधजन्य घटनाको रेखाचित्र (ग्राफ) बर्सेनि बढ्दै गएको छ । जिल्ला प्रहरी कार्यालय सुर्खेतले दिएको तथ्याङ्कअनुसार आर्थिक वर्ष २०८०/८१ भन्दा आव २०८१/८२ मा शून्य दशमलव १४ प्रतिशतले अपराध बढेको हो।त्यस्तै, आव २०८१/८२ भन्दा आव २०८२/८३ मा एक दशमवल १५ प्रतिशतले अपराध बढेको देखिन्छ ।
