त्रिभुवन विश्वविद्यालय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट मैदान
त्रिभुवन विश्वविद्यालय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट मैदान काठमाडौं उपत्यका, कीर्तिपुर नगरपालिकाभित्र रहेको त्रिभुवन विश्वविद्यालयको क्याम्पस भित्र अवस्थित छ। यसको स्थापना सन् १९९८ मा गरिएको हो र नेपाल क्रिकेटका लागि एक महत्त्वपूर्ण मञ्च बनेको छ। मैदानको सुरुवाती अवस्थाबाट अहिले सम्म क्रिकेट प्रेमीहरुका लागि एक प्रतीकको रुपमा विकास भएको हो, यो केवल खेलमैदान मात्र नभएर राष्ट्रिय क्रिकेट अभ्यस्त हुने स्थान पनि बनेको छ।
यस मैदानले नेपाल राष्ट्रिय क्रिकेट टिमका घरेलु अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिताहरु आयोजना गर्दै आएको छ। प्रमुख अन्तर्राष्ट्रिय घटनाहरुमा सहभागी भएर यसले देशको क्रिकेट गतिविधिलाई एक नयाँ उचाइमा पुर्याएको छ। मैदानले स्थानीय युवा खेलाडीहरु तथा क्रिकेट‑प्रशिक्षकहरुलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा अनुभव प्राप्त गर्ने अवसर दिएको छ।
क्रिकेटप्रेमी दर्शकहरुका लागि यो मैदानमा पुग्नु अर्थात् खेलमा सहभागी हुनु मात्र होइन, त्यो राष्ट्रिय गौरवको अनुभूति पनि हो। मैदानको नामले नै संकेत गरिरहेको छ, विश्वविद्यालय अन्तर्गत अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटको मञ्च। यसले नेपाली क्रिकेटलाई घरमै अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा अगाडि बढाउने अवसर प्रदान गरेको छ।
कीर्तिपुर नगरपालिका काठमाडौं उपत्यकाको पश्चिम–दक्षिण भागमा पर्दछ, जहाँ यो मैदान अवस्थित छ। उपत्यकाको घनी आबादी र शहरीकरणका बीचमा पनि यो खेलस्थल तुलनात्मक रूपमा खुला स्थानमा रहेको छ। यसको स्थानले दर्शक तथा सहभागीहरुलाई पहुँचमा सहजता दिएको छ।
भौगोलिक दृष्टिले यो मैदान आसपासका पहाडी जमिन र उपत्यकामा रहेको हुनाले मौसम र वातावरणप्रतिको संवेदनशीलता रहेको छ। उपत्यकाको धुम्रपान, शहरी आवाज तथा यातायातको चापले कहिलेकाहीँ खेल सञ्चालनमा चुनौती दिएको छ। तर यिनै चुनौतीहरुलाई सामना गर्दै, स्थानको चयनले काठमाडौं उपत्यकालाई अन्तर्राष्ट्रिय खेलमञ्चको रुपमा प्रस्तुत गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ।
सडक तथा सार्वजनिक यातायातको पहुँच सहज हुनु पनि यहाँको स्थानीय विशेषता हो, नेपाली राजधानी केन्द्रबाट सहजै पुग्न मिल्ने भएकोले दर्शक संख्या तथा खेलप्रशिक्षकहरुको आगमन‑वित्तरण सहज भएको छ। यसैले, स्थान तथा भौगोलिक अवस्थाले मैदानको पहुँच र प्रयोग दुवैमा सकारात्मक योगदान दिएको छ।
त्रिभुवन विश्वविद्यालय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट मैदान सन् १९९८ मा पहिलोपटक उद्घाटन गरिएको हो। प्रारम्भमा अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिताहरुको मुख्य मञ्च नभए पनि, यसले चाँडै नै विभिन्न घरेलु तथा अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट प्रतिस्पर्धाहरुको आयोजना गर्न थाल्यो। यसले नेपाली क्रिकेट संरचनामा नयाँ युगको सुरुवात गर्यो।
स्थापनापछि मैदानको प्रारम्भिक अवस्थामा पिच, संरचना र दर्शक सुविधा अपेक्षाकृत संयमित थिए। समयसँगै मैदानले सुधार र विस्तारको प्रक्रिया सुरु गर्यो, स्थानीय प्रतियोगिताहरुको लागि ठाउँ बनेर अन्तर्राष्ट्रिय मञ्च तर्फ उक्लिँदै गयो।
क्रिकेटप्रेमी तथा खेलकुद प्रशासकहरुका प्रयासले मैदानलाई देशका लागि प्रतिष्ठित स्थल बनाउने दिशामा काम गर्यो। पहिलो चरणमा साधारण सुविधाहरुले काम गरे पनि, प्रमुख सुधार र देखिने विकासले मैदानलाई नयाँ पहिचान दिलाएको छ।
यो मैदानको प्रारम्भिक क्षमता करिब १४,००० दर्शक सन्धर्भमा रहेको बताइएको छ। तर दोस्रो तथा तेस्रो चरणको निर्माणपछि क्षमता लगभग ३०,००० दर्शकसम्म पुर्याउने योजनामा रहेको छ। यसले दर्शक सहभागितामा उल्लेखनीय वृद्धिको संकेत गर्छ।
स्ट्यान्ड एवं दर्शक क्षेत्र, प्रकाश व्यवस्था (फ्लडलाइट) र सञ्चार तथा मीडिया सुविधाहरुमा सुधार भइरहेको छ। मैदानको ड्रेनेज प्रणाली, पिचको सुधार, खेलाडी ड्रेसिङ् रेट सम्बन्धी सुविधा पनि समयसँगै विकास हुँदै आएको छ। यस्ता पूर्वाधार सुधारले मैदानलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरका प्रतियोगिताहरुको लागि अझ योग्य बनाएको छ।
सन् २०१५ मा आएको भूकम्पले मैदानका संरचनाहरुलाई असर गर्यो, जसपछि यसलाई पुनर्निर्माण तथा सुधारको नयाँ चरणमा प्रवेश गर्नुपर्यो। त्यसको परिणामस्वरुप, मीडिया बक्स, व्यू टावर, वीआईपी क्षेत्र तथा पभिलियन भवन निर्माण गरिएको छ।
भविष्यका लागि इंगित सुधारमा सीटर्स्थापन, फ्लडलाइट टावरहरुको कार्यनिर्माण, पारापेट स्ट्यान्ड निर्माण लगायतका कामहरु विशेष प्राथमिकतामा रहेका छन्।
यस सुधार प्रक्रियाले मात्र संरचनात्मक परिवर्तन ल्याएको होइन, यसले मैदानको प्रतिस्पर्धात्मक उपयोगतालाई पनि वृद्धि गरेको छ, घरमै रातको अन्तर्राष्ट्रिय खेल सम्भव हुने स्थिति आउन शुरु भएको छ।
यो मैदानले संख्या‑गत रूपमा अनेक प्रतियोगिताहरु आयोजना गरिसकेको छ — जस्तैएशियाली क्रिकेट काउन्सिल ट्रफी, आईसीसी विश्व क्रिकेट लिग डिभिजन पाँच तथा आईसीसी विश्व क्रिकेट लिग च्याम्पियनसिप।
घरेलु स्तरमा पनि यसले प्रमुखता पाएको छ, उदाहरणका लागि नेपाल प्रिमियर लिगको फाइनल यही मैदानमा आयोजना भएको थियो। यसले युवा तथा व्यावसायिक क्रिकेटलाई नेपालमै उच्च मञ्चमा ल्याउन सहयोग गरेको छ।
दर्शकहरुको सहभागिता, मिडिया कवरेज र अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धाहरुको असरले मैदानलाई राष्ट्रिय क्रिकेटको केन्द्रबिन्दु बनाएको छ। यसले यस क्षेत्रमा खेल–साँस्कृतिक विकास तथा आर्थिक गतिविधिलाई पनि उत्प्रेरित गरेको छ।
मैदानमा दर्ज भएका केही मुख्य तथ्याङ्कहरु जस्तै ओडीआईमा सर्वाधिक टीम स्कोर ३१०/६ र टी२०आईमा सर्वाधिक २४७/५ रहेका छन्। यी तथ्याङ्कहरुले मैदानको प्रतिस्पर्धात्मकता र तीव्रतालाई चित्रित गर्छन्।
औसत रुपमा, ओडीआई पहिलो इनिङ्स स्कोर लगभग २१५ रन र टी२० पहिलो इनिङ्स स्कोर लगभग १५२ रन रहेको देखिन्छ। यस्ता तथ्याङ्कहरुले खेलको स्वरुप तथा पिचस्थितिको जानकारी प्राप्त गर्न सहयोग गर्छ।
यस मैदानमा व्यक्तिगत प्रदर्शनहरु, पाँच विकेट हासिल गर्ने प्रदर्शनहरु पनि भएका छन् जस्तै एकदिनेमा ६/१६ तथा टी२०आईमा ५/२१ जस्ता प्रदर्शनहरु। यी कीर्तिमानहरुले मैदानमा खेल्ने व्यक्तिलाई प्रेरणा दिन्छन्।
मैदानले नेपालमा क्रिकेटको पहुँच र लोकप्रियतामा मौलिक योगदान दिएको छ। स्थानीय युवाहरुले प्रशिक्षण, प्रतियोगिता र अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव प्राप्त गर्ने अवसर पाएका छन् — यसले खेलकुदमा सामाजिक समावेशितालाई बढावा दिएको छ।
स्थानीय समुदायका लागि यो मात्र खेलस्थल नभएर सामाजिक गतिविधिको केन्द्र बनेको छ। खेलका अवसरहरुले स्थानिय पर्यटन, आतिथ्य तथा व्यवसायलाई पनि सक्रिय बनाएका छन्। मैदानलाई भरपूर रुपमा प्रयोग गरी आर्थिक तथा सामाजिक गतिविधिहरु सम्भव भएको छ।
साँस्कृतिक दृष्टिले पनि, क्रिकेटले विभिन्न जातीय, सामाजिक समूहहरुलाई जोड्ने माध्यम बनेको छ। खेल प्रेमीहरुका लागि यो मैदानमा उपस्थित हुनु, राष्ट्रिय टिमलाई समर्थन गर्नु र उत्साहवर्धक माहोल सिर्जना गर्नु एउटा साझा अनुभव भएको छ।
यद्यपि यो मैदानले उल्लेखनीय प्रगति गरेको छ, तर अझै केही चुनौतीहरु बाँकी छन्, उदाहरणका लागि दर्शक सुविधा, पार्किङ् व्यवस्थापन, मौसम‑प्रभाव व्यवस्थापन, तथा प्रविधिको अधिक प्रयोग।
भविष्यमा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा अझ प्रतिस्पर्धात्मक प्रतियोगिताहरु आयोजना गर्नका लागि थप सुविधा निर्माण तथा व्यवस्थापनमा सुधार आवश्यक हुनेछ। स्थलका लागि नयाँ संरचनाहरु, आधुनिक प्रविधि र दर्शक अनुभवलाई मध्यनजर राखी विस्तार आवश्यक छ।
एक सकारात्मक दृष्टिकोणले हेर्ने हो भने, यस मैदानलाई मात्र खेलस्थल नभएर खेलकुद, सामाजिक गतिविधि तथा स्थानीय विकासको केन्द्रको रुपमा स्थापित गर्ने दिशा स्पष्ट देखिन्छ। उचित योजना, समायोजन र संसाधनले भविष्यमा यो मैदान नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय खेलमानचित्रमा अझ सबल उपस्थितिको प्रतिनिधित्व गर्न सक्षम हुनेछ।
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल लोड हुँदैछ...
काठमाडौँ । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का संयोजक एवं पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ श्रीलंकाको पाँचदिने राजनीतिक भ्रमण सम्पन्न गरी आइतबार स्वदेश फर्किएका छन्। जुलाई १५ मा श्रीलंका प्रस्थान गरेका उनले त्यहाँ आयोजित ‘ह्यान्ड्स अफ एसिया’ अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनमा प्रमुख वक्ताका रूपमा सम्बोधन गरेका थिए।भ्रमणका क्रममा प्रचण्डले श्रीलंकाको सत्तारुढ दल जनता विमुक्ति
