सुर्यविनायक नगरपालिका
सुर्यविनायक नगरपालिका, बागमती प्रदेशको मध्य नेपालमा अवस्थित एक नगरपालिका हो। यो भक्तपुर जिल्लाको सबैभन्दा ठूलो नगरपालिका हो, जसको जनसंख्या १,३७,९७१ छ र यहाँ २३,६३७ घरपरिवार रहेका छन्। सुर्यविनायक नगरपालिका २०१४ को दिसम्बरमा काउतुँजे (नगरपालिकाको केन्द्र), सिपाडोल, नाङ्खेल र चितपोलका गाउँ विकास समितिहरू (VDCs) को विलय मार्फत स्थापना गरिएको थियो। नगरपालिकाको नाम यहाँको स्थानीय सुर्यविनायक मन्दिरबाट आएको हो। २०१७ को मार्चमा, नयाँ स्थानीय तह पुनर्संरचनाअनुसार सुर्यविनायक नगरपालिका आफ्नो क्षेत्र विस्तार गरी अन्नतलिंगेश्वर नगरपालिका समावेश गरियो, जसमा सिरुबार, गुन्दु, दधिकोट र बालकोटका चार वडाहरू पनि जोडिएका छन्। २०२१ को नेपाल जनगणना अनुसार, सुर्यविनायक नगरपालिकाका पूर्ववर्ती VDCs को कुल जनसंख्या १,४०,०८५ पुगेको थियो।
सुर्यविनायक नगरपालिका, भक्तपुर जिल्लामा स्थित एक प्रमुख नगरपालिका हो र यसको भौगोलिक स्थिति विशेष महत्त्व राख्दछ। यो नगरपालिका काठमाडौं उपत्यकाको मध्यभागमा रहेको छ र बागमती प्रदेशको एक हिस्सा हो। सुर्यविनायक नगरपालिका प्राकृतिक दृष्टिले अत्यन्तै समृद्ध क्षेत्र हो, जहाँ पहाडी र तराइ क्षेत्रको मिश्रण देखिन्छ।
भौगोलिक दृष्टिले, सुर्यविनायक नगरपालिका काठमाण्डौ शहरको नजिकै स्थित छ र यसको वातावरणीय संरचना पनि आकर्षक छ। यहाँको अधिकांश भूभाग पहाडी छ, जसका कारण यहाँको जलवायु सुखद र ठण्डा हुन्छ। नगरपालिका क्षेत्रका केही भागहरूमा नदी र खोचहरू पनि पाइन्छ, जसले यहाँको प्राकृतिक सौन्दर्यलाई थप आकर्षक बनाउँछ।
सुर्यविनायक नगरपालिका केही प्रमुख उपत्यका र वादीहरूको बीचमा फैलिएको छ, जसमा सुर्यविनायक मन्दिरको महत्त्वपूर्ण स्थल समेत समावेश छ। यस क्षेत्रको भूगोलले कृषि, पर्यटन र अन्य आर्थिक गतिविधिहरूलाई प्रवर्द्धन गर्न मद्दत गरेको छ।
साथै, सुर्यविनायक नगरपालिका काठमाडौं उपत्यकाका प्रमुख व्यापारिक र आवासीय क्षेत्रसँग राम्रोसँग जोडिएको छ, जसले यस क्षेत्रको यातायात र संचार व्यवस्थामा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दछ। यहाँको भौगोलिक स्थिति र प्राकृतिक सौन्दर्यले यो क्षेत्रलाई पर्यटनका लागि एक आकर्षक गन्तव्य बनाएको छ।
सुर्यविनायक नगरपालिका, भक्तपुर जिल्लामा स्थित एक प्रमुख नगरपालिकाको रूपमा, पर्यटनको दृष्टिले अत्यन्त आकर्षक स्थान मानिन्छ। यसको सांस्कृतिक, धार्मिक र प्राकृतिक विविधता पर्यटकहरूको ध्यान आकर्षित गर्ने प्रमुख कारण बनेको छ। सुर्यविनायक नगरपालिका विशेष रूपमा आफ्नो धार्मिक महत्वका कारण प्रसिद्ध छ, विशेष गरी यहाँको सुर्यविनायक मन्दिर, जहाँ भगवान गणेशको पूजा अर्चना गर्नका लागि भक्तजनको भीड लाग्ने गर्छ। यो मन्दिर आफ्नो ऐतिहासिक र धार्मिक महत्त्वका कारण स्थानीय र बाह्य पर्यटकहरूको ध्यान आकर्षित गर्ने मुख्य स्थल हो। मन्दिरको परिसरको प्राकृतिक सौन्दर्य र शान्त वातावरणले यहाँ आउने पर्यटकलाई ध्यान र विश्रामका लागि आदर्श स्थान प्रदान गर्दछ। यसका अतिरिक्त, सुर्यविनायक नगरपालिका वरिपरिका क्षेत्रहरूको प्राकृतिक सौन्दर्य पनि पर्यटकीय आकर्षणको एक महत्वपूर्ण हिस्सा हो। यहाँको हरियाली, पहाडी दृश्य र सौर्य क्षेत्रहरूको समृद्धि पैदल यात्रा (हाइकिङ) र प्रकृति प्रेमीहरूको लागि उपयुक्त गन्तव्य प्रदान गर्छ। यस क्षेत्रका प्राकृतिक पार्क र भ्यू प्वाइन्टहरू पनि पर्यटकहरूको आकर्षणका केन्द्र बनेका छन्।
सुर्यविनायक नगरपालिका केवल धार्मिक र प्राकृतिक दृष्टिकोणमा मात्र प्रसिद्ध छैन, यहाँको सांस्कृतिक धरोहर पनि पर्यटकहरूको ध्यान आकर्षित गर्छ। नगरपालिका क्षेत्रमा रहेका विभिन्न हस्तकला ग्यालरीहरूले स्थानीय परम्परागत कला र शिल्पलाई प्रदर्शित गर्छन्, जसले सांस्कृतिक र ऐतिहासिक अध्ययनमा रुचि राख्ने पर्यटकहरूको लागि महत्वपूर्ण गन्तव्यको रूपमा सेवा पुर्याउँछन्। साथै, यहाँका गाउँहरूमा कृषि आधारित पर्यटन पनि ठूलो आकर्षण हो। स्थानीय धान, मकै, र तरकारी खेतीले पर्यटकलाई ग्रामीण जीवनशैलीसँग नजिकबाट परिचित गराउँछ। कृषि पर्यटनको माध्यमबाट पर्यटकहरू गाउँका कृषकहरूका दैनिक कार्य र परम्परागत तरिकाहरूको अनुभव गर्न सक्छन्।
सुर्यविनायक नगरपालिका र यसको आसपासका क्षेत्रहरूमा विभिन्न पर्व र मेलाहरू पनि आयोजित हुने गर्दछन्, जसले धार्मिक र सांस्कृतिक धरोहरलाई जीवन्त राख्छ। विशेषगरी गणेश चतुर्थी र तिहार जस्ता पर्वहरू यहाँको प्रमुख आकर्षणको रूपमा रहेका छन्। यी पर्वहरूको दौरान, सांस्कृतिक कार्यक्रम र लोककलाका प्रदर्शनहरूले स्थानीय समुदाय र पर्यटकहरूलाई एकअर्कामा जोड्ने काम गर्छ।
सुर्यविनायक नगरपालिका प्राकृतिक, सांस्कृतिक र धार्मिक सम्पदाको मिश्रण प्रस्तुत गर्ने एक महत्वपूर्ण पर्यटन गन्तव्य हो। यसको ऐतिहासिक स्थल, प्राकृतिक दृश्यहरू र सांस्कृतिक धरोहरहरूले यसलाई पर्यटकहरूको आकर्षणको केन्द्र बनाएका छन्, र यहाँको विविधता पर्यटकहरूको लागि एक विशेष अनुभव प्रदान गर्दछ।
सुर्यविनायक नगरपालिका शिक्षा र स्वास्थ्यका दृष्टिले पनि प्रगति गर्दैछ, जसले स्थानीय बासिन्दाहरूको जीवनस्तर सुधार्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेको छ।
शिक्षा: सुर्यविनायक नगरपालिका विभिन्न विद्यालय र शैक्षिक संस्थाहरूको घर हो, जसले स्थानीय बालबालिकाहरूलाई गुणस्तरीय शिक्षा प्रदान गर्दै छन्। यहाँका सरकारी र निजी विद्यालयहरूले बुनियादी शिक्षा देखि उच्च माध्यमिक शिक्षा सम्मका पाठ्यक्रमहरू प्रदान गर्दछन्। विद्यालयहरूले विद्यार्थीहरूको मानसिक, सामाजिक र शारीरिक विकासमा योगदान पुर्याउँछन्। साथै, विभिन्न शैक्षिक कार्यक्रम र कार्यशालाहरूको आयोजना गरिनु, शिक्षाको स्तर बढाउनका लागि एक महत्त्वपूर्ण कदम हो। यहाँका विद्यालयहरूले प्रविधिको प्रयोग गरेर डिजिटल शिक्षा र इन्टरनेट पहुँचमा पनि सुधार ल्याइरहेका छन्। यसको उद्देश्य विद्यार्थीहरूलाई एक अग्रगामी शिक्षा प्रणालीमा तयार पार्नु हो, जसले भविष्यमा उनीहरूको समग्र विकासमा योगदान पुर्याउनेछ।
स्वास्थ्य: सुर्यविनायक नगरपालिका स्वास्थ्य सेवाका दृष्टिले पनि निरन्तर सुधार गर्दैछ। यहाँका स्वास्थ्य सेवा केन्द्रहरूले स्थानीय बासिन्दाहरूलाई आधारभूत स्वास्थ्य सेवाहरू जस्तै औषधि वितरण, खोप, स्वास्थ्य परामर्श र आपतकालिन सेवा प्रदान गर्छन्। नगरपालिका भित्र रहेका स्वास्थ्य चौकी र प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रहरूले जनस्वास्थ्यको क्षेत्रमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याइरहेका छन्। थप रूपमा, यहाँका निजी स्वास्थ्य संस्थाहरू पनि विशेषज्ञ सेवाहरू प्रदान गर्दै छन्। महिलाहरूको स्वास्थ्य, बाल स्वास्थ्य र वृद्ध नागरिकहरूको स्वास्थ्यमा ध्यान दिनका लागि विभिन्न कार्यक्रमहरूको आयोजना गरिएको छ।
साथै, सुर्यविनायक नगरपालिका स्वास्थ्य र शिक्षा क्षेत्रमा सुधार ल्याउनका लागि सरकारी र गैरसरकारी संस्थासँग सहकार्य गर्दै विभिन्न विकासात्मक योजनाहरू कार्यान्वयन गर्दैछ। यी प्रयासहरूले स्थानीय जनताका लागि जीवनस्तर सुधार र समृद्धिको मार्गमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्नेछन्।
सुर्यविनायक नगरपालिका शिक्षा र स्वास्थ्यका क्षेत्रमा प्रगति गर्दै स्थानीय बासिन्दाहरूलाई एक स्वस्थ र शिक्षित समाज बनाउनका लागि सक्रिय रूपले काम गर्दैछ।
सुर्यविनायक नगरपालिका, भक्तपुर जिल्लामा स्थित एक प्रगतिशील क्षेत्र हो, जहाँ विविध आर्थिक गतिविधिहरू चलिरहेका छन् र यी गतिविधिहरूले स्थानीय जनजीवन र समृद्धि सम्वर्धनमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेका छन्। यहाँको प्रमुख आर्थिक व्यवसायमा कृषि, पर्यटन, निर्माण र रियल इस्टेट, वाणिज्य र सेवा क्षेत्र, र हस्तकला र शिल्प उद्योग समावेश छन्, जसले यस क्षेत्रको आर्थिक गतिमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याएको छ।
कृषि, सुर्यविनायक नगरपालिका को अर्थतन्त्रको एक प्रमुख आधार हो, जहाँको अधिकांश जनसंख्या कृषि व्यवसायमा संलग्न छ। यहाँका किसानहरू विभिन्न प्रकारका बालीहरूको खेती गर्दैछन्, जसमध्ये धान, मकै, तरकारी, फलफूल र अन्य कृषि उत्पादनहरू महत्त्वपूर्ण छन्। कृषकहरूले आधुनिक प्रविधि र सरकारी योजनाहरूको फाइदा उठाउँदै उत्पादन क्षमता वृद्धि गरिरहेका छन्, जसले उनीहरूको आर्थिक स्थितिमा सुधार ल्याएको छ। साथै, कृषि उत्पादनहरूले स्थानिय बजार र अन्य शहरमा आपूर्ति सुनिश्चित गर्दै यहाँको अर्थतन्त्रलाई बलियो बनाएको छ।
पर्यटन पनि सुर्यविनायक नगरपालिका को महत्त्वपूर्ण आर्थिक क्षेत्र हो। यहाँको सुर्यविनायक मन्दिर र अन्य धार्मिक र सांस्कृतिक स्थलहरूले पर्यटकहरूको आकर्षणको केन्द्र बनाएका छन्। मन्दिरको धार्मिक महत्त्वले वार्षिक रूपमा ठूलो संख्यामा पर्यटकहरूलाई आकर्षित गर्छ, जसले होटल, रेस्टुरेन्ट, गाइड सेवा र अन्य पर्यटनसँग सम्बन्धित व्यवसायहरूलाई प्रवर्द्धन गरेको छ। यस क्षेत्रमा प्रचुर प्राकृतिक सौन्दर्य र सांस्कृतिक धरोहरहरू रहेका छन्, जसले पर्यटकीय गतिविधिहरूलाई थप सशक्त बनाइरहेको छ र स्थानीय अर्थतन्त्रमा योगदान पुर्याइरहेको छ।
निर्माण र रियल इस्टेट क्षेत्र पनि यहाँको आर्थिक परिप्रेक्ष्यमा महत्त्वपूर्ण स्थान राख्छ। काठमाडौँ उपत्यकाको विस्तारसँगै सुर्यविनायक नगरपालिका मा आवासीय र व्यावसायिक भवनहरूको निर्माण बढेको छ। यहाँको राम्रो भौगोलिक स्थिति र यातायात सुविधाका कारण यो क्षेत्र रियल इस्टेट व्यवसायका लागि आकर्षक बनिसकेको छ। यसले निर्माण सामग्री, मजदुरी र सम्पत्ति कारोबारलाई बढावा दिँदै स्थानीय व्यवसाय र रोजगारीका अवसरहरू सिर्जना गरेको छ।
वाणिज्य र सेवा क्षेत्र पनि सुर्यविनायक नगरपालिका को अर्थतन्त्रमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याइरहेको छ। यहाँका विभिन्न पसल, बजार, बैंक, होटल र रेस्टुरेन्टहरूले स्थानीय जनतालाई दैनिक जीवनका आवश्यक सेवा र सामान उपलब्ध गराउँछन्। यसले स्थानीय जनतालाई रोजगारीका अवसरहरू पनि प्रदान गरेको छ। साथसाथै, सूचना प्रविधि र अन्य सेवा क्षेत्रको प्रगतिको कारण विकासको गति थप द्रुत भएको छ।
हस्तकला र शिल्प उद्योग सुर्यविनायक नगरपालिका को एक महत्वपूर्ण आर्थिक गतिविधि हो। यहाँका विभिन्न हस्तकला ग्यालरी र कारखानाहरूले परम्परागत कला र शिल्पका उत्पादनहरू बनाउँछन्, जसले स्थानीय सांस्कृतिक धरोहरको संरक्षणमा मद्दत पुर्याउँछ। यी उद्योगहरूले नेपाली कला र संस्कृति को विश्वभर फैलाउँछन् र स्थानीय उत्पादनलाई अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा स्थान बनाउन मद्दत गर्दछन्।
सुर्यविनायक नगरपालिका को अर्थतन्त्र विविध र समृद्ध छ, जहाँ कृषि, पर्यटन, निर्माण, वाणिज्य, सेवा क्षेत्र र हस्तकला उद्योगका विभिन्न गतिविधिहरूले स्थानीय समुदायको समृद्धि र विकासमा योगदान पुर्याएका छन्।
सुर्यविनायक नगरपालिका, भक्तपुर जिल्लामा स्थित एक प्रमुख नगरपालिकाको रूपमा यातायातको व्यवस्था र पहुँचका दृष्टिले एक महत्त्वपूर्ण स्थान राख्छ। यस नगरपालिका काठमाडौँ उपत्यका नजिक रहेको हुँदा यहाँको यातायात संरचना निकै व्यवस्थित र सुलभ छ। यहाँका प्रमुख सडकहरू र यातायात प्रणालीले स्थानीय र बाह्य यातायातको सहजता सुनिश्चित गरेको छ।
सडक मार्ग: सुर्यविनायक नगरपालिका को प्रमुख सडक मार्गहरू काठमाडौँ उपत्यकासँग जोडिएका छन्। यहाँका सडकहरू मुख्य रूपमा काठमाडौँ, भक्तपुर, र अन्य आसपासका क्षेत्रसँग जडान भएको छ। काठमाडौँदेखि सुर्यविनायकसम्मको दूरी छोटो भएकाले दैनिक यात्रामा सहजता छ। सडकको अवस्था प्रायः राम्रो छ र यातायातको व्यवस्था समृद्ध छ। नगरपालिकामा सडकको निर्माण र मर्मतसम्भार नियमित रूपमा गरिन्छ, जसले यात्राको सुविधा र सुरक्षा सुनिश्चित गर्दछ।
सार्वजनिक यातायात: सुर्यविनायक नगरपालिका मा सार्वजनिक यातायातको व्यवस्था पनि उपलब्ध छ। यहाँ विभिन्न सार्वजनिक बस र टेम्पो सेवा उपलब्ध छन् जसले नगरपालिकालाई काठमाडौँ र अन्य आसपासका क्षेत्रसँग जोड्दछन्। यसका साथै, स्थानीय यात्रीहरूको आवागमनमा सहजता पुर्याउने निजी सवारी साधनहरूको पनि प्रयोग भइरहेको छ। सार्वजनिक बस सेवाहरूले दैनिक यातायातलाई सुविधा प्रदान गरेको छ र यसले कम लागतमा स्थानिय जनतालाई आवागमनमा सहयोग पुर्याएको छ।
पैदल यातायात: सुर्यविनायक नगरपालिका का विभिन्न क्षेत्रहरूमा पैदल यातायातको व्यवस्था पनि सहज छ। यहाँका प्रमुख सडकहरू र गल्लिहरू पैदलयात्राका लागि उपयुक्त छन्, जसले नागरिकहरूलाई नजिकका स्थानमा सजिलै पुग्न मद्दत पुर्याउँछन्। यस क्षेत्रको छोटो दुरी र सडकको राम्रो अवस्था कारण यहाँका मानिसहरू पैदल यात्रा गर्न पनि सहज महसुस गर्दछन्।
सवारी साधन: सुर्यविनायक नगरपालिका मा सवारी साधनहरूको प्रयोग पनि ठूलो छ। यहाँ निजी कार, मोटरसाइकल र अन्य सवारी साधनहरूको प्रचलन निकै बढेको छ। काठमाडौँ उपत्यकाको नजिकको स्थानले यहाँका मानिसहरूलाई आफ्ना सवारी साधनहरूको प्रयोगमा सहजता दिएको छ, जसले यातायातको घनत्वलाई बढाएको छ।
सुर्यविनायक नगरपालिका को यातायात व्यवस्था एकीकृत र प्रभावकारी छ, जसले स्थानीय र बाह्य यात्रीहरूको आवागमनलाई सहज बनाएको छ। यहाँका सडक मार्ग, सार्वजनिक यातायात सेवा र सवारी साधनहरूको व्यवस्था राम्रोसँग सञ्चालनमा रहेको छ र यसले नगरपालिकाको विकास र जनजीवनमा महत्वपूर्ण भूमिका निभाएको छ।
सुर्यविनायक नगरपालिका, भक्तपुर जिल्लामा स्थित एक समृद्ध र प्रगतिशील क्षेत्र हो, जहाँ सामाजिक र आर्थिक अवस्था निरन्तर सुधार भइरहेको छ। यहाँका स्थानीय बासिन्दाहरू विभिन्न सामाजिक र आर्थिक गतिविधिहरूसँग जडित छन्, जसले समग्र क्षेत्रमा जीवनस्तरमा सुधार ल्याउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन्। सामाजिक दृष्टिले, सुर्यविनायक नगरपालिका एक विविधतापूर्ण स्थान हो, जहाँ विभिन्न जाति, धर्म र संस्कृतिका मानिसहरू बसोबास गर्दछन्। यसले सामाजिक समरसता र आपसी सद्भावको माहोललाई प्रोत्साहित गर्दै, स्थानिय समाजमा आपसी सहकार्य र सहिष्णुताको भावना बलियो बनाएको छ। धार्मिक महत्त्व पनि यहाँ विशेष छ, विशेष गरी सुर्यविनायक मन्दिर र अन्य धार्मिक स्थलहरूका कारण, जसले समाजका विभिन्न तहका मानिसहरूलाई जोडेको छ। यहाँका धार्मिक परम्पराहरू र चाडपर्वहरूले सामाजिक एकता र सांस्कृतिक धरोहरको संरक्षणमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन्।
शिक्षा र स्वास्थ्य सेवाहरूमा पनि सुर्यविनायक नगरपालिका उल्लेखनीय प्रगति गर्दैछ। यहाँका विद्यालयहरूले गुणवत्तायुक्त शिक्षा प्रदान गर्दै छन्, जसले युवापुस्ताको भविष्य निर्माणमा सकारात्मक प्रभाव पारिरहेको छ। साथै, स्वास्थ्य सेवा क्षेत्रले पनि सुधार गर्दै, स्थानीय स्वास्थ्य संस्थाहरूले नागरिकहरूको भौतिक र मानसिक स्वास्थ्यको हेरचाह गर्दै आएका छन्।
आर्थिक दृष्टिले, सुर्यविनायक नगरपालिका कृषी, पर्यटन, निर्माण, र वाणिज्य क्षेत्रमा समृद्धि देखिन्छ। यहाँका प्रमुख आर्थिक गतिविधिहरू, विशेष गरी कृषि, जहाँ धान, मकै, तरकारी र फलफूलको खेती गरिन्छ, स्थानीय अर्थतन्त्रमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउँछन्। कृषि व्यवसायको विकासमा नयाँ प्रविधिको प्रयोग र सरकारी योजनाहरूले कृषि उत्पादनको क्षमता बढाएको छ। यसै गरी, पर्यटनको क्षेत्रमा पनि यहाँका धार्मिक र सांस्कृतिक स्थलहरूले पर्यटकहरूको आकर्षण प्राप्त गरेका छन्, जसले होटल, रेस्टुरेन्ट, गाइड सेवा र हस्तकला उद्योगलाई समृद्ध बनाउन मद्दत पुर्याएको छ।
निर्माण र रियल इस्टेट क्षेत्रमा पनि सुधार आएको छ। काठमाडौँ उपत्यकाको विस्तारसँगै र सुर्यविनायक नगरपालिका राम्रो सडक जालाका कारण आवासीय र व्यावसायिक भवनहरूको निर्माणमा वृद्धि भइरहेको छ। यसले निर्माण सामग्रीको व्यापार, मजदुरी, र सम्पत्ति कारोबारलाई प्रवर्द्धन गरेको छ। वाणिज्य र सेवा क्षेत्रले पनि यस क्षेत्रको आर्थिक अवस्था सुदृढ पार्दै, स्थानीय व्यवसायहरू जस्तै पसल, बैंक, होटल र रेस्टुरेन्टले रोजगारका अवसरहरू सिर्जना गरेका छन्।
सुर्यविनायक नगरपालिका एक सशक्त र समृद्ध समाजको निर्माणमा अग्रसर छ, जहाँ सामाजिक र आर्थिक दृष्टिले विकास भइरहेको छ। यहाँका स्थानीय बासिन्दाहरूको जीवनस्तर सुधार र रोजगारका अवसरहरूको विस्तारले यस क्षेत्रलाई प्रगति र समृद्धिको दिशामा लैजाँदैछ।
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल लोड हुँदैछ...
काठमाडौं । भरतपुर अस्पतालमा बिरामीको उच्च चाप हुन थालेको छ । सोमबार एकै दिन तीन हजार ३६८ जनाले सेवा लिएका छन् । बिरामीको चाप बढ्दा व्यवस्थापन जटिल बन्ने गरेको छ । अस्पतालमा उपचारका लागि आएका बिरामीमध्ये दुई हजार ५८९ स्वास्थ्य बिमाका छन् । बाँकी ७८९ बिमा नभएका बिरामी हुन ।
