सुरेन्द्र राज पाण्डे

सुरेन्द्र राज पाण्डे गोरखा जिल्लाको खोप्लाङमा जन्मिएका हुन्। गोरखा ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र राजनीतिक दृष्टिले नेपालकै महत्वपूर्ण जिल्ला हो, जहाँबाट धेरै राष्ट्रिय नेता जन्मिएका छन्। पाण्डेको बाल्यकाल त्यहीँको गाउँमै सामान्य परिवेशमा बितेको थियो। उनले प्रारम्भिक शिक्षादेखि नै सामाजिक गतिविधि र जनसेवाप्रति रुचि देखाएका थिए। स्थानीय स्तरमै समाजसेवा र युवामध्ये नेतृत्वदायी भूमिकामा देखिन थालेपछि उनी राजनीतिको बाटोतर्फ आकर्षित भए। विद्यार्थी जीवनमा उनी कांग्रेससम्बद्ध विद्यार्थी संगठनसँग आवद्ध भएर सक्रिय राजनीतिमा होमिएका थिए। उनी युवावस्थादेखि नै संघर्षशील र स्पष्ट विचारका व्यक्तित्वका रूपमा चिनिन थाले। लोकतन्त्र र स्वतन्त्रताको मूल्य मान्यतालाई आत्मसात् गर्दै उनले पार्टी संगठनमा आफ्नो स्थान बनाउन सफल भए। यसरी उनको राजनीतिक यात्रा साधारण ग्रामीण पृष्ठभूमिबाट सुरु भएर प्रदेश र राष्ट्रिय नेतृत्वसम्म पुगेको हो।

गण्डकी प्रदेशका मुख्यमन्त्री

सुरेन्द्र राज पाण्डे गण्डकी प्रदेशका चौथो मुख्यमन्त्री हुन्। उनी पहिलो पटक २७ अप्रिल २०२३ मा मुख्यमन्त्री बनेका थिए तर राजनीतिक उतारचढावका कारण उनको पहिलो कार्यकाल छोटो रह्यो र ३ अप्रिल २०२४ मा पद त्याग्नुपर्‍यो। त्यसपछि फेरि २९ मे २०२४ मा उनले दोस्रो पटक मुख्यमन्त्रीको पदभार ग्रहण गरे।

मुख्यमन्त्रीका रूपमा उनले प्रदेशको आर्थिक विकास, पूर्वाधार विस्तार र सुशासनलाई प्रमुख एजेण्डा बनाए। गण्डकी प्रदेश पर्यटन र प्राकृतिक सम्पदाको दृष्टिले धनी भएकाले उनले पर्यटन प्रवर्द्धन, कृषि व्यवसायिकरण र शिक्षा–स्वास्थ्य क्षेत्रमा सुधारका कार्यक्रम अघि सारे। यसले जनतामाझ उनको लोकप्रियता बढाउन मद्दत पुर्‍यायो।

राजनीतिक अस्थिरताबीच पनि उनले गठबन्धन सरकारलाई सन्तुलित रूपमा सञ्चालन गर्ने प्रयास गरे। प्रदेशमा विभिन्न पार्टीबीच सहमति कायम गर्दै उनी नेतृत्वमा देखा परे। यसरी उनको दोस्रो कार्यकाल प्रदेशको राजनीतिक स्थायित्व र नीति निर्माणमा निर्णायक बन्ने अपेक्षा गरिएको छ।

प्रदेश सभामा प्रतिनिधित्व

२०२२ सालमा भएको प्रदेशसभा निर्वाचनमा गोरखा २(ख) बाट सुरेन्द्र राज पाण्डे नेपाली कांग्रेसका उम्मेदवार बने। सो निर्वाचनमा उनले आफ्नो लोकप्रियता र संगठनात्मक शक्ति देखाउँदै ठुलो मतान्तरसहित विजय हासिल गरे। यससँगै उनी गण्डकी प्रदेशसभामा प्रवेश गरे।

प्रदेशसभामा प्रवेशपछि उनले कांग्रेस संसदीय दलको नेतृत्व सम्हाले। विपक्षमा हुँदा सरकारलाई प्रश्न गर्ने, जनताको आवाज उठाउने र नीतिगत बहसमा सक्रिय रहने काम उनले गरे। यसैले उनलाई सक्षम प्रदेश नेता मानिन्छ।

उनी प्रदेशसभामा सक्रिय मात्र नभई स्थानीय जनतासँग निरन्तर सम्पर्कमा रहने नेताका रूपमा पनि चिनिन्छन्। चुनावी क्षेत्रका सडक, विद्यालय, स्वास्थ्य चौकीजस्ता आधारभूत आवश्यकतामा ध्यान दिनु उनको प्रमुख प्राथमिकता हो। यसरी उनले प्रदेशसभामा मात्र नभई आफ्नै क्षेत्रमा पनि विश्वास जितेका छन्।

राष्ट्रिय राजनीति र नेतृत्व

सुरेन्द्र राज पाण्डे राष्ट्रिय सभामा २०१८ देखि २०२० सम्म सदस्य बने। त्यो समय नेपाल संघीयताको नयाँ अभ्यास गरिरहेको अवस्था थियो र राष्ट्रिय सभाको भूमिका अत्यन्तै महत्वपूर्ण थियो। उनले सो अवसरलाई प्रयोग गर्दै कांग्रेसको विचार र नीति स्पष्ट रूपमा प्रस्तुत गरे।

त्यही अवधिमा उनी राष्ट्रिय सभामा विपक्षी दलका नेताका रूपमा नियुक्त भए। विपक्षको नेता भएकाले सरकारका नीति तथा निर्णयमाथि प्रश्न गर्ने जिम्मेवारी उनको काँधमा आयो। उनले संसदमा तर्कसंगत र तथ्यपूर्ण बहस गरेर आफ्नो छवि बलियो बनाएका थिए।

राष्ट्रिय सभामा उनको सक्रियताले कांग्रेस पार्टीलाई पनि लाभ भयो। उनी पार्टीको सशक्त प्रवक्ता बने र संघीय संसदमा जनताको आवाज पुर्‍याए। यसरी राष्ट्रिय राजनीतिमा उनले नेतृत्व क्षमताको उच्च प्रदर्शन गरेका थिए।

पार्टीभित्रको भूमिका

नेपाली कांग्रेसमा सुरेन्द्र राज पाण्डे केन्द्रीय कार्यसमितिका सदस्यका रूपमा कार्यरत छन्। पार्टीभित्रको निर्णय प्रक्रियामा उनको उपस्थिति महत्वपूर्ण मानिन्छ। विभिन्न रणनीतिक बहस, नीति निर्माण र संगठन विस्तारमा उनको योगदान उल्लेखनीय छ।

प्रदेशस्तरमा उनी कांग्रेस संसदीय दलका नेता मात्र नभई कार्यकर्तामाझ मार्गदर्शकको भूमिकामा देखिन्छन्। संगठनलाई बलियो बनाउन, नयाँ पुस्तालाई राजनीतिमा ल्याउन र पार्टीभित्र आन्तरिक एकतालाई सुदृढ बनाउन उनले निरन्तर प्रयास गरेका छन्।

उनलाई संगठनप्रति समर्पित, अनुशासित र विचारधारामा दृढ नेताका रूपमा चिनिन्छ। यसैले कांग्रेसभित्र उनलाई भविष्यको राष्ट्रिय नेतृत्वका लागि पनि सक्षम विकल्पका रूपमा लिइन्छ। पार्टीभित्रको निरन्तर योगदानले उनको राजनीतिक यात्रा अझ मजबुत भएको छ।

निर्वाचन इतिहास

२०२२ सालको प्रदेशसभा निर्वाचनमा गोरखा २(ख) बाट सुरेन्द्र राज पाण्डेले १६,८८२ मत ल्याएर स्पष्ट बहुमत हासिल गरे। उनका निकटतम प्रतिद्वन्द्वी नेकपा (एमाले) का बसन्तकुमार गुरुङले ५,७६७ मत प्राप्त गरेका थिए। यसरी उनले करिब ११ हजार मतको अन्तरले विजय पाएका थिए।

सो निर्वाचन परिणामले गोरखा २(ख) क्षेत्रमा कांग्रेसप्रतिको जनविश्वास देखायो। यसअघि पनि कांग्रेसले सो क्षेत्रमा बलियो आधार बनाएको थियो र पाण्डेको उम्मेदवारीले त्यो आधारलाई अझ मजबुत बनायो।

चुनावमा विजयपछि उनले आफ्ना वाचा पूरा गर्न थाले। आधारभूत पूर्वाधार, शिक्षा, स्वास्थ्य र कृषि क्षेत्रमा सुधार ल्याउने प्रतिबद्धता जनाउँदै उनले जनतासँग नजिकको सम्बन्ध कायम राखे। यसरी निर्वाचनले उनको राजनीतिक लोकप्रियता अझ बढायो।

निष्कर्ष

सुरेन्द्र राज पाण्डे गण्डकी प्रदेश मात्र नभई राष्ट्रिय राजनीतिमा पनि प्रभावशाली नेताका रूपमा स्थापित छन्। दुई पटक मुख्यमन्त्री बन्नु उनको क्षमताको प्रमाण हो। संघीय र प्रदेश राजनीति दुवैमा उनको सक्रियताले जनतामा विश्वास जगाएको छ।

उनले आफ्नो राजनीतिक जीवनभर जनताको पक्षमा वकालत गर्ने, लोकतान्त्रिक मूल्य कायम राख्ने र विकासलाई प्राथमिकता दिने काम गरेका छन्। यसैले उनलाई गण्डकी प्रदेशको भविष्यको राजनीति र विकाससँग जोडेर हेरिन्छ।

नेपाली कांग्रेसभित्र पनि उनी दीर्घकालीन दृष्टिकोण भएका नेताका रूपमा उभिएका छन्। संगठनलाई बलियो बनाउने, कार्यकर्तालाई प्रेरित गर्ने र नेतृत्वमा सन्तुलन ल्याउने उनको भूमिका उल्लेखनीय छ। यसरी सुरेन्द्र राज पाण्डे नेपालको राजनीतिक क्षेत्रमा स्थायी प्रभाव पार्ने नेताका रूपमा चिनिन्छन्।

काठमाडौं । नीति अनुसन्धान प्रतिष्ठान र मध्यपश्चिम विश्वविद्यालयका पदाधिकारीबीच आज काठमाडौँमा क्षमता विकास र अनुसन्धान सहकार्यका विषयमा छलफल भएको छ। छलफलमा विद्यार्थी संलग्नता, विज्ञसूची निर्माण र प्रतिष्ठानका अध्ययनहरूका लागि क्षेत्रीय 'आउटपोस्ट' (Regional Outpost) को अवधारणालगायतका विषयमा कुराकानी भएको थियो।छलफलमा प्रतिष्ठानका कार्यकारी निर्देशक लक्ष्मणप्रसाद भट्टराई, वरिष्ठ अनुसन्धानकर्ताहरू तथा विश्वविद्यालयका तर्फबाट अन्तर्राष्ट्रिय

सामग्रीको तालिका