पाएथोङथान शिनावात्र
पाएथोङथान शिनावात्र थाइल्याण्डकी एक प्रभावशाली महिला राजनीतिज्ञ हुन्, जसले सन् २०२४ मा थाइल्याण्डको ३१औं र सबैभन्दा कान्छी प्रधानमन्त्रीको रूपमा पद ग्रहण गरिन्। उनी पूर्वप्रधानमन्त्री थक्सिन शिनावात्रकी कान्छी छोरी र पूर्वप्रधानमन्त्री यिंगलुक शिनावात्रकी भतिजी हुन्। पायेथोङथानले प्यु थाई पार्टीको नेतृत्व गर्दै थाइल्याण्डमा सामाजिक र आर्थिक सुधारका योजनाहरू अघि बढाइरहेकी छिन्।
पाएथोङथान शिनावात्रको जन्म २१ अगस्ट १९८६ मा थाइल्याण्डको राजधानी बैंककमा भएको थियो। उनी पूर्वप्रधानमन्त्री थक्सिन शिनावात्र र उनकी पत्नी पोट्जमान डामापोङकी कान्छी छोरी हुन्। थाइल्याण्डको एक प्रभावशाली राजनीतिक परिवारमा जन्मिएपछि, पाएथोङथानले आफ्ना पिताको राजनीतिक तथा सामाजिक योगदानको प्रभावमा ठूलो रुचि विकास गरिन्।
उनले आफ्नो प्रारम्भिक शिक्षा सेंट जोसेफ्स कन्वेन्ट स्कुल र म्याटर डेई स्कुलबाट प्राप्त गरिन्। त्यसपछि चुलालोङ्कोर्न विश्वविद्यालयमा भर्ना भई राजनीतिशास्त्र विषयमा अध्ययन गरिन्, जहाँ उनको विशेष ध्यान समाजशास्त्र र मानवशास्त्रमा केन्द्रित थियो। यहाँबाट स्नातक उपाधि हासिल गरेपछि उनले उच्च शिक्षा लिने लक्ष्य राख्दै बेलायतको सरे विश्वविद्यालय गइन्।
सरे विश्वविद्यालयबाट उनले अन्तर्राष्ट्रिय होटल व्यवस्थापनमा स्नातकोत्तर उपाधि (MSc) प्राप्त गरिन्। यो शैक्षिक पृष्ठभूमिले उनलाई न केवल व्यवसायिक क्षेत्रमा, तर बहुआयामिक नेतृत्व र प्रशासनिक क्षेत्रमा पनि दक्षता प्रदान गर्यो। उनको शिक्षा र परिवारिक पृष्ठभूमि मिलेर पाएथोङथानलाई थाइल्याण्डको राजनीतिक र सामाजिक क्षेत्रमा सक्रिय भूमिका खेल्ने योग्य व्यक्तित्व बनायो।
पाएथोङथानको उपनाम “उङ इंग” (Ung Ing) हो। उनले २०१९ मा पितका सुक्सावातसँग विवाह गरिन् र दाम्पत्य जीवन सुरु गरिन्। उनको परिवारमा एक छोरी र एक छोरा छन्, छोरी थितारा सुक्सावात, जो २०२१ मा जन्मिएकी हुन्, र छोरा फृत्तासिन सुक्सावात, जसको जन्म २०२३ मा भयो।
पाएथोङथानले पारिवारिक जीवनलाई व्यावसायिक र राजनीतिक जिम्मेवारीसँग सन्तुलन गर्दै आएको देखिन्छ। उनी आमाको रूपमा पनि आफ्नो भूमिका जिम्मेवारीपूर्वक निभाउँदै समाजमा एक सशक्त महिला र नेताको रुपमा परिचित छिन्। उनको पारिवारिक पृष्ठभूमि र निजी जीवनले उनलाई थप मानवीय आयाम प्रदान गरेको छ।
पाएथोङथान शिनावात्र व्यवसायिक क्षेत्रमा पनि अत्यन्त प्रभावशाली र सक्रिय महिला हुन्। उनी थाइल्याण्डको प्रतिष्ठित कम्पनी एससी एसेट कर्पोरेसन (SC Asset Corporation) की प्रमुख सेयरधनीको रूपमा कार्यरत छिन्, जसले उनको व्यवसायिक नेतृत्व क्षमताको स्पष्ट परिचय दिन्छ। त्यस्तै, थाइकम फाउन्डेसन (Thaicom Foundation) को निर्देशक भएर उनी सामाजिक दायित्व र च्यारिटेबल कार्यहरूमा समेत संलग्न छिन्।
सन् २०२२ को तथ्यांक अनुसार, पाएथोङथानले ६८ अर्ब थाई बाहत (करिब २ अर्ब अमेरिकी डलर) बराबरका २१ वटा कम्पनीहरूमा स्वामित्व राखेकी छिन्। यस विशाल सम्पत्ति र कम्पनीहरूको व्यवस्थापनले उनको व्यवसायिक प्रभाव र लगानी क्षेत्रमा बलियो पकड भएको देखाउँछ। उनको नेतृत्वमा यी कम्पनीहरूले थाइल्याण्डको आर्थिक विकासमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन्।
यस व्यवसायिक सफलता र पारिवारिक पृष्ठभूमिले पाएथोङथानलाई थाइल्याण्डमा मात्र नभई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पनि एक प्रभावशाली महिला उद्यमीको रुपमा चिनाउन सहयोग पुर्याएको छ। उनको यो भूमिका थाइल्याण्डका युवा व्यवसायी र महिलाहरूका लागि प्रेरणाको स्रोत बनेको छ।
सन् २०२२ मा फ्यु थाई पार्टीको बैठकमा पाएथोङथान शिनावात्रलाई पार्टीको "फ्यु थाई परिवार प्रमुख" घोषणा गरियो। यस अवसरमा उनले पार्टी र देशका लागि आफ्नो प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै शासन परिवर्तनको आवश्यकतामा जोड दिइन्। उनले अनुभव संकलन गरेर आगामी समयमा प्रधानमन्त्री बन्ने आफ्नो योजना सार्वजनिक गरिन्, जसले थाइल्याण्डको राजनीतिमा नयाँ आशा र उत्साह थप्यो। उनको नेतृत्वमा फ्यु थाई पार्टीले आगामी चुनावमा शक्तिशाली प्रतिस्पर्धा गर्ने विश्वास व्यक्त गरियो।
अप्रिल २०२३ मा पाएथोङथानलाई औपचारिक रूपमा पार्टीका तीन प्रधानमन्त्री उम्मेदवारमध्ये एकको रूपमा नामांकन गरियो। यो नामांकनले उनको राजनीतिक यात्रालाई नयाँ उचाइमा पुर्यायो र थाइल्याण्डमा आगामी शासन व्यवस्थामा उनको सम्भावित भूमिकालाई उजागर गर्यो। यसले पार्टी भित्रको युवा र नयाँ नेतृत्वलाई बलियो बनाउन मद्दत पुर्याएको छ भने देशको भविष्यका लागि पनि उनको भूमिकालाई महत्वपूर्ण बनाएको छ।
सन् २०२३ को आमनिर्वाचनमा फ्यु थाई पार्टी दोस्रो ठूलो पार्टीको रूपमा उभियो। त्यसपछि स्रेत्था थाभिसिन प्रधानमन्त्री नियुक्त भए तापनि, सन् २०२४ को अगस्ट १४ मा संविधान अदालतले उनलाई पदच्युत गर्यो। यस घटनापछि पार्टीले पाएथोङथान शिनावात्रलाई प्रधानमन्त्री पदको लागि नामांकित गर्यो, जसले राजनीतिक अस्थिरताको बीचमा नयाँ नेतृत्वको आशा जगायो।
१६ अगस्ट २०२४ मा संसदले पाएथोङथानको प्रधानमन्त्री पदको समर्थन गरेपछि, उनी १८ अगस्टमा राजाबाट औपचारिक रूपमा सपथ लिएर थाइल्याण्डको ३१औं प्रधानमन्त्री बनिन्। यससँगै उनी थाइल्याण्डको इतिहासमा सबैभन्दा कान्छी प्रधानमन्त्री तथा दोस्रो महिला प्रधानमन्त्रीको रूपमा चिनिइन्। उनको नेतृत्वले थाइल्याण्डको राजनीतिक परिदृश्यमा नयाँ युगको सुरुवात गरेको मानिन्छ।
सन् २०२४ को सेप्टेम्बर १२ मा थाइल्याण्डको संसदमा प्रस्तुत नीति वक्तव्य अनुसार पाएथोङथान सरकारका मुख्य १० प्राथमिकताहरू स्पष्ट गरिएका थिए। ती प्राथमिकताहरूमा ऋण पुनर्संरचना गरेर अर्थतन्त्रलाई मजबुत बनाउने, घरेलु उद्यमहरूलाई सहयोग पुर्याउने र ऊर्जा लागत घटाउने उपायहरू समावेश थिए। यसले व्यवसायी र आम जनताको आर्थिक भार कम गर्ने लक्ष्य राखिएको थियो। साथै, अनौपचारिक अर्थतन्त्रलाई कर प्रणालीमा ल्याएर राजस्व वृद्धिमा जोड दिइएको छ, जसले समग्र आर्थिक प्रणालीलाई पारदर्शी र सुदृढ बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।
त्यसैगरी, डिजिटल वालेटमार्फत आर्थिक प्रोत्साहन प्रदान गर्ने, कृषि क्षेत्रको आधुनिकीकरण गर्ने र पर्यटन प्रवर्द्धनमा जोड दिने योजना पनि प्राथमिकतामा रहेका थिए। यी उपायहरूले थाइल्याण्डको दीर्घकालीन विकास र आधुनिकरणमा मद्दत पुर्याउने विश्वास गरिएको छ। थप रूपमा, लागुऔषध नियन्त्रण र अपराध निवारणका लागि कडा कदम चालिने र सामाजिक सुरक्षामा वृद्धि गरिने पनि नीति वक्तव्यमा समेटिएको थियो, जसले देशका नागरिकहरूको जीवनस्तर सुधार्न र समाजलाई सुरक्षित बनाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ।
फ्यु थाई पार्टीको मुख्य चुनावी प्रतिज्ञा मध्ये एक १०,००० बाहतको डिजिटल वालेट योजना पाएथोङथानको नेतृत्वमा कार्यान्वयनमा आएको हो। यो योजना आर्थिक रूपमा कमजोर वर्गलाई प्रत्यक्ष आर्थिक सहायता दिने उद्देश्यले विभिन्न चरणहरूमा लागू गरिएको छ। पहिलो चरणमा करिब १४.५ मिलियन लाभग्राहीहरूलाई नगद सहायता प्रदान गरियो भने दोस्रो चरणमा विशेष गरी ६० वर्षमाथिका वृद्धहरूलाई लक्षित गरियो।
यद्यपि, योजनाको कार्यान्वयनमा आलोचना र ढिलाइहरू पनि देखिए। खासगरी युवा वर्गलाई लक्षित गरिएको डिजिटल संस्करण हालसम्म स्थगित छ, जसले कार्यक्रमको पूर्ण प्रभावकारिता र समावेशीतामा प्रश्न उठाएको छ। यसले गर्दा योजना समयमै सबै लक्षित समूहसम्म पुग्न सकिरहेको छैन भन्ने चिन्ता उत्पन्न भएको छ। तर, सरकारले यस योजनालाई सुधार्दै सबै वर्गलाई लाभ पुग्नेगरी अगाडि बढाउने प्रतिबद्धता जनाएको छ।
पाएथोङथानको सरकारले "Amazing Thailand Grand Tourism and Sports Year 2025" अभियान अन्तर्गत थाइल्याण्डको पर्यटन प्रवर्द्धनका लागि विभिन्न कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ। यस अभियानअन्तर्गत अन्तर्राष्ट्रिय भ्रमणहरू र प्रचार-प्रसारका प्रयासहरू गरिँदै छन्, जसले देशको पर्यटन क्षेत्रमा नयाँ ऊर्जा थप्ने उद्देश्य राखेको छ। पर्यटनलाई आर्थिक विकासको प्रमुख स्रोतको रूपमा लिएर सरकारले यसको विस्तारमा विशेष जोड दिएको छ।
तर, २०२५ मा ३९ मिलियन पर्यटक भित्र्याउने ठूलो लक्ष्य भए पनि विश्वव्यापी आर्थिक मन्दी र क्षेत्रीय प्रतिस्पर्धाले उक्त लक्ष्य पूरा गर्न चुनौतीहरू खडा गरेका छन्। विशेषगरी अन्य एशियाली र विश्वका पर्यटक गन्तव्यहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ। यसले गर्दा सरकारले थप रणनीतिक योजना र लगानीमार्फत पर्यटन प्रवर्द्धनमा सुधार ल्याउनुपर्ने आवश्यकतालाई बलियो बनाएको छ। तथापि, अभियानले थाइल्याण्डको पर्यटन उद्योगमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको छ।
पाएथोङथानले १ ट्रिलियन थाई बाहत लागतको साउदर्न ल्याण्ड ब्रिज परियोजनालाई आफ्नो सरकारको प्राथमिकतामा राखेकी छिन्। यो विशाल पूर्वाधार परियोजनाले थाई खाडी र अन्डमान सागरलाई जोड्नेछ, जसले थाइल्याण्डलाई भौगोलिक रूपमा दक्षिणपूर्व एसियाको महत्वपूर्ण व्यापारिक केन्द्रको रुपमा स्थापित गर्न मद्दत गर्नेछ। परियोजनाले सडक, रेल र बन्दरगाह जस्ता भौतिक पूर्वाधारलाई सुदृढ गर्दै क्षेत्रीय व्यापार र आर्थिक गतिविधिमा तीव्रता ल्याउने लक्ष्य राखेको छ।
यस योजनाले न केवल थाइल्याण्डको आन्तरिक कनेक्टिविटीमा सुधार ल्याउने छ, तर छिमेकी देशहरूसँगको व्यापारिक सम्बन्ध र आर्थिक सहकार्यलाई पनि मजबुत बनाउने अपेक्षा गरिएको छ। यसले क्षेत्रीय विकासमा ठुलो योगदान पुर्याउने छ भने रोजगार सिर्जना र आर्थिक वृद्धिमा समेत सकारात्मक प्रभाव पार्ने विश्वास छ। पाएथोङथानको यो महत्वाकांक्षी परियोजना थाइल्याण्डको दीर्घकालीन रणनीतिमा एक क्रान्तिकारी कदमको रूपमा हेरिएको छ।
पाएथोङथानले “मनोरञ्जन कम्प्लेक्स” निर्माण योजनामार्फत थाइल्याण्डमा क्यासिनो वैधीकरणको नीति अगाडि बढाएकी छिन्। यो परियोजना निजी क्षेत्रबाट लगानी आकर्षित गर्दै आर्थिक प्रवर्द्धन, पर्यटन विकास र कर राजस्व वृद्धिलाई लक्षित गरेर अघि सारिएको हो। क्यासिनो सञ्चालनले देशको पर्यटन आकर्षण बढाउने र विदेशी मुद्रा आम्दानीमा वृद्धि गर्ने अपेक्षा गरिएको छ, जसले समग्र अर्थतन्त्रलाई मजबुत बनाउने विश्वास छ।
तर, सामाजिक र धार्मिक समूहहरूले यस नीति विरुद्ध आलोचना गरेका छन्, उनीहरूको मुख्य चिन्ता सामाजिक अस्थिरता र नैतिक मुद्दाहरूसँग सम्बन्धित छ। यद्यपि, सरकारले यसबारे छलफल गरी विधेयक पारित गरिसकेको छ र यसलाई कानुनी मान्यता दिएको छ। यसले थाइल्याण्डमा क्यासिनो व्यवसायलाई वैधता दिने पहिलो कदम भएको छ, जसले आगामी दिनमा देशको आर्थिक तथा सामाजिक संरचनामा महत्वपूर्ण प्रभाव पार्ने देखिन्छ।
प्रयुत सरकारद्वारा सन् २०२२ मा गाँजा (क्यानाबिस) डिक्रिमिनलाइज गरिएको भए पनि पाएथोङथानले यसलाई केवल चिकित्सा प्रयोगमा सीमित राख्ने विधेयक प्रस्ताव गरिन्। उनको प्रस्तावित नीति अनुसार गाँजाको recreational (मनोरञ्जन) प्रयोगलाई प्रतिबन्धित राख्ने र केवल चिकित्सकीय उद्देश्यका लागि मात्र अनुमति दिने स्पष्ट व्यवस्था गरिनेछ। यसले गाँजाको प्रयोगलाई नियन्त्रणमा राख्दै सार्वजनिक स्वास्थ्य र सामाजिक सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने उद्देश्य राखेको छ।
तर, यस विषयमा सरकारको गठबन्धनमा समावेश भुम्जैथाइ पार्टीसँग मतभेद र द्वन्द्व उत्पन्न भएको छ। भुम्जैथाइ पार्टी गाँजा प्रयोगलाई अझ बढी खुला बनाउन चाहन्छ भने पाएथोङथानको पक्ष यसलाई कडा नियमनमा राख्नुपर्नेमा केन्द्रित छ। यसले गठबन्धनभित्र राजनीतिक असहमति बढाएको छ र नीति कार्यान्वयनमा चुनौतीहरू उत्पन्न गरिरहेको छ। यो विवादले थाइल्याण्डमा गाँजा सम्बन्धी नीति र कानूनी संरचनामा अझै बहस र समायोजन आवश्यक रहेको देखाउँछ।
सन् २०२५ मा पाएथोङथानले थाई–म्यानमार सीमामा बढ्दो साइबर अपराधलाई नियन्त्रण गर्न आपूर्ति सेवा रोक्ने कडा निर्णय गरिन्। यस कदमले सीमा क्षेत्रमा डिजिटल सुरक्षा सुदृढ गर्ने र अवैध क्रियाकलापमा कटौती गर्ने उद्देश्य राखेको थियो। त्यही वर्ष उनले चीन भ्रमणमा राष्ट्रपति सी जिनपिङसँग भेटघाट गरी दुई देशबीचको द्विपक्षीय सम्बन्धलाई अझ सुदृढ बनाउन र आर्थिक, राजनीतिक तथा सुरक्षा सहयोगलाई विस्तार गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरिन्।
तर, क्याम्बोडिया सीमामा सशस्त्र झडपपछि उनले त्यस क्षेत्रको तनाव न्यूनीकरणका लागि सक्रिय पहल गरिन्। उनले परस्पर संवाद र सहकार्यको माध्यमबाट शान्ति स्थापना गर्ने प्रयास गरेकी थिइन्। यद्यपि, यस क्रममा हुन सेनसँगको निजी फोन संवाद चुहावट हुँदा ठूलो राजनीतिक विवाद उत्पन्न भयो, जसले सरकारको छवि र बाह्य सम्बन्धमा केही अस्थिरता ल्यायो। उक्त घटना थाइल्याण्डको संवेदनशील सीमावर्ती सुरक्षा मामिलामा नयाँ चुनौती बनेको थियो।
हुन सेनसँगको निजी फोन संवाद सार्वजनिक भएपछि पाएथोङथानको भूराजनीतिक र कूटनीतिक क्षमतामाथि ठूलो प्रश्न उठ्न थाल्यो। संवादमा गरिएको थाई सेनामाथि गरिएको टिप्पणी, “जनता र राष्ट्रको गौरव गुमाएको”ले धेरैमा विवाद र आलोचना निम्त्यायो। यो अभिव्यक्तिले थाइल्याण्डको सैन्य प्रतिष्ठा र राष्ट्रिय भावनामा चोट पुर्याएको भन्दै राजनीतिक र सामाजिक तहमा तीव्र विरोध भयो।
यस घटनाले सरकारभित्रको गठबन्धनलाई पनि कमजोर बनायो। विशेष गरी गठबन्धनका एक महत्वपूर्ण सदस्य, भुम्जैथाइ पार्टीले यस विवादका कारण सरकारबाट बाहिरिन पुगेपछि राजनीतिक संकट गहिरियो। परिणामस्वरूप, पाएथोङथान सरकारले थप स्थिरता कायम गर्न चुनौती सामना गर्यो र आगामी दिनमा सरकार सञ्चालनमा ठूलो दबाव परेको छ। यो घटना थाइल्याण्डको राजनीतिक परिदृश्यमा महत्वपूर्ण मोडका रूपमा हेरिएको छ।
सन् २००५ मा पाएथोङथान शिनावात्रलाई थाइल्याण्डको प्रतिष्ठित सम्मान "दि मोस्ट एड्माइरेबल अर्डर अफ डिरेगुनाभोर्न" को छैटौं श्रेणीबाट सम्मानित गरियो। यो अर्डर थाइल्याण्डमा राजकीय मान्यताका रूपमा दिइने उच्चस्तरीय पुरस्कार हो, जुन विशेष योगदान र सेवाका लागि प्रदान गरिन्छ। यस सम्मानले पाएथोङथानको व्यक्तित्व र सामाजिक–राजनीतिक क्षेत्रमा खेलेको भूमिकालाई औपचारिक रूपमा मान्यता दिएको थियो।
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल लोड हुँदैछ...
काठमाडौं । सरकारले सार्वजनिक सवारीसाधनको नयाँ दर्ता रोकेको दुई महिना बितिसक्दा पनि खुलाउने छाँटकाँट नदेखाएपछि अटोमोबाइल र यातायात व्यवसायी अन्योलमा परेका छन्। गत जेठ ७ गतेदेखि देशभर सार्वजनिक सवारीको दर्ता स्थगित गरिएको छ, जसका कारण आगामी दसैँ–तिहारका लागि आवश्यक नयाँ बस र ट्रकको बजारमा अभाव हुन सक्ने देखिएको छ।सामान्यतया विदेशबाट
