सामग्रीको तालिका

  • प्रारम्भिक जीवन
  • सामाजिक सुधार
  • शासनकाल
  • अवकाश
  • निधन
  • निष्कर्ष

Menuपद्म शम्शेर जंग बहादुर राणा

166
Share

पद्म शम्शेर जंग बहादुर राणा

महाराजा सर पद्म शमशेर जंग बहादुर राणा (५ डिसेम्बर १८८२ – ११ अप्रिल १९६१) नेपालका वंशानुगत प्रधानमन्त्री र लमजुङ तथा कास्कीका महाराजा थिए। उनले २९ नोभेम्बर १९४५ देखि ३० अप्रिल १९४८ सम्म यो पद सम्हाले। राणा वंशका प्रमुखका रूपमा उनले आफ्ना पूर्ववर्तीहरूको निरंकुश परम्परालाई तोड्दै सामाजिक विकास र सुधारको पक्षमा वकालत गरे। आफूलाई उनले "राष्ट्रको सेवक" घोषणा गरे।

पद्म शमशेर आफ्नो प्रगतिशील दृष्टिकोणका लागि प्रसिद्ध थिए। उनले शिक्षा, पूर्वाधार, र सामाजिक कल्याणलाई प्राथमिकतामा राखेर नेपाललाई आधुनिक बनाउन र जनताको जीवनस्तर सुधार गर्न सुधारहरू ल्याउने प्रयास गरे। यद्यपि उनको कार्यकाल छोटो रहेको थियो, उनले सुधारका माध्यमबाट नेतृत्वको प्राथमिकतामा परिवर्तन ल्याउने प्रयास गरे, जुन राणा शासनको स्वार्थमूलक परम्परासँग विरोधाभास थियो।

उनका सुधारवादी प्रयासहरूका बाबजुद, उनलाई राणा परिवारभित्रका रूढिवादी तत्वहरू र बाह्य राजनीतिक दबाबबाट प्रतिरोधको सामना गर्नु पर्‍यो। यसले १९४८ मा उनको राजीनामा दिनुपरेको स्थितिलाई जन्म दियो। तर, पद्म शमशेरको विरासत भने नेपालमा सामाजिक कल्याणलाई प्राथमिकतामा राख्ने पहिलो राणा नेताका रूपमा रह्यो। उनको नेतृत्वले जनताको आकांक्षासँग मेल खाने र राष्ट्रिय हितलाई प्रवर्द्धन गर्ने प्रयासलाई प्रतिबिम्बित गर्‍यो।

पद्म शम्शेर जंग बहादुर राणा नेपालका एक प्रमुख राणा शासक थिए। उनी चन्द्र शम्शेर जंग बहादुर राणाका छोरा थिए र उनले राणा शासनकालको महत्त्वपूर्ण भूमिका निभाए। उनले आफ्नो शासनकालमा राजनीतिक, सामाजिक, र आर्थिक सुधारहरू ल्याए र नेपालको ऐतिहासिक संरचनामा ठुलो योगदान गरे।

पद्म शम्शेर जंग बहादुर राणा

प्रारम्भिक जीवन

पद्म शम्शेर जंग बहादुर राणा १८८२ मा जन्मेका थिए। उनी राणा परिवारको एक महत्त्वपूर्ण सदस्य थिए र उनका पिताजी चन्द्र शम्शेर जंग बहादुर राणा नेपालका प्रधानमन्त्री थिए। पद्म शम्शेरले आफ्नो प्रारम्भिक शिक्षा राणा परिवारको प्रभावशाली वातावरणमा प्राप्त गरे र जवान हुँदा नै उनलाई प्रशासनिक कामका लागि तयारी गरियो।

सामाजिक सुधार

उनको छोटो कार्यकालमा प्रधानमन्त्रीका रूपमा, पद्म शमशेर जंग बहादुर राणाले नेपालमा विभिन्न सुधारहरू गरे, जसमा समावेश छन्:

  • उनले नेपालको पहिलो पूर्व-पश्चिम राजमार्गको निर्माण सुरु गरे। यो राजमार्ग मुख्यत: हुलाक सेवा छिटो बनाउनका लागि बनाइएको थियो, जसलाई कहिलेकाहीँ हुलाकी राजमार्ग पनि भनिन्छ।
  • नेपालमा उचित शिक्षाको अभाव देखाउँदै, उनले विभिन्न देशमा शिक्षकहरूलाई तालिमका लागि पठाए। साथै, उनले पद्मोदय हाई स्कूल र पद्म कन्या बहुमुखी क्याम्पस सहित थुप्रै विद्यालय र क्याम्पसहरूको स्थापना गरे। पद्म कन्या बहुमुखी क्याम्पस नेपालमा महिलाका लागि स्थापना भएको पहिलो कलेज हो।
  • उनले नेपालको इतिहासमा पहिलोपटक नगरपालिकाको चुनाव गराए।
  • उनले २६ जनवरी १९४८ मा नेपाल सरकार ऐन प्रस्तुत गरे, यद्यपि यो पूर्ण रूपमा लागू हुन सकेन।

शासनकाल

पद्म शम्शेर जंग बहादुर राणा १९४५ देखि १९४८ सम्म नेपालका प्रधानमन्त्री थिए। उनले आफ्नो कार्यकालमा विभिन्न सुधार र योजनाहरू लागू गरेका थिए।

१. राजनीतिक सुधार

पद्म शम्शेर जंग बहादुर राणाले राणा शासनको राजनीतिक संरचनामा केही सुधार ल्याउने प्रयास गरे। उनले विभिन्न शासकीय पदमा नियुक्ति गर्दा योग्यताको आधारमा नियुक्तिहरू गराएका थिए। यद्यपि, राणा शासनका अन्य शासकहरू जस्तै उनले पनि आफ्नो शक्तिमा धेरै केन्द्रीकरण गर्दै जनता को हक अधिकारमा कुनै ठूलो परिवर्तन ल्याएन।

२. प्रशासनिक सुधार

उनले नेपालको प्रशासनिक संरचनालाई दृढ र व्यवस्थित बनाउनका लागि कदम उठाए। सरकारी कार्यको प्रक्रिया र कार्यशैलीलाई सुधार गरेर देशको प्रशासनिक कार्यक्षेत्रलाई सुधार्ने प्रयास गरे।

३. आर्थिक सुधार

पद्म शम्शेर जंग बहादुर राणाले आर्थिक विकास र सुधारका लागि विभिन्न कदमहरू उठाए। उनले कृषि, व्यापार, र उद्योगमा सुधार ल्याउने प्रयास गरेका थिए, जसले नेपालको आर्थिक स्थितिमा सुधार ल्याउने योगदान दिएको थियो।

४. संविधान र शासन प्रणाली

पद्म शम्शेर जंग बहादुर राणाले संविधान परिवर्तन र शासन प्रणालीमा केही सुधार गर्नका लागि कदम चाल्नुभएको थियो। यद्यपि, राणा शासनको निरंकुशता अझै कायम थियो र राणा शासकहरूले कुनै पनि प्रजातान्त्रिक शासनको स्थापना गर्न सकेनन्।

५. शिक्षा र संस्कृतिमा योगदान

उनले नेपालमा शिक्षा र संस्कृतिको विकासमा पनि ध्यान पुर्याए। उनले विद्यालयहरूको संख्या बढाए र शिक्षा प्रणालीको सुधारका लागि केही कदमहरू चाले। यद्यपि, नेपालमा यसका लागि गहिरो परिवर्तनको आवश्यकता थियो।

अवकाश

पद्म शमशेरका उदार सुधारहरू र प्रगतिशील दृष्टिकोणले राणा परिवारभित्र ठूलो तनाव सिर्जना गर्‍यो, जसले अन्ततः उनको सुरक्षामा खतरा उत्पन्न गर्‍यो। आफ्नो जीवनप्रति डराउँदै, उनले १ मार्च १९४८ मा स्वास्थ्य परीक्षणको बहानामा नेपाल छोडे र भारतमा शरण लिए। भारतमा बसाइका क्रममा उनले भारतीय प्रधानमन्त्री जवाहरलाल नेहरुसँग भेट गरे, जसले उनलाई नेपालमा प्रजातन्त्र स्थापना गर्न समर्थन गर्न प्रोत्साहित गरे। तर, पद्म शमशेरले नेपाल फर्कने जोखिम लिनुभन्दा भारतमै बस्ने निर्णय गरे र २८ अप्रिल १९४८ मा प्रधानमन्त्रीको पदबाट औपचारिक रूपमा राजीनामा दिए।

१९५१ मा राणा शासन पतन भएपछि, पद्म शमशेर कहिलेकाहीँ नेपाल भ्रमण गरे। तर, उनले भारतको कलकत्तामा बसोबास जारी राखे, जहाँ उनले १९६१ मा निधन हुँदासम्म जीवन बिताए। उनको निर्वासन र राजीनामाले राणा वंशभित्रका आन्तरिक संघर्षहरू र गहिरो निरंकुश प्रणालीमा सुधारको आफ्नो दृष्टिकोण पूर्ण रूपमा कार्यान्वयन गर्न नसकेको उनको असमर्थतालाई उजागर गर्‍यो। यद्यपि, उनका प्रयासहरूले नेपालको प्रजातन्त्रको स्थापनामा योगदान दिए।

निधन

पद्म शम्शेर जंग बहादुर राणाको १९६१ मा निधन भयो। उनको मृत्यु पछि, राणा शासनको सत्ता कमजोर हुँदै गयो र नेपाली कांग्रेस र जनता पार्टीको संघर्षका कारण नेपालमा लोकतन्त्रको मार्ग प्रशस्त भयो।

निष्कर्ष

पद्म शम्शेर जंग बहादुर राणा नेपालको इतिहासमा एक प्रमुख राणा शासकको रूपमा चिनिन्छन्। उनले प्रशासन, सैन्य, र आर्थिक क्षेत्रमा सुधार गर्नका लागि प्रयास गरे। यद्यपि, उनले राणा शासनको निरंकुशता र जनता अधिकारको हननलाई अन्त्य गर्नका लागि ठोस कदम उठाउन सकेनन्। उनको शासनकाल नेपालमा राणा शासनको अन्त्यको नजिक पुर्याउने एक महत्त्वपूर्ण काल थियो।

  • ●राष्ट्रपति भवन
  • ●नेपालको मानव निर्मित सबैभन्दा ठूलो
  • ●जेन–जी आन्दोलन दोस्रो दिन
  • ●जेन–जी आन्दोलन “नेपो किड”
  • ●निर शम्शेर जङ्गबहादुर राणा
  • ●मदन शम्शेर जङ्गबहादुर राणा
  • ●शंकर शम्शेर जङ्गबहादुर राणा
  • ●रुद्र शम्शेर जङ्गबहादुर राणा
  • ●पद्म शम्शेर जङ्गबहादुर राणा
  • ●मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा
  • ●कृष्ण शमशेर जङ्गबहादुर राणा
  • ●किरण शम्शेर जङ्गबहादुर राणा
  • ●केसर शमशेर जङ्गबहादुर राणा
  • ●जीत जङ्ग राणा
  • ●जगतजङ्ग कुँवर राणा

ज्योतिषहरू

ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...

राशिफल

राशिफल लोड हुँदैछ...

Loading footer...

मुख्य समाचार

sajilo patrika

सार्वजनिक सवारी दर्ता दुई महिनादेखि ठप्प, अटो व्यवसायी अन्योलमा

काठमाडौं । सरकारले सार्वजनिक सवारीसाधनको नयाँ दर्ता रोकेको दुई महिना बितिसक्दा पनि खुलाउने छाँटकाँट नदेखाएपछि अटोमोबाइल र यातायात व्यवसायी अन्योलमा परेका छन्। गत जेठ ७ गतेदेखि देशभर सार्वजनिक सवारीको दर्ता स्थगित गरिएको छ, जसका कारण आगामी दसैँ–तिहारका लागि आवश्यक नयाँ बस र ट्रकको बजारमा अभाव हुन सक्ने देखिएको छ।सामान्यतया विदेशबाट

sajilo patrika

साना नदीमा आकस्मिक बाढीको जोखिम

नीति अनुसन्धान प्रतिष्ठान र मध्यपश्चिम विश्वविद्यालयबीच सहकार्यका विषयमा छलफल

सुदूरपश्चिम दूध उत्पादनमा आत्मनिर्भर बन्दै

भरतपुर अस्पतालमा बिरामीको उच्च चाप

sajilo patrika

सुनको मूल्य तोलामा एक हजारले बढ्यो, चाँदी पनि महँगियो

अन्नपूर्ण क्षेत्रमा एक सय ६९ देशका पर्यटकले गरे भ्रमण

डिजिटल पहिचान प्रणालीप्रति नागरिकको आकर्षण बढ्दै

सुर्खेतमा अपराधजन्य घटनाको ग्राफ बढ्दो

  • नेपाली टाइपिङ
sajilopatrikasajilopatrika
Directory
Shorts
Incident
  • होमपेज
  • विदेशी मुद्रा
  • राशिफल
  • कार्यक्रम
  • वेबस्टोरिज
  • विकि
  • ग्याजेट
  • समाचार
  • चुनाव
पात्रो शेयर मार्केट
  • नेपाली टाइपिङ
Directory
Shorts
Incident
  • होमपेज
  • विदेशी मुद्रा
  • राशिफल
  • कार्यक्रम
  • वेबस्टोरिज
  • विकि
  • ग्याजेट
  • समाचार
  • चुनाव
Directory
Shorts
Incident

Loading menu...

ट्रेन्डिङ विषयहरू