महेश बस्नेत
महेश बस्नेत नेपालको समकालीन राजनीतिमा उदाएका एक प्रभावशाली युवा नेताका रूपमा परिचित छन्। उनले आफ्नो राजनीतिक यात्रा नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलनभित्रबाट सुरु गरे र क्रमशः राष्ट्रिय राजनीतिमा विशिष्ट स्थान बनाउँदै लगे। भक्तपुर जिल्लाबाट उदाएका बस्नेतले युवाशक्ति, सामाजिक न्याय र औद्योगिक विकासलाई आफ्नो राजनीतिक कार्यदिशाको केन्द्रमा राख्दै आएका छन्। उनी नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले) का एक समर्पित नेता हुन् र उनले विभिन्न तहमा जनप्रतिनिधिका रूपमा सेवा गरिसकेका छन्।
सन् २०१४ देखि २०१५ सम्म उनी नेपालको उद्योगमन्त्री पदमा रहँदा उनले औद्योगिक क्षेत्रको पुनर्जीवन र साना उद्यमशीलताको प्रवर्द्धनमा उल्लेखनीय योगदान दिएका थिए। त्यसअघि र त्यसपछिका समयहरूमा पनि उनी युवा संघ नेपालका अध्यक्ष र युवा फोर्सका प्रमुख को रूपमा युवाहरूको स्वर सशक्त बनाउने अभियानमा अग्रसर रहे। उनी सन् २०१७ मा भएको संघीय संसद् निर्वाचनमा भक्तपुर क्षेत्र नं. २ बाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा निर्वाचित हुँदै राष्ट्रिय राजनीतिक निर्णय प्रक्रियामा सशक्त रूपमा प्रस्तुत भए।
महेश बस्नेतको जन्म सन् १९७५ को जनवरी १६ तारिखमा भक्तपुर जिल्लाको सुर्यविनायक-७, गुंडुमा भएको हो। उनको पिता पर्ण बहादुर बस्नेत र माता इश्वरी बस्नेत हुन्। बस्नेत परिवार एक मध्यम वर्गीय परिवार थियो जसले महेशलाई बचपनदेखि नै सामाजिक र सांस्कृतिक संस्कारमा बलियो आधार प्रदान गर्यो। भक्तपुर जस्तो ऐतिहासिक र सांस्कृतिक दृष्टिले धनी क्षेत्रको प्रभावले महेशको व्यक्तित्वमा संस्कृतिप्रतिको गहिरो लगाव विकसित भयो।
उनको बाल्यकाल र किशोरावस्थाले उनलाई नेपाली समाजका विभिन्न पक्षहरू बुझ्न सहयोग गर्यो। सामाजिक न्याय र समानताको भावनाले उनलाई युवा अवस्थामै राजनीतिक क्षेत्रमा प्रवेश गरायो। विद्यालय र गाउँका परिवेशले उनलाई राष्ट्रिय स्तरमा योगदान दिन प्रेरित गर्यो। परिवारको माया र समर्थनले उनको राजनीतिक यात्रा अझै दृढ बनायो।
महेश बस्नेतको आत्मकथात्मक पुस्तक "म महेश" सन् २०१६ मा प्रकाशित भयो, जसमा उनका बाल्यकाल, संघर्ष र सफलताका कथाहरू समेटिएका छन्। यो पुस्तक शिखर घिमिरेसँग सहलेखन गरिएको छ र यो नेपाली युवाहरूका लागि प्रेरणादायक साबित भएको छ।
उनको परिवारले सदैव उनलाई शिक्षामा, सामाजिक कार्यमा र राजनीतिमा प्रोत्साहन गर्यो। परिवारसँगको सम्बन्ध उनको स्थिरता र समर्पणको महत्वपूर्ण आधार रह्यो।
महेश बस्नेतले आफ्नो राजनीतिक जीवन युवावस्थामै सुरु गरे। उनी कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी र एमाले) मा आबद्ध भई सामाजिक न्याय र समावेशी नेपालको पक्षमा सक्रिय भए। २००८ मा उनी ‘युवा फोर्स नेपाल’ का प्रमुख बने, जसले युवाहरूलाई संगठित गरि राष्ट्रिय विकासमा संलग्न गराउने लक्ष्य राखेको थियो।
२००९ देखि उनी ‘युवा संघ नेपाल’ का अध्यक्षका रूपमा कार्यरत छन्। यस पदले उनलाई नेपालको युवा राजनीतिक क्षेत्रको अग्रपंक्तिमा ल्यायो। युवाहरूसँग जोडेर विकास र परिवर्तनका अभियानहरूमा सक्रिय योगदान दिए।
उनले युवा वर्गलाई संगठित मात्र गरेनन्, राजनीतिक चेतना जगाएर नेपालको लोकतान्त्रिक प्रक्रियामा युवा सहभागितालाई बढावा दिए। यो भूमिका महेशको नेतृत्व क्षमताको प्रमाण हो।
उनको राजनीतिक करियरमा प्रारम्भिक दिनहरू चुनौतीपूर्ण भए पनि उनले निरन्तर संघर्ष र समर्पणले आफ्नो भूमिका सुदृढ बनाए।
महेश बस्नेतले २०१३ को संविधान सभा निर्वाचनमा भक्तपुर जिल्ला क्षेत्र नम्बर २ बाट प्रतिस्पर्धा गरे। यस चुनावमा उनले आफ्नो पार्टीको प्रतिनिधित्व गर्दै राष्ट्रिय राजनीति प्रवेश गर्ने प्रयास गरे। यद्यपि यो चुनावमा सफल भएनन्, तर यसले उनलाई राष्ट्रिय राजनीतिमा चिनिने अवसर प्रदान गर्यो।
२०१७ को संघीय संसदको चुनावमा उनले पुनः भक्तपुर २ क्षेत्रबाट उम्मेदवारी दिए र सफल भई प्रतिनिधि सभा सदस्यको रूपमा निर्वाचित भए। यो उनको राजनीतिक जीवनको महत्वपूर्ण मोड थियो, जसले उनलाई राष्ट्रिय स्तरमा आफ्नो प्रभाव जमाउन मद्दत गर्यो।
संसद सदस्यको रूपमा उनले जनताका समस्याहरू उठाए र विकासका विभिन्न योजना तथा कार्यक्रमहरूमा जोड दिए। उनी भक्तपुर जिल्लाको विकास र समृद्धिमा निरन्तर सक्रिय रहे।
उनको निर्वाचन संघर्ष र सफलताले युवा नेताहरूका लागि उदाहरणीय भूमिका निर्वाह गरेको छ।
महेश बस्नेत २०१४ को सेप्टेम्बरमा उद्योगमन्त्री नियुक्त भए। यो पदमा उनी प्रधानमन्त्री सुषिल कोइरालाको कार्यकालमा रहे। उद्योगमन्त्रीको रूपमा उनले नेपालको उद्योग क्षेत्रको विकास र पुनःस्थापनामा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेले।
२०१५ को भूकम्पले उद्योग क्षेत्रलाई गम्भीर क्षति पुर्याएको बेला, उनले भूकम्पबाट प्रभावित उद्योगपतिहरूका ऋणहरू माफ गर्ने निर्णय लिए। यस कदमले धेरै साना तथा मध्यम उद्योगहरूलाई पुनःस्थापना गर्न सहयोग गर्यो।
उनले उद्योग प्रवर्द्धनका लागि विभिन्न नीतिहरू र योजना ल्याए जसले नेपालको औद्योगिक विकासलाई गति दिएको छ। विदेशी लगानी आकर्षित गर्ने, स्थानीय उत्पादनलाई प्रोत्साहित गर्ने लगायतका उपायहरूमा उनले ध्यान दिए।
उनको उद्योगमन्त्री पदको कार्यकाल छोटो भए पनि प्रभावशाली रह्यो र उनको निर्णयहरूले नेपालको उद्योग क्षेत्रलाई सकारात्मक दिशा प्रदान गर्यो।
महेश बस्नेत युवा संघ नेपालका अध्यक्षका रूपमा युवाहरूसँग निरन्तर जोडिएका छन्। उनको नेतृत्वमा युवालाई स्वरोजगार र उद्यमशीलता तर्फ प्रोत्साहन गर्ने विभिन्न कार्यक्रमहरू संचालन गरिएका छन्।
युवाहरूलाई राजनीतिक प्रक्रियामा सक्रिय सहभागी बनाउने र उनीहरूको आवाज राष्ट्रिय स्तरमा उठाउने उनको प्रमुख उद्देश्य हो। उनले युवाको क्षमता विकासका लागि तालिम र साक्षरता कार्यक्रमहरू पनि सञ्चालन गरेका छन्।
युवा नेतृत्व विकासका लागि उनले विभिन्न सम्मेलन र तालिमहरू आयोजना गर्दै आएका छन्। यो कामले नेपालको राजनीतिक र सामाजिक परिवर्तनमा युवाको भूमिका सुदृढ बनाएको छ।
उनको सक्रियताले नेपालमा युवा राजनीतिको महत्त्वलाई व्यापक बनाएको छ र युवाहरूलाई सशक्त बनाउन निरन्तर योगदान दिइरहेका छन्।
महेश बस्नेत नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले) का एक स्थायी सदस्य हुन्। उनी पार्टीको लोकतान्त्रिक सामाजिकवादको सिद्धान्तमा विश्वास राख्छन् र त्यसै अनुसार आफ्नो राजनीतिक गतिविधि संचालन गर्छन्।
उनको पार्टीसँगको सम्बन्ध गहिरो छ र उनी पार्टीका रणनीतिहरूलाई कार्यान्वयन गर्न अग्रसर रहन्छन्। पार्टी भित्रको अनुशासन, संगठनात्मक क्षमता र समर्पणले उनलाई पार्टीको अग्रपंक्तिमा राखेको छ।
उनले पार्टीको नीति तथा कार्यक्रमहरूलाई जनस्तरमा पु¥याउने काममा ठूलो योगदान दिएका छन्। पार्टीको विकास र एकता कायम राख्न उनको भूमिका निर्णायक छ।
उनको राजनीतिक सिद्धान्तले राष्ट्रिय समृद्धि र सामाजिक समानतामा जोड दिएको छ, जुन नेपालको राजनीतिक वातावरणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।
महेश बस्नेतको वैवाहिक जीवन पनि सुन्दर रूपमा स्थापित छ। उनी आम्बिका बस्नेतका पति हुन्। परिवारसँगको सम्वन्ध र सामाजिक जिम्मेवारी उनी जीवनमा सन्तुलन कायम राख्न सहयोगी बनेको छ।
उनको सार्वजनिक जीवनमा अनुशासन, सरलता र सहृदयता देखिन्छ। नेपाली जनतामा उनी एक जनप्रिय नेता रूपमा चिनिन्छन् जसले जनताको समस्यालाई प्राथमिकतामा राख्छन्।
उनको आत्मकथात्मक पुस्तकले उनको व्यक्तित्व र संघर्षको झलक दिन्छ, जसले युवाहरूलाई प्रेरणा दिने काम गरेको छ।
सामाजिक कार्यमा पनि सक्रिय, उनले विभिन्न च्यारिटी र विकास कार्यक्रमहरूमा सहभागिता जनाइरहेका छन्, जसले उनको सकारात्मक छवि निर्माण गरेको छ।
सन् २००८ मा महेश बस्नेत एमाले निकट संगठन युवा फोर्स नेपाल को प्रमुख पदमा नियुक्त भए। यो संगठन प्रारम्भिक अवधिमा युवालाई संगठनमा आबद्ध गराउने, राष्ट्रवादी चेतना फैलाउने र जनतालाई उत्प्रेरित गर्ने उद्देश्यले स्थापित गरिएको भए पनि, समयक्रममा यसको कार्यशैलीप्रति धेरै विवाद उत्पन्न हुन थाले। विशेष गरी यसको "सङ्गठित शक्तिप्रदर्शन" र "सड़क प्रदर्शन" जस्ता कार्यहरूले यसलाई राजनीतिक दबाब समूहका रूपमा हेरिन थालियो। महेश बस्नेतको नेतृत्वमा संगठनले देशभर शाखा विस्तार गर्दै आफ्नो प्रभाव फैलायो।
युवा फोर्सले केही ठाउँहरूमा सत्तापक्ष र प्रतिपक्षबीचको झडपमा सक्रिय भूमिका खेलेको आरोप लगाइयो। आलोचकहरूले संगठनलाई दल विशेषका आलोचकहरूलाई डरधम्की दिने, सभा भङ्ग गर्ने, र दबाब सिर्जना गर्ने गैर-लोकतान्त्रिक प्रवृत्तिको रूपमा चित्रण गरे। बस्नेतको प्रत्यक्ष नेतृत्वमा केही कार्यकर्ताहरूले विपक्षी दलका कार्यक्रममा अवरोध पुर्याएको, केही सञ्चारकर्मीहरूमाथि अभद्र व्यवहार गरेकोजस्ता घटनाहरू उजागर भए। यद्यपि बस्नेतले कहिल्यै यस्ता कार्यहरूलाई प्रोत्साहित नगरेको दाबी गरे।
महेश बस्नेतले यी आरोपहरूको खण्डन गर्दै आफू नेतृत्व गरेको संगठन "अनुशासित, राष्ट्रवादी र विकासमा समर्पित" भएको बताए। उनले यस्ता गतिविधिहरू "प्रतिक्रिया स्वरूप उदाएका स्वाभाविक अभिव्यक्ति" भएको र "राजनीतिक द्वन्द्वले कहिलेकाहीं तातो रूप लिने" बताउँदै यस्ता घटनालाई सामान्यीकरण गर्ने प्रयास गरे। तर नागरिक समाज, मानव अधिकार संगठन तथा राजनीतिक विश्लेषकहरूले भने युवाहरूलाई हिंसात्मक मार्गतर्फ उक्साउने खतरनाक रणनीति भनेर गम्भीर आलोचना गरेका थिए।
महेश बस्नेतको सार्वजनिक अभिव्यक्तिहरू सधैँ सशक्त र स्पष्ट रहे पनि प्रेस स्वतन्त्रता विषयमा व्यक्त गरेका विचारहरू केही समय विवादको कारण बने। विशेषतः उनले केही कार्यक्रममा मिडियामाथि आरोप लगाउँदै भनेका थिए कि, "प्रेस अत्यधिक नकारात्मक र नियोजित ढंगले आलोचना गरिरहेको छ।" यस प्रकारका टिप्पणीहरूले पत्रकारहरू, सम्पादकहरू र प्रेस संगठनहरूलाई असहज बनाएको थियो। नेपाल पत्रकार महासंघ लगायतका संस्थाहरूले यस्तो भाषालाई प्रेसमाथिको आक्रमण भनेर टिप्पणी गरेका थिए।
उनले भने "स्वतन्त्र प्रेसको सम्मान गर्ने तर गलत सूचना प्रवाह गर्ने सञ्चार माध्यमहरूको आलोचना गर्नु स्वतन्त्रता विरोध होइन" भन्ने तर्क दिएका थिए। उनका अनुसार प्रेस स्वतन्त्रताको नाममा कसैको व्यक्तिगत चरित्र हत्या गर्ने, नियोजित रूपमा गलत सन्देश दिने र बिना प्रमाण आरोप लगाउने प्रवृत्तिले लोकतन्त्रको मर्म उल्लंघन गर्छ। तर, आलोचकहरूले भने नेताहरूले यस्ता भनाइमार्फत प्रेसलाई दवावमा राख्न खोजेको आरोप लगाए।
यस विवादले बस्नेतको सार्वजनिक छवि दुई धारमा बाँडिएको देखियो— एकातिर उनले "गैरजिम्मेवार मिडिया प्रवृत्तिको आलोचना गर्ने साहसी नेता" को रूपमा समर्थन पाए भने अर्कातिर "प्रेसमाथि आक्रमण गर्न खोज्ने शक्तिकेन्द्रित व्यक्ति" को रूपमा आलोचना भोगे। यद्यपि उनले आफूमाथि लागेको आरोपलाई बेबुनियाद भन्दै स्वतन्त्र प्रेसप्रति आफ्नो प्रतिबद्धता बारम्बार दोहोर्याउँदै आएका छन्।
महेश बस्नेत सन् २०१४ देखि २०१५ सम्म उद्योगमन्त्री को रूपमा कार्यरत रहे। सो अवधिमा २०७२ सालको विनाशकारी भूकम्पले मुलुकभर ठूला मात्र होइन, साना तथा मझौला उद्योगहरूलाई व्यापक क्षति पुर्यायो। यस्तो संकटपूर्ण परिस्थितिमा उनले भूकम्पबाट प्रभावित उद्योगीहरूको ऋण माफ गर्ने निर्णय लिए, जुन सामाजिक दृष्टिले सहानुभूतिपूर्ण र साहसी कदमको रूपमा सुरुमा देखियो। यस नीतिबाट प्रभावित व्यवसायीहरूले राहत महसुस गरे र सरकारको प्रशंसा पनि गरे।
तर, केही समयपछि यो निर्णयमाथि प्रश्न उठ्न थाल्यो। आलोचकहरूका अनुसार माफ गरिएका ऋणहरूको सूची पारदर्शी थिएन र निकट व्यवसायीहरू, दलपोषित समूहहरू वा प्रभावशाली उद्योगपतिहरूलाई मात्र प्राथमिकता दिइएको आरोप लाग्यो। यस्तो आरोपले सार्वजनिक नीति निर्माणमा पारदर्शिता र निष्पक्षताको सवाल उठायो। केहीले त यो कदमलाई आर्थिक अनुशासनको उल्लंघन पनि भने।
यस विवादमा पनि महेश बस्नेतले आफ्नो निर्णयलाई "आपतकालीन राहत नीति" का रूपमा न्यायोचित ठहर गरे। उनका अनुसार, "यदि तत्काल राहत दिइएन भने धेरै उद्योगहरू बन्द हुने थिए र देशको अर्थतन्त्रमा दीर्घकालीन असर पर्न सक्थ्यो।" यद्यपि यस विवादले सरकारको उद्योग नीति र आपतकालीन निर्णय प्रक्रियालाई लिएर दीर्घकालीन बहसको ढोका खोलिदिएको थियो।
नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले) को आन्तरिक राजनीतिमा महेश बस्नेतलाई नेता केपी शर्मा ओलीको कट्टर समर्थक का रूपमा लिइन्छ। उनी ओली समूहभित्रको युवा र ऊर्जावान नेतृत्वको प्रतिनिधित्व गर्ने नामका रूपमा चिनिन्छन्। तर, यो नजिकको सम्बन्धले उनलाई पार्टीभित्रको गुटबन्दी आरोपमा समेत तान्यो। विशेष गरी निर्णय प्रक्रियामा ओली पक्षधरहरूको पक्षपाती प्रभाव बढ्दै जाँदा, अन्य नेताहरूले बस्नेतमाथि निष्पक्षताविहीन रणनीति र कार्यशैली अपनाएको आरोप लगाए।
यस विवादले पार्टीभित्रको शक्ति सन्तुलनमा असर पारेको मात्र होइन, बस्नेतको व्यक्तिगत राजनीतिक यात्रामा पनि द्विविधा उत्पन्न गराएको देखिन्छ। उनले आफ्नो क्षमता, सक्रियता र संगठन कौशलबाट धेरै युवा कार्यकर्तालाई प्रभावित गरे तापनि, गुटीय राजनीतिमा तानिएर कहिलेकाहीँ पार्टी एकता र सामूहिक निर्णय प्रक्रियालाई कमजोर बनाएको आरोप उनको नाममा जोडिन पुगेको छ।
भक्तपुर निर्वाचन क्षेत्र नम्बर २मा सम्पन्न प्रतिनिधि सभा निर्वाचनको अन्तिम परिणाम अनुसार नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले)का उम्मेदवार महेश बस्नेतले १०,९९६ मत प्राप्त गरेका छन्। यो मतसंख्याले उनलाई दोस्रो स्थानमा राखेको छ। यस क्षेत्रमा प्रतिस्पर्धा मुख्य रूपमा अग्रस्थानका उम्मेदवारहरूबीच केन्द्रित भएको देखिन्छ, जहाँ मतान्तर उल्लेखनीय भए पनि प्रतिस्पर्धा सक्रिय रूपमा भएको स्पष्ट हुन्छ। बस्नेतले आफ्नो पक्षमा केही उल्लेखनीय समर्थन जुटाए पनि अन्तिम परिणाममा अगाडि आउन सकेनन्।
उनले कुल सदर मतको करिब १५.७२ प्रतिशत मत प्राप्त गरेका छन्, जसले सीमित तर स्थिर जनसमर्थन रहेको संकेत गर्छ। यस्तो परिणामले यस क्षेत्रमा मतदाताको समर्थन विभाजित रहेको र निर्णायक स्थानमा पुग्नका लागि अझ व्यापक जनआधार र प्रभावकारी रणनीति आवश्यक हुने देखाउँछ।
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल लोड हुँदैछ...
काठमाडौं । सुदूरपश्चिम प्रदेश दूध उत्पादनमा आत्मनिर्भरतातर्फ उन्मुख भए पनि उत्पादित दूधको ठूलो हिस्सा अझै औपचारिक बजार प्रणालीमा जोडिन सकेको छैन। प्रदेश दुग्ध विकास बोर्डका अनुसार सुदूरपश्चिममा वार्षिक ३ लाख ५६ हजार मेट्रिक टनभन्दा बढी दूध उत्पादन हुने गरेको छ, जसमा कैलाली र कञ्चनपुरको योगदान ५२ प्रतिशत छ।तथ्याङ्कअनुसार प्रदेशमा दैनिक
