कृष्ण प्रसाद सिटौला

कृष्ण प्रसाद सिटौला (जन्म: अक्टोबर १९४६, तेह्रथुम जिल्ला) एक नेपाली राजनीतिज्ञ हुन् जो नेपाली कांग्रेस पार्टीसँग सम्बन्धित छन्। उनी वर्तमानमा राष्ट्रिय सभा (राष्ट्रसभा) मा नेपाली कांग्रेसको संसदीय दलका नेता हुन्। सिटौला नेपाली राजनीतिको एक महत्वपूर्ण व्यक्तित्व हुन् र उनी विशेषगरी राष्ट्रिय शान्ति सम्झौतामा खेलेको भूमिकाका कारण परिचित छन्।

प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा

कृष्ण प्रसाद सिटौला नेपालको पूर्वी पहाडी जिल्ला तेह्रथुममा जन्मेका हुन्। यो जिल्ला नेपालको समृद्ध सांस्कृतिक र प्राकृतिक सम्पदाले धनी क्षेत्र हो। सिटौला परिवारले परम्परागत रूपमा शिक्षा र सामाजिक सेवामा ठूलो महत्व दिएको मानिन्छ। उनका पिताः रङ्गप्रसाद सिटौला र माताः गौरा देवी सिटौला थिए, जसले आफ्ना छोराछोरीलाई उच्च शिक्षा र सही संस्कार दिन विशेष ध्यान दिएका थिए। कृष्ण प्रसादले आफ्नो प्रारम्भिक शिक्षा तेह्रथुममा नै प्राप्त गरे र त्यसपछि उच्च अध्ययनका लागि काठमाडौं आए। उनी त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा भर्ना भए जहाँ उनले विधि विषयमा स्नातक (एलएलबी) गरे। यो अध्ययनले उनलाई कानुनी तथा संवैधानिक विषयमा बलियो ज्ञान र क्षमता प्रदान गर्‍यो जसले पछि उनको राजनीतिक जीवनमा ठूलो मद्दत गर्‍यो।

सिटौलाको वैवाहिक जीवन पनि राजनीतिक र सामाजिक सञ्जालमा निकै सक्रिय छ। सन् १९७९ देखि उनी कविता सिटौलासँग वैवाहिक बन्धनमा बाँधिएका छन्। उनीहरूको दम्पती जीवनमा एक छोरा र दुई छोरी छन्, जसलाई उनले आधुनिक शिक्षा र सामाजिक मूल्यहरूमा हुर्काएका छन्। सिटौलाको परिवारसँगको सम्बन्धलाई उनी सधैं प्राथमिकता दिएका छन् र परिवारिक मूल्यहरूलाई सुदृढ बनाउने कुरामा विशेष ध्यान दिन्छन्। यी जीवनशैली र शिक्षा पृष्ठभूमिले उनलाई नेपाली राजनीतिमा एक स्थिर र विश्वसनीय नेता बन्न सहयोग गरेको छ।

सिटौलाको शिक्षाले उनलाई मात्र राजनीतिक ज्ञान प्रदान गरेको छैन, साथमा कानुनी दृष्टिकोणबाट समस्या समाधान गर्ने क्षमताको विकास पनि गराएको छ। विधि स्नातक भएकाले उनले संविधान र कानुनी प्रक्रियाहरूलाई गहिरो रूपमा बुझ्न सकेका छन्, जसले गर्दा नेपालको राजनीतिक स्थिरता र शान्तिको लागि आवश्यक सहमति जुटाउन उनलाई सक्षम बनायो। यसका साथै, उनले आफ्नो विद्यार्थी जीवनमा विभिन्न सामाजिक गतिविधिमा सक्रिय भएर नेतृत्व गुण विकास गरेका थिए।

यसरी, कृष्ण प्रसाद सिटौला आफ्नो प्रारम्भिक जीवन र शिक्षामा नै एक सफल राजनीतिक करियरका लागि आधार तयार गरेका हुन्। उनी नेपाली राजनीतिको एक महत्वपूर्ण व्यक्तित्वका रूपमा उभिएका छन् जसले देशको हितमा कानुनी र संवैधानिक पक्षलाई सधैं अघि बढाउन खोजेका छन्। उनकी पारिवारिक पृष्ठभूमि र शिक्षा मिलेर उनको सम्पूर्ण व्यक्तित्वलाई थप परिपक्व र प्रभावकारी बनाएको छ।

राजनीतिक करियर

कृष्ण प्रसाद सिटौलाको राजनीतिक यात्रा नेपाली कांग्रेस पार्टीसँग जोडिएको छ, जुन नेपालको सबैभन्दा पुरानो र प्रभावशाली राजनीतिक दलहरूमध्ये एक हो। उनले पार्टीमा सक्रिय भएर काम गर्दै राजनीतिक नेतृत्वमा आफ्नो स्थान बनाएका छन्। नेपाली कांग्रेसका पूर्व अध्यक्ष सुषिल कोइरालाले उनलाई पार्टीको महासचिव पदमा मनोनित गरेर पार्टीभित्रको विश्वास र सम्मान प्रकट गरेका थिए। सिटौला कोइराला परिवारका नजिकका सहयोगी र सल्लाहकार मानिन्छन्, जसले उनलाई पार्टीको महत्वपूर्ण निर्णयहरूमा प्रभावशाली भूमिका निभाउन अवसर दिएको छ।

सन् २००६ मा, सिटौलाले नेपालको गृह मन्त्रालयको जिम्मेवारी पाएका थिए, जुन देशको आन्तरिक सुरक्षा, प्रशासनिक स्थिरता र राजनीतिक प्रक्रियामा महत्वपूर्ण भूमिका हो। त्यही वर्ष उनी उपप्रधानमन्त्री पनि बने, जुन पदले उनको राजनीतिक क्यारियरमा नयाँ उचाई ल्यायो। त्यतिबेला नेपालमा माओवादी विद्रोहपछि शान्ति प्रक्रिया सुरु भइरहेको थियो र गृह मन्त्रीको रुपमा उनको जिम्मेवारी अत्यन्त संवेदनशील थियो। उनले शान्ति सम्झौताका लागि आवश्यक रणनीति बनाउने र लागू गर्ने कार्यमा नेतृत्व दिएका थिए।

सिटौलाले पहिलो पटक १९९४ मा झापा-१ निर्वाचन क्षेत्रबाट उपनिर्वाचनमा जीत हासिल गरेका थिए र १९९९ मा त्यही स्थानबाट पुनः निर्वाचित भएका थिए। त्यसपछि उनी दोस्रो संविधानसभाको निर्वाचनमा झापा-३ क्षेत्रबाट निर्वाचित भई संसदमा पुगे। यी चुनावहरूमा उनले आफ्नो क्षेत्रमा जनताको विश्वास जित्न सफल भएका थिए, जसले उनको नेतृत्व र कामप्रति जनताको सन्तुष्टि देखाउँछ।

तर २०१७ को चुनावमा उनको राजनीतिक यात्रामा ठूलो चुनौती आयो। राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (RPP) ले नेपाली कांग्रेससँग गठबन्धन गरेर राजेन्द्र प्रसाद लिङ्देनलाई अघि सारेको थियो, जसले निर्वाचनमा सिटौलालाई पराजित गरायो। त्यसैगरी, नेकपा (एकीकृत समाजवादी) सँग मिलेर गठबन्धनले सिटौलाको साख कमजोर पार्न ठूलो भूमिका खेलेको विश्लेषण गरिन्छ। यस घटनाले नेपाली राजनीतिमा गठबन्धन र राजनीतिक रणनीतिका महत्वलाई पुनः पुष्टि गर्‍यो।

उपप्रधानमन्त्री र मन्त्री पद

कृष्ण प्रसाद सिटौलाले आफ्नो राजनीतिक जीवनमा विभिन्न उच्च पदहरू सम्हालेका छन्, जसमा उपप्रधानमन्त्री पद पनि प्रमुख छ। उनी ६ मे २०१२ देखि २९ मे २०१२ सम्म उपप्रधानमन्त्रीको रूपमा कार्यरत थिए। यस अवधिमा उनले विजय कुमार गच्छदार, नारायण काजी श्रेष्ठ, र ईश्वर पोखरेलसँग सहकार्य गरेका थिए। उपप्रधानमन्त्रीको रूपमा उनको जिम्मेवारी सरकारको समन्वय, नीतिगत निर्णयहरूमा सल्लाह र विभिन्न मन्त्रालयहरू बीच सहकार्य सुनिश्चित गर्नु थियो।

सिटौला भन्दा पहिले भरत मोहन अधिकारी, उपेन्द्र यादव र नारायण काजी श्रेष्ठले उपप्रधानमन्त्रीको पद सम्हालेका थिए। सिटौलाको कार्यकाल छोटो भए पनि महत्वपूर्ण निर्णयहरूमा उनको प्रभाव कायम रह्यो। यस पदमा रहँदा उनले देशको राजनीतिक स्थिरता र समावेशी सरकार गठनका लागि पहल गरिरहेका थिए। २०१२ को त्यो समय नेपाल संविधान निर्माण र राजनैतिक सङ्कटका चुनौतीहरू भोग्दै थियो, जसमा सिटौलाको नेतृत्वले भूमिका खेल्यो।

सिटौलाले गृह मन्त्रीको रूपमा पनि महत्त्वपूर्ण कार्य गरेको छ। गृह मन्त्रालय नेपालको आन्तरिक सुरक्षा र कानून व्यवस्था नियन्त्रण गर्ने प्रमुख निकाय हो। उनले यस पदमा रहँदा सुरक्षा बलहरूलाई मजबुत बनाउन, शान्ति प्रक्रियालाई अघि बढाउन र द्वन्द्वपछिको पुनर्निर्माणमा योगदान दिएका थिए। यसले उनलाई राजनीतिक नेतृत्वका लागि सक्षम र विश्वासिलो व्यक्तित्व बनाएको थियो।

सिटौलाको उपप्रधानमन्त्री पदको कार्यकाल छोटो भए पनि उनको योगदानलाई नेपाली राजनीतिको एक महत्वपूर्ण चरण मानिन्छ। यो समय नेपालले संघीयता, समावेशी लोकतन्त्र र शान्ति प्रक्रियालाई अघि बढाउने महत्त्वपूर्ण कदम चालिरहेको थियो। यसरी, उनी उक्त इतिहासिक समयमा सरकारमा उच्च पदमा रहेर राष्ट्रिय हितमा काम गर्न सफल भए।

वर्तमान भूमिका र राष्ट्रिय शान्तिमा योगदान

वर्तमानमा कृष्ण प्रसाद सिटौला राष्ट्रिय सभा सदस्यका रूपमा कार्यरत छन्। उनी सन् २०२४ मार्च ४ देखि कोशी प्रदेशबाट निर्वाचित भएर संसदको माथिल्लो सदनमा आबद्ध भएका हुन्। राष्ट्रिय सभा नेपालको संसदको दोस्रो सदन हो जहाँ प्रदेश प्रतिनिधिहरू र विभिन्न क्षेत्रका जानकारहरू स्थान पाउँछन्। सिटौलाको यस नयाँ भूमिकाले उनलाई राष्ट्रिय नीतिगत बहसमा प्रभावकारी भागीदारी गर्न र आफ्ना निर्वाचन क्षेत्रका हितमा काम गर्न अवसर दिएको छ।

उनको संसद जीवन लामो समयदेखि नेपालको राजनीतिक इतिहाससँग जोडिएको छ। उनले प्रतिनिधि सभामा पनि झापा क्षेत्रबाट प्रतिनिधित्व गरेका छन् र विभिन्न संवैधानिक तथा सामाजिक विषयहरूमा आवाज उठाएका छन्। यो अनुभवले उनलाई संसदीय व्यवस्थापन र दलगत समन्वयमा दक्ष बनाएको छ।

सबैभन्दा महत्वपूर्ण रूपमा, सिटौला २००६ को व्यापक शान्ति सम्झौतामा एक निर्णायक भूमिका खेलेका छन्। त्यो सम्झौता नेपालमा करिब एक दशक चलेको माओवादी विद्रोहलाई अन्त्य गरी लोकतान्त्रिक प्रक्रिया पुनःस्थापना गर्न सफल भयो। शान्ति प्रक्रिया सम्पन्न गर्न राजनीतिक दलहरू, माओवादी नेतृत्व र सरकारबीच आवश्यक सहमति जुटाउन सिटौलाको नेतृत्व तथा कूटनीतिक प्रयासलाई उच्च सम्मान प्राप्त छ।

उनले नेपालको राजनीतिक स्थिरता, समावेशी सरकार र स्थायी शान्तिका लागि धेरै पहल गरेका छन्। शान्ति सम्झौता पछि पुनर्निर्माण, सामाजिक मेलमिलाप र जनजीवन सुधारका क्षेत्रमा पनि उनी निरन्तर सक्रिय छन्। यसले उनलाई नेपाली राजनीतिमा शान्ति र प्रगतिका संवाहकको रूपमा स्थापित गरेको छ। उनी अहिले पनि राष्ट्रिय हितका लागि राजनीतिक सहमति र समन्वयको पक्षधर बनेका छन्।

काठमाडौं । युवा, श्रम तथा रोजगारमन्त्री रामजी यादवले वर्तमान विश्वव्यापीकरणको युगमा वैदेशिक रोजगारीलाई पूर्ण रूपमा रोक्न सम्भव नरहेको बताएका छन्। मंगलबार वैदेशिक रोजगार विभागको अनुगमनका क्रममा मन्त्री यादवले सरकारको प्राथमिकता वैदेशिक रोजगारी रोक्ने नभई यसलाई सुरक्षित, व्यवस्थित र मर्यादित बनाउने रहेको स्पष्ट पारे।नेपाली श्रमिकहरू शोषणमा नपरून् र उचित पारिश्रमिक पाऊन्

सामग्रीको तालिका