जगदीश घिमिरे
जगदीश घिमिरे (१० अप्रिल १९४६ – ३१ अक्टोबर २०१३) एक प्रख्यात नेपाली लेखक, राजनीतिक विश्लेषक र समाजसेवी थिए। उनी र उनकी पत्नी दुर्गा घिमिरेले मिलेर रामेछाप जिल्लामा ग्रामीण विकासका लागि तमाकोशी सेवा समिति स्थापना गरेका थिए। जगदीश घिमिरेले सामाजिक क्षेत्रमा ठूलो योगदान पुर्याए र नेपालको गैरसरकारी संस्था आन्दोलनको नेतृत्व पनि गरेका थिए।
जगदीश घिमिरेको शिक्षा जीवनले उनलाई समाजको संरचना र जनसंख्या सम्बन्धी समस्याहरू बुझ्न ठूलो मद्दत पुर्यायो। उनले आफ्नो अध्ययनलाई व्यवहारमा उतार्दै सामाजिक विकासको क्षेत्रमा काम गर्न थाले। १९८० मा उनी फ्यामिली प्लानिङ एसोसिएसन अफ नेपाल (FPAN) का प्रमुख कार्यकारी अधिकृत बने। यस भूमिकामा उनले जनसंख्या नियन्त्रण र परिवार नियोजन कार्यक्रमहरूलाई प्रभावकारी बनाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेले।
१९८४ देखि १९९० सम्म उनले अन्तर्राष्ट्रिय प्लान्ड पेरेंटहुड फेडेरेशन (IPPF) को दक्षिण एसिया क्षेत्रको सहायक निर्देशकको रूपमा लन्डनमा सेवा गरे। यसले उनलाई क्षेत्रीय स्तरमा जनसंख्या र स्वास्थ्य सेवाहरूको व्यवस्थापन र नीति निर्माणमा अनुभव प्रदान गर्यो।
जगदीश घिमिरेको वैवाहिक जीवनमा सामाजिक कार्यकर्ता दुर्गा घिमिरे थिइन्, जो स्वयं पनि महिला अधिकार र मानव तस्करी विरुद्धको अभियानमा सक्रिय छिन्। दुर्गा र जगदीशको दम्पती जीवन सामाजिक कार्यमा एकअर्काका अभिन्न साझेदार थिए। उनीहरूले संयुक्त रूपमा धेरै सामाजिक संस्था सञ्चालन गरे र नेपालको विकासका लागि ठूलो योगदान दिए।
उनका दुई छोराहरू छन् — हिमाल घिमिरे र जुने घिमिरे। परिवारले सामाजिक कार्य र शिक्षामा योगदान दिन निरन्तर प्रयास गरिरहेको छ।
जगदीश घिमिरेले नेपालमा गैरसरकारी संस्थाहरूको आन्दोलनलाई सक्रिय रूपमा अघि बढाए। १९९१ मा उनले एनजीओ फेडरेशन नेपाल स्थापना गरे, जसले देशभरका विभिन्न गैरसरकारी संस्थाहरूलाई समन्वय र सहयोग पुर्याउने काम गर्यो। उनी फेडरेशनका अध्यक्ष समेत थिए र १९९४ सम्म यसको नेतृत्व गरे।
उनको यो पहलले नेपालमा सामाजिक विकासका कार्यक्रमहरूलाई व्यवस्थित ढंगले सञ्चालन गर्न मद्दत गर्यो। यसले सरकारी निकाय र अन्तर्राष्ट्रिय संस्थासँग सहकार्यमा गैरसरकारी क्षेत्रको भूमिका बलियो बनायो।
जगदीश घिमिरे र उनकी पत्नी दुर्गा घिमिरेले मिलेर तमाकोशी सेवा समिति (Tamakoshi Seva Samiti) स्थापना गरे। यो संस्था रामेछाप जिल्लाका ग्रामीण भेगमा स्वास्थ्य, शिक्षा र सामाजिक विकासको क्षेत्रमा काम गर्छ। यसले स्थानीय समुदायमा स्वच्छ खानेपानी, स्वास्थ्य सेवा, महिला सशक्तिकरण र दिगो कृषि प्रविधिहरू प्रवर्द्धन गर्ने लक्ष्य राख्छ।
तामाकोशी सेवा समितिको कामले ग्रामीण नेपालीहरूको जीवनस्तरमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याएको छ। समुदायलाई संगठित गरेर उनीहरूले आफ्नै समस्याको समाधान खोज्ने प्रवृत्ति विकास गरेका छन्। यसले स्थानीय तहमा विकास प्रक्रियामा सहभागीता र दिगोपनलाई बलियो बनाएको छ।
जगदीश घिमिरे मात्र सामाजिक कार्यकर्ता होइन, एक प्रख्यात लेखक र राजनीतिक विश्लेषक पनि थिए। उनले नेपाली राजनीति र समाजका विविध आयामहरूमा गहिरो अध्ययन र विश्लेषण गरेका छन्। उनका लेखहरू र राजनीतिक टिप्पणीहरू नेपाली पत्रकारिता र विचार क्षेत्रका महत्वपूर्ण योगदान मानिन्छन्।
उनले नेपाली साहित्यमा उपन्यास, कथा संग्रह, नाटक र जीवनी लेखेका छन्। उनका कृतिहरूमा समाजको संवेदनशील पक्षलाई उठान गरिएको छ। उनले आफ्नो उपन्यास लिलाम (२०२७ BS) बाट साहित्य क्षेत्रमा प्रवेश गरे। यसले सामाजिक विकृतिहरूको चित्रण गरेको छ।
उनका अरू प्रमुख कृतिहरूमा सबिती (२०३२ BS), बरडी, साकस, र सन्तान नाटक समावेश छन्। यी सबै कृतिहरूले नेपाली समाजका समस्याहरू र मानवीय संवेदनालाई उजागर गर्छन्।
उनले आफ्नो जीवनमा भोगेका चुनौतीहरू र अनुभवहरूलाई पनि लेखन मार्फत व्यक्त गरेका छन्। उनको जीवनी अन्तर्मनको यात्रा (२०६४ BS) धेरै चर्चित छ। यो कृति उनले क्यान्सरको उपचारको क्रममा लेखेका थिए र यसले जीवन र मृत्युका गहिरा अर्थहरूलाई समेटेको छ।
जगदीश घिमिरेलाई नेपाली साहित्य र सामाजिक क्षेत्रका लागि धेरै सम्मान र पुरस्कार प्राप्त भए। उनको जीवनी अन्तर्मनको यात्रा का लागि उनले मदन पुरस्कार पाएका थिए, जुन नेपालको सबैभन्दा प्रतिष्ठित साहित्यिक पुरस्कार हो। यसबाहेक, उनले उत्तम शान्ति पुरस्कार पनि प्राप्त गरे।
यी पुरस्कारहरूले उनको लेखन र सामाजिक सेवाको कदर गरेको प्रमाण हो। उनको जीवन र कार्यले नेपाली समाजमा प्रेरणा र योगदानको भूमिका खेलेको छ।
जगदीश घिमिरेले ३१ अक्टोबर २०१३ मा काठमाडौँको ओम अस्पतालमा मल्टिपल मायलोमा रोगका कारण निधन भयो। उनको निधनले नेपाली सामाजिक, साहित्यिक र राजनीतिक क्षेत्रमा ठूलो शून्यता पैदा गर्यो।
उनको योगदान सम्झँदै विभिन्न सामाजिक र साहित्यिक संघ संस्थाहरूले कार्यक्रम आयोजना गर्दै उनीप्रति श्रद्धाञ्जली अर्पण गरेका छन्। जगदीश घिमिरेको जीवन र कार्यले नयाँ पुस्तालाई सामाजिक उत्तरदायित्व र साहित्यिक योगदानमा प्रेरित गरिरहेको छ।
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल लोड हुँदैछ...
काठमाडौं । सरकारले सार्वजनिक सवारीसाधनको नयाँ दर्ता रोकेको दुई महिना बितिसक्दा पनि खुलाउने छाँटकाँट नदेखाएपछि अटोमोबाइल र यातायात व्यवसायी अन्योलमा परेका छन्। गत जेठ ७ गतेदेखि देशभर सार्वजनिक सवारीको दर्ता स्थगित गरिएको छ, जसका कारण आगामी दसैँ–तिहारका लागि आवश्यक नयाँ बस र ट्रकको बजारमा अभाव हुन सक्ने देखिएको छ।सामान्यतया विदेशबाट
