काठमाडौं । नीति अनुसन्धान प्रतिष्ठान र मध्यपश्चिम विश्वविद्यालयका पदाधिकारीबीच आज काठमाडौँमा क्षमता विकास र अनुसन्धान सहकार्यका विषयमा छलफल भएको छ। छलफलमा विद्यार्थी संलग्नता, विज्ञसूची निर्माण र प्रतिष्ठानका अध्ययनहरूका लागि क्षेत्रीय 'आउटपोस्ट' (Regional Outpost) को अवधारणालगायतका विषयमा कुराकानी भएको थियो।छलफलमा प्रतिष्ठानका कार्यकारी निर्देशक लक्ष्मणप्रसाद भट्टराई, वरिष्ठ अनुसन्धानकर्ताहरू तथा विश्वविद्यालयका तर्फबाट अन्तर्राष्ट्रिय
इन्द्र बहादुर बानियाँ
इन्द्र बहादुर बानियाँ
इन्द्र बहादुर बानियाँ नेपालका एक स्थापित र अनुभवी राजनीतिक नेता हुन्, जो मकवानपुर जिल्लाबाट आएका छन्। उनले करिब चार दशकभन्दा बढी समयदेखि नेपाली राजनीतिमा सक्रिय योगदान गर्दै आएका छन्। विद्यार्थी जीवनबाट राजनीतिमा प्रवेश गरी उनले नेपाल विद्यार्थी संघ र तरुण दल जस्ता युवा संगठनहरूमा काम गरेका थिए, जसले उनलाई राजनीतिक चेतना र नेतृत्व क्षमतामा मजबुत बनायो। उनको राजनीतिक जीवन संविधानसभामा सदस्य पदबाट राष्ट्रिय तहसम्म पुगेको छ, जहाँ उनले संविधान निर्माण प्रक्रियामा महत्त्वपूर्ण भूमिका निभाएका थिए। विभिन्न सरकारी जिम्मेवारीहरू सम्हालेपछि उनी प्रदेश राजनीतिमा समेत सक्रिय भई बागमती प्रदेशमा नेपाली कांग्रेसको नेतृत्व गर्न सफल भएका छन्। हाल इन्द्र बहादुर बानियाँ बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्रीका रूपमा कार्यरत छन् र प्रदेशको समग्र विकास र सुशासनका लागि प्रतिबद्ध छन्। उनको नेतृत्व र अनुभवले नेपाली कांग्रेस भित्र तथा प्रदेश सरकारमा नयाँ उर्जा र दिशानिर्देश थपेको मानिन्छ।
पृष्ठभूमि र राजनीतिक प्रारम्भ
इन्द्र बहादुर बानियाँ नेपालको मकवानपुर जिल्लामा जन्मिएका हुन्। उनी नेपालको राजनीतिक इतिहासमा ती पात्रमध्ये एक हुन् जसले आधारभूत स्तरबाट सुरु गर्दै राष्ट्रिय तहसम्मको यात्रा तय गरेका छन्। उनको प्रारम्भिक जीवन गाउँमै बितेको थियो र यिनको जीवनशैली सरल र अनुशासित रहेको पाइन्छ। राजनीतिक चेतना र सामाजिक सेवाको भावना उनले किशोर अवस्थामै आत्मसात गरेका थिए।
उनी २०४४ सालदेखि राजनीतिक गतिविधिमा सहभागी हुन थालेका थिए। विद्यार्थी जीवनमा रहँदा उनी नेपाल विद्यार्थी संघ (NSU) मार्फत राजनीतिक अभ्यासमा लागे। त्यसपछि उनी कांग्रेसको युवा संगठन तरुण दलमा पनि सक्रिय रहे। यस अवधिमा उनले संगठन विस्तार, जनसंपर्क र विद्यार्थीका अधिकारका लागि संघर्ष गरेका थिए। यसले उनलाई स्थानीय स्तरमा एक सशक्त युवा नेताको रूपमा स्थापित गरायो।
समयसँगै उनको कार्यकुशलता, स्पष्ट विचार र संगठनात्मक निपुणताले उनलाई नेपाली कांग्रेस पार्टीमा महत्त्वपूर्ण भूमिकामा पुर्यायो। उनी पार्टीको केन्द्रीय सदस्य समेत बने र विभिन्न राष्ट्रिय सम्मेलनमा पार्टी प्रतिनिधिको रूपमा सहभागी हुन थाले। पार्टीभित्रको लामो यात्राले बानियाँलाई अनुभव, समझदारी र व्यावहारिक निर्णय क्षमतामा परिपक्व बनाएको छ।
संविधानसभा सदस्यको रूपमा योगदान
इन्द्र बहादुर बानियाँ २०७० सालमा सम्पन्न दोस्रो संविधानसभा निर्वाचनमा मकवानपुर–१ क्षेत्रबाट नेपाली कांग्रेसका उम्मेदवारको रूपमा विजयी भए। यो निर्वाचन नेपालको संवैधानिक र राजनीतिक इतिहासमा निकै संवेदनशील समय थियो, जब देशले नयाँ संविधान निर्माणको प्रयास गरिरहेको थियो। बानियाँको निर्वाचनले उनलाई राष्ट्रिय स्तरमा विशेष जिम्मेवारीको भूमिकामा पुर्यायो।
उनले संविधानसभा सदस्यका रूपमा रहँदा मुलुकको संविधान निर्माणमा योगदान दिए। विभिन्न समितिहरूमा उनले भाग लिए, छलफलमा संलग्न भए, र नीति निर्माणमा जनपक्षीय धारणा प्रस्तुत गरे। संघीयता, समावेशिता, लोकतन्त्र र मानव अधिकारसम्बन्धी धाराहरूमा उनले स्पष्ट र सशक्त मत राखे। उनले प्रदेशको पहिचान, शक्ति बाँडफाँड, र स्थानीय शासन प्रणालीमा केन्द्रित विषयमा आवाज उठाए।
उनको योगदानलाई त्यसबेला सत्तापक्ष र विपक्ष दुवैको सराहना प्राप्त भएको थियो। यो अवधिमा उनले पार्टी नेतृत्वसँग समेत सहकार्य गर्दै संवैधानिक स्थायित्वको पक्षमा समन्वयकारी भूमिका खेले। यसले नेपाली कांग्रेसभित्र उनको राजनीतिक कद थप बलियो बनायो।
राज्य मन्त्रीको रूपमा जिम्मेवारी
२०७३ सालमा प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल 'प्रचण्ड' को नेतृत्वमा बन्न गएको सरकारले इन्द्र बहादुर बानियाँलाई गृह मन्त्रालयका साथै संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय अन्तर्गतको राज्य मन्त्रीको जिम्मेवारी दिएको थियो। यस्तो जिम्मेवारीले उनलाई संघीय कार्यकारिणी तहमा प्रवेश गरायो। यस अवधिमा उनले सुरक्षा प्रशासनदेखि पर्यटन प्रवर्द्धनसम्म विभिन्न विषयमा ध्यान केन्द्रित गरे।
गृह मामिला मन्त्रालय अन्तर्गत उनले स्थानीय शान्ति सुरक्षा, प्रशासनिक सुधार, प्रहरी व्यवस्थापन, र अपराध नियन्त्रण जस्ता विषयमा सक्रियता देखाए। उनले जिल्ला प्रशासन कार्यालयहरूमा सेवा प्रवाह सुधारका लागि केही पहल गरेका थिए। यिनले सरकार र सर्वसाधारणबीचको सम्बन्ध सुदृढ पार्ने उद्देश्यले नागरिक मैत्री प्रशासनका अवधारणा अघि सारे।
पर्यटन तथा संस्कृति मन्त्रालय अन्तर्गत उनले नेपाल भ्रमण वर्षको प्रारम्भिक तयारी, सांस्कृतिक सम्पदाहरूको संरक्षण, र आन्तरिक पर्यटन प्रवर्द्धन जस्ता विषयमा काम गरे। विमानस्थल सुधार, हवाई सुरक्षासम्बन्धी नीतिमा समेत उनी संलग्न भए। यद्यपि, उनको कार्यकाल छोटो रहे पनि उनले दिगो परिवर्तनका लागि आधार तयार गर्ने प्रयास गरे।
प्रदेश नेतृत्वमा उदय – नेपाली कांग्रेस बागमती प्रदेश अध्यक्ष
डिसेम्बर २०२१ मा नेपाली कांग्रेसले पहिलोपटक बागमती प्रदेशको अधिवेशन आयोजना गर्यो। यस ऐतिहासिक अधिवेशनमा इन्द्र बहादुर बानियाँले प्रदेश अध्यक्ष पदमा उम्मेदवारी दिए। तीव्र प्रतिस्पर्धाबीच उनले १,०८५ मत प्राप्त गर्दै विजयी भए। उनका प्रतिस्पर्धीले ९२७ मत ल्याएका थिए भने १३ मत अमान्य घोषित भएका थिए।
बानियाँको यो विजयले बागमती प्रदेशमा पार्टीको संगठनात्मक नेतृत्व सशक्त बनाउने विश्वास दिलायो। उनले अध्यक्ष बनेपछि पार्टीको संरचना विस्तार, जिल्ला तहको समन्वय, र आगामी निर्वाचनको रणनीति तय गर्न थालेका थिए। उनी कार्यकर्ता–मित्र नेताका रूपमा चिनिन्छन्, जसले संगठनलाई सशक्त बनाउन कार्यकर्तालाई निरन्तर संलग्न गराउँछन्।
उनको कार्यशैली समावेशी र संवादप्रधान रहेको छ। उनले विभिन्न गुटबीच समन्वय, सन्तुलन र ऐक्यबद्धता कायम राख्ने प्रयास गरे। यसले उनको नेतृत्वलाई दलभित्र पनि मान्यता र सम्मान दिलायो, जुन कुरा पछि आउने संसदीय प्रतिस्पर्धामा देखिन्छ।
संसदीय दलको नेता चयन
३० जुलाई २०२५ मा बानियाँले बागमती प्रदेश सभामा नेपाली कांग्रेस संसदीय दलको नेताका लागि निर्वाचनमा भाग लिए। उनका प्रतिस्पर्धी थिए, तत्कालीन मुख्यमन्त्री बहादुरसिंह लामा। बानियाँले २२ मत ल्याई १४ मत ल्याएका लामालाई पराजित गरे। एक मत अमान्य भएको थियो। यो परिणाम बानियाँको बढ्दो प्रभाव र समर्थनको संकेत थियो।
यसअघि उनले बहादुरसिंह लामाविरुद्ध अविश्वास प्रस्ताव दर्ता गराएका थिए, जसमा २२ सांसदले समर्थन जनाए। यसले देखायो कि संसदीय दलभित्र बानियाँको पकड बलियो हुँदै गएको छ। लामासँगको प्रतिस्पर्धा २०२२ सालमै सुरु भएको थियो, तर त्यो समयमा लामा विजयी भएका थिए। तर २०२५ मा परिस्थितिले उल्टो मोड लियो।
यो परिणामले बानियाँलाई सरकार गठनको प्रमुख दाबेदार बनायो। उनले नेतृत्वदायी क्षमतासँगै समन्वय र गठबन्धन बनाउने कुशलतासमेत देखाएका थिए। दलभित्रको रणनीति, कार्यशैली, र सम्बन्ध व्यवस्थापनमा उनको परिपक्वता पुष्टि भयो।
बागमती प्रदेशको मुख्यमन्त्री
नेपाली कांग्रेस संसदीय दलको नेता बनेपछि इन्द्र बहादुर बानियाँले नेपालको संविधानको धारा १६८(२) अनुसार मुख्यमन्त्री बन्ने दाबी पेश गरे। उनले एमालेसँग सहकार्य गर्दै सरकार गठनको रणनीति तय गरे। यसमा ३७ जना कांग्रेस र २७ जना एमाले सांसदको समर्थन थियो, कुल ६४ मत।
५ अगस्त २०२५ मा उनी बागमती प्रदेशको छैठौं मुख्यमन्त्रीका रूपमा पदभार ग्रहण गरे। यो निर्णयले बागमती प्रदेशको सत्ता समीकरणमा ठुलो परिवर्तन ल्यायो। कांग्रेस र एमालेको साझा सरकार बन्नुले अन्य दलहरूलाई पनि रणनीति पुनर्विचार गर्न बाध्य बनायो।
बानियाँको सरकार गठनले स्थायीत्व, सुशासन, र विकासको अपेक्षा बोकेको छ। उनले सरकार गठनपछि समावेशी, पारदर्शी र नतिजामुखी शासनको प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्। उनले सेवा प्रवाह सुधार, शिक्षा, स्वास्थ्य र पूर्वाधार निर्माण प्राथमिकता दिने बताएका छन्।
राजनीतिक यात्रा
इन्द्र बहादुर बानियाँको राजनीतिक यात्रा लामो र स्थिर रहेको छ। उनी करिब २०४४ सालदेखि नेपाली राजनीतिमा सक्रिय छन्। प्रारम्भमा विद्यार्थी आन्दोलन र तरुण दलमार्फत राजनीतिमा प्रवेश गरेका उनी क्रमशः पार्टीको विभिन्न तहमा जिम्मेवारी निर्वाह गर्दै अगाडि बढे। यो लामो राजनीतिक अनुभवले उनलाई पार्टी र देशको राजनीतिक परिवेश बुझ्न सघाएको छ।
२०७० सालमा संविधानसभा सदस्यको रूपमा निर्वाचित हुनुले उनको राष्ट्रिय स्तरमा प्रवेशलाई थप बलियो बनायो। यसपछि २०७३–२०७४ सालमा उनले मन्त्रीको रूपमा सरकारमा सहभागी भई प्रशासनिक कामकाज सिके। त्यतिबेला उनले मन्त्रालयमा राज्य मन्त्रीको रूपमा विभिन्न क्षेत्रका योजना र कार्यहरूमा हात हालेका थिए।
२०२१ देखि बागमती प्रदेशमा नेपाली कांग्रेसको नेतृत्व गर्दै उनी प्रदेश सरकार गठनसम्म पुगेका छन्। संसदीय दलको नेता र मुख्यमन्त्री बन्नु उनको राजनीतिक करिअरको महत्त्वपूर्ण उचाइ हो। यो यात्राले देखाउँछ कि उनी निरन्तर आफूलाई राजनीतिक चुनौती र जिम्मेवारीमा सुधार गर्दै अगाडि बढिरहेका छन्।
नेतृत्वशैली र दलभित्रको प्रतिस्पर्धा
इन्द्र बहादुर बानियाँ नेतृत्वमा संवाद, संयम र समावेशितालाई प्राथमिकता दिन्छन्। उनी पार्टीभित्र विभिन्न गुट र धारणालाई मध्यनजर गरी सहकार्य र समझदारी कायम राख्न सक्रिय छन्। शेरबहादुर देउवाको निकट सहयोगीको रूपमा उनले पार्टीको आन्तरिक सन्तुलनमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन्।
उनको नेतृत्वशैलीमा धैर्यता र रणनीतिक सोच देखिन्छ। बहादुरसिंह लामासँगको प्रतिस्पर्धामा देखिएको मत परिणामले यसलाई प्रमाणित गर्छ। २०२२ मा लामाले २१–१६ मतले जितेको निर्वाचनमा बानियाँले हार स्वीकारे तर त्यसपछि पार्टी भित्रको सम्बन्ध सुधार गर्दै पुनः २०२५ मा २२–१४ को फराकिलो मतान्तरले विजयी भए।
यसले देखाउँछ कि उनी पार्टीका विभिन्न तहमा प्रभावशाली समन्वयकर्ता हुन्। उनीले विवाद र मतभेदलाई सहमतिमा परिणत गर्न सक्ने क्षमताको परिचय दिएका छन्। यसैका कारण बानियाँले पार्टीभित्र नेतृत्वको बलियो आधार बनाउन सफल भएका छन्।
भविष्यको नेतृत्व
मुख्यमन्त्रीको रूपमा इन्द्र बहादुर बानियाँको जिम्मेवारी विशाल छ। बागमती प्रदेशमा बहुदलीय सरकारलाई सुदृढ र समन्वयित बनाउँदै विकासका कार्यहरू प्रभावकारी ढंगले अगाडि बढाउनु उनको मुख्य चुनौती हो। उनी आफ्ना दलका कार्यकर्तासँग मिलेर सुशासन र पारदर्शिता कायम गर्न प्रतिबद्ध छन्।
उनले गठबन्धनका साझेदारहरूसँग सहकार्यलाई प्राथमिकता दिने बताएका छन्। यसले प्रदेशको राजनीतिक स्थायीत्वमा मद्दत पुग्नेछ र विकास योजनामा निरन्तरता सुनिश्चित हुनेछ। शिक्षा, स्वास्थ्य, पूर्वाधार निर्माण लगायत सामाजिक सेवामा ध्यान दिने उनको लक्ष्य छ।
भविष्यमा उनी नेपाली कांग्रेसको नेतृत्व स्तरमा अझ ठूलो भूमिकामा पनि आउन सक्छन्। अहिलेको सफल नेतृत्वले उनीलाई राष्ट्रिय राजनीतिमा अझ सशक्त स्थान दिलाउन सहयोग गर्नेछ। उनी आफ्नो अनुभव र क्षमता प्रयोग गरी प्रदेश र देशको समग्र विकासमा योगदान पुर्याउने दाबी गर्छन्।
ज्योतिषहरू
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल
राशिफल लोड हुँदैछ...
मुख्य समाचार
Loading footer...