डोल प्रसाद अर्याल

माननीय डोल प्रसाद अर्याल एक नेपाली राजनीतिज्ञ हुन् र श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रीको पूर्व पदाधिकारी हुन्। उनले सन् २०२३ मा प्रचण्ड नेतृत्वको सरकारले गठन गरेपछि १९ दिनको लागि सोही मन्त्रालय सम्हालेका थिए। हाल उनी प्रतिनिधि सभाका सदस्य हुन्। उनले २०७९ सालको नेपाल आमनिर्वाचनमा खस समुदायको तर्फबाट समानुपातिक प्रतिनिधित्वमार्फत प्रतिनिधि सभामा चयन भएका हुन्।

उनको राजनीतिक यात्रा नेपाली राजनीतिमा प्रभावशाली रूपमा अघि बढिरहेको छ, विशेषतः श्रमिक तथा सामाजिक सुरक्षासँग सम्बन्धित विषयहरूमा उनको चासो देखिन्छ। यो छोटो अवधिको मन्त्रालयकालमा उनले केही महत्त्वपूर्ण निर्णयहरूको सुरुवात गरेका थिए, यद्यपि समय अभावले ती निर्णयहरू कार्यान्वयनको चरणसम्म पुग्न सकेनन्। तथापि, उनी निरन्तर रूपमा आफ्नो पार्टी र प्रतिनिधित्व गर्ने समुदायको आवाज संसदमा उठाइरहेका छन्।

व्यक्तिगत जीवन

डोल प्रसाद अर्याल (डीपी अर्याल) को राजनीतिक यात्रा प्रेरणादायी र उल्लेखनीय छ। धादिङ जिल्लाको ज्वालामुखी गाउँपालिकामा सन् १९७५ (वि.सं. २०३२) मा जन्मिएका अर्यालले कठिन परिश्रम र समर्पणमार्फत नेपाली राजनीतिमा महत्वपूर्ण स्थान बनाएका छन्।

प्रारम्भिक जीवन र व्यावसायिक अनुभव

अर्यालले आफ्नो करियर काठमाडौंमा सामान्य मजदुरीबाट सुरु गरेका थिए। सन् १९९६ (वि.सं. २०५३) मा जापान गएर करिब आठ वर्ष विभिन्न क्षेत्रमा काम गरेपछि नेपाल फर्किएर पर्यटन, शिक्षा, सहकारी, रेमिटेन्स, र समाजसेवामा सक्रिय भए। उनी इजिलिंक रेमिटेन्सका सीईओ, जनसागर बचत तथा ऋण सहकारी संस्थाका अध्यक्ष, र सुमिरे टुर्स एण्ड ट्राभल्स, हेम्स स्कूल, र योकोहामा जापानिज ल्याङ्ग्वेज एकेडेमीका निर्देशकको रूपमा कार्यरत रहे। कोरोना महामारीको समयमा अक्सिजन सिलिन्डर वितरण र राहत कार्यमा पनि उनले सक्रियता देखाएका थिए।

राजनीतिक यात्रा

डोल प्रसाद अर्यालको राजनीतिक यात्राले नेपाली राजनीतिमा नयाँ ढंगले उदाउने नेतृत्वको प्रतिनिधित्व गर्छ। यद्यपि उनी पहिलेदेखि राजनीति सक्रिय थिएनन्, तर सन् २०२२ मा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) गठनको समयमा उनी अगुवाको भूमिकामा देखिए।

रास्वपा भित्रको भूमिका

रास्वपाको स्थापना, संगठन विस्तार र नीति निर्माणमा अर्यालको सक्रियता महत्वपूर्ण रह्यो। उनले पार्टीको स्थायीत्व र राजनीतिक कार्ययोजनालाई बलियो बनाउने प्रयासमा अग्रणी भूमिका निभाए। यिनै योगदानका कारण उनी पार्टीको उपसभापति मा नियुक्त भए, जुन नेतृत्व तहको जिम्मेवारी हो।

सन् २०२२ को आमनिर्वाचनमा, खस आर्य समुदायको तर्फबाट समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली अन्तर्गत उनी प्रतिनिधिसभामा सांसद बने। यसबाट उनी न केवल पार्टीभित्र, तर राष्ट्रिय राजनीतिमा पनि स्थापित भए।

संकटमा नेतृत्वको जिम्मेवारी

सन् २०२३ को जनवरीमा, पार्टी अध्यक्ष रवि लामिछानेको नागरिकता विवाद सार्वजनिक भयो र सर्वोच्च अदालतले उनको नागरिकता अमान्य ठहर गर्‍यो। यस घटनाले पार्टी नेतृत्वमा ठूलो संकट ल्यायो। यति संवेदनशील समयमा अर्यालले कार्यवाहक सभापति को जिम्मेवारी सम्हाले। त्यति मात्र नभई, संसदीय दलको नेता को भूमिका पनि उनकै काँधमा आयो। यस्तो समयमा नेतृत्व सम्हाल्नु, पार्टीलाई टुक्रिन नदिनु, र संसदमा उपस्थितिको निरन्तरता सुनिश्चित गर्नु अत्यन्तै चुनौतीपूर्ण थियो, तर उनले शालीन ढंगले जिम्मेवारी वहन गरे।

मन्त्रीको छोटो कार्यकाल

त्यसै वर्षको मार्चमा, डोल प्रसाद अर्याललाई श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्री मा नियुक्त गरियो। यद्यपि, उनको यो कार्यकाल केवल १९ दिन लामो रह्यो। यस अवधिमा उनले केही सुधारात्मक र नीतिगत कार्यको थालनी गर्ने संकेत दिएका थिए, तर राजनीतिक घटनाक्रमका कारण लामो समय काम गर्न पाइएन।

रवि लामिछाने पुनः नागरिकता पुनः प्राप्त गरी सांसद बनेपछि, डोल प्रसाद अर्यालले राजनीतिक शिष्टाचार अनुसार संसदीय दलको नेताबाट राजीनामा दिए। यसबाट उनले आफूमा भएको राजनीतिक चेत, संयमता, र नेतृत्वको जिम्मेवारीप्रति इमानदारी प्रमाणित गरे।

राजनीतिक पार्टी

डोल प्रसाद अर्यालको राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) भित्रको भूमिका अत्यन्तै महत्वपूर्ण र प्रभावशाली रह्यो। पार्टीको स्थापना कालदेखि नै उनले संगठन विस्तार, सांगठनिक सुदृढीकरण र नीति निर्माणमा सक्रिय योगदान पुर्‍याए। विशेषतः नवगठित पार्टीको दिशानिर्देश तय गर्ने, राजनीतिक दृष्टिकोण निर्माण गर्ने र संगठनलाई केन्द्रीकृत मात्र नभई स्थानीय तहसम्म विस्तार गर्नमा अर्यालको नेतृत्व स्पष्ट देखिन्छ। पार्टीको स्थायीत्व र दीर्घकालीन रणनीतिलाई मजबुत बनाउने क्रममा उनले अग्रणी भूमिका निभाए, जसका आधारमा उनलाई पार्टीको उपसभापति पदको जिम्मेवारी दिइयो। यो जिम्मेवारी रास्वपाको नेतृत्व तहमा उनको प्रभावकारी उपस्थिति प्रमाणित गर्ने आधार बन्यो। सन् २०२२ को आमनिर्वाचनमा, उनी खस आर्य समुदायको प्रतिनिधित्व गर्दै समानुपातिक प्रणाली अन्तर्गत प्रतिनिधिसभाको सदस्य बने। यस प्रतिनिधित्वले उनलाई न केवल पार्टीभित्र प्रतिष्ठित बनायो, तर राष्ट्रिय राजनीतिमा पनि उनी एक नव-उदाउने नेताको रूपमा स्थापित भए। यो सफलताको मूलमा उनको संगठनात्मक समझ, जनसम्पर्कमा सक्रियता र विचारशील नेतृत्व क्षमता रहेको देखिन्छ।

पछिल्लो जीवन

डोल प्रसाद अर्यालको राजनीतिक यात्रा साँच्चिकै प्रेरणादायी छ। उनी सामान्य पृष्ठभूमिबाट उदाएका नेता हुन् जसले कठिन परिश्रम, इमान्दारिता र जनसेवाको भावना लिएर राजनीति प्रवेश गरेका छन्।

वर्तमान भूमिका र जनसंपर्कको सक्रियता

हाल अर्याल राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का उपसभापति र समानुपातिक सांसद को रूपमा सक्रिय छन्। पार्टीको उच्च नेतृत्व तहमा रहँदा उनले संगठन विस्तारमा निरन्तर सक्रियता देखाइरहेका छन्। विशेष गरी अर्घाखाँची, गुल्मी, र पाल्पा जिल्लामा उनले जनताबीच पुगेर पार्टीको नीतिहरू प्रचार–प्रसार गर्ने, जनभावनाको प्रत्यक्ष अवलोकन गर्ने र संगठनलाई गाउँगाउँसम्म पुर्‍याउने कार्य गरिरहेका छन्।

दुई तिहाइको सम्भावना र उनको आशावाद

अर्यालले सार्वजनिक रूपमा आगामी निर्वाचनमा रास्वपाले दुई तिहाइ बहुमत ल्याउने दाबी गरेका छन्। यस्तो आत्मविश्वास केवल राजनीतिक नाराका लागि होइन, पार्टीले हालसम्म देखाएको शुद्ध राजनीतिप्रति जनताको आकर्षण, युवावर्गको समर्थन, भ्रष्टाचारविरुद्धको दृढता र वैकल्पिक नेतृत्वको खोजीलाई मध्यनजर गरेर गरिएको ठानिन्छ। उनी जनताको बीचमा रहेर राजनीतिक काम गर्ने नेता हुन्, जसले बुनियादी समस्याहरूलाई संसदमा उठाउने प्रयास गरिरहेका छन्।

मजदुरदेखि मन्त्रीसम्मको यात्रा

अर्यालको जीवन यात्राले हजारौं युवालाई प्रेरणा दिन सक्छ। उनले सामान्य मजदुरीबाट जीवन सुरु गरे, जापान जस्तै परदेशमा श्रम गरे, र नेपाल फर्किएर उद्यमिता, समाजसेवा हुँदै राजनीतिमा पाइला राखे। यस्तो पृष्ठभूमिबाट उठेको नेतृत्व आजका दिनमा मन्त्री पदमा पुग्नु सजिलो कुरा होइन।

२०८२ मा सशक्त विजय

काठमाडौं निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ९ मा डोल प्रसाद अर्याल विजयी भएका छन्। उनले कुल ३५,०९३ मत प्राप्त गर्दै आफ्ना निकटतम प्रतिद्वन्द्वीलाई २९,६३३ मतको फराकिलो अन्तरले पराजित गरेका छन्। यस प्रतिस्पर्धामा नानु मैया बास्तोला ५,४६० मतसहित दोस्रो स्थानमा रहेकी छन् भने अजय क्रान्ति शाक्य ले ४,५८० मत ल्याएर तेस्रो स्थानमा सीमित भएका छन्।

यस जितसँगै डोल प्रसाद अर्यालले कुल सदर मतको करिब ६९.२१ प्रतिशत हिस्सा आफ्नो पक्षमा पार्न सफल भएका छन्। अत्यन्त उच्च मत प्रतिशतसहितको यो विजयले मतदाताहरूबीच उनको बलियो लोकप्रियता र विश्वास झल्काउँछ। विशेषगरी शहरी मतदाता, युवा वर्ग तथा परिवर्तन चाहने नागरिकहरूको व्यापक समर्थनले यो नतिजा सम्भव भएको देखिन्छ, जसले काठमाडौं–९ को राजनीतिक परिदृश्यमा ठूलो प्रभाव पार्ने संकेत गरेको छ।

काठमाडौं । सुदूरपश्चिम प्रदेश दूध उत्पादनमा आत्मनिर्भरतातर्फ उन्मुख भए पनि उत्पादित दूधको ठूलो हिस्सा अझै औपचारिक बजार प्रणालीमा जोडिन सकेको छैन। प्रदेश दुग्ध विकास बोर्डका अनुसार सुदूरपश्चिममा वार्षिक ३ लाख ५६ हजार मेट्रिक टनभन्दा बढी दूध उत्पादन हुने गरेको छ, जसमा कैलाली र कञ्चनपुरको योगदान ५२ प्रतिशत छ।तथ्याङ्कअनुसार प्रदेशमा दैनिक

सामग्रीको तालिका