भुवन बहादुर सुनार

भुवन बहादुर सुनार नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) का सक्रिय राजनीतिज्ञ तथा राष्ट्रिय सभाका सदस्य हुन्। उनी नेपालको सङ्घीय संसद्को माथिल्लो सदन राष्ट्रिय सभामा प्रतिनिधित्व गर्दै सामाजिक न्याय, दलित अधिकार तथा पिछडिएका समुदायका मुद्दामा निरन्तर आवाज उठाउँदै आएका छन्।

माओवादी आन्दोलनको पृष्ठभूमिबाट आएका सुनार सामाजिक समानता, समावेशीता तथा वर्गीय विभेद अन्त्यका पक्षमा स्पष्ट धारणा राख्ने नेताका रूपमा चिनिन्छन्। विशेषगरी दलित समुदायको अधिकार, किसान समस्या तथा सामाजिक कल्याणका विषयमा उनको सक्रियता उल्लेखनीय मानिन्छ।

प्रारम्भिक जीवन र सामाजिक चेतना

भुवन बहादुर सुनारको प्रारम्भिक जीवन ग्रामीण तथा संघर्षपूर्ण सामाजिक परिवेशमा बितेको मानिन्छ। समाजमा विद्यमान जातीय विभेद, गरिबी, बेरोजगारी तथा सामाजिक असमानताले उनको जीवनमा गहिरो प्रभाव पारेको थियो। विशेषगरी दलित समुदायले भोग्नुपरेका विभेद र अवसरको अभावले उनको राजनीतिक सोच निर्माणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको देखिन्छ।

बाल्यकालदेखि नै उनले समाजमा रहेको छुवाछूत, सामाजिक बहिष्करण तथा आर्थिक कठिनाइलाई नजिकबाट अनुभव गरेका थिए। यसले उनीभित्र अन्यायविरुद्ध बोल्ने चेतना विकास गर्‍यो। सामाजिक परिवर्तन बिना समान समाज निर्माण सम्भव छैन भन्ने सोचले उनी क्रमशः राजनीतिक तथा सामाजिक आन्दोलनतर्फ आकर्षित भएका थिए।

शिक्षा र सामाजिक अनुभवसँगै उनले समाजका कमजोर वर्गको जीवनस्तर सुधार गर्न राज्यले सक्रिय भूमिका खेल्नुपर्ने आवश्यकता महसुस गरे। यही चेतनाले उनलाई वामपन्थी राजनीति तथा माओवादी आन्दोलनसँग जोड्न प्रेरित गरेको मानिन्छ।

माओवादी आन्दोलन र राजनीतिक यात्रा

भुवन बहादुर सुनार नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) का पुराना तथा अनुभवी नेतामध्ये एक मानिन्छन्। माओवादी आन्दोलनको समयमा उनी सामाजिक रूपान्तरण, वर्गीय मुक्ति तथा उत्पीडित समुदायको अधिकार सुनिश्चित गर्ने अभियानमा सक्रिय थिए।

नेपालको राजनीतिक परिवर्तनको चरणमा माओवादी आन्दोलनले गणतन्त्र, संघीयता र समावेशी राज्य संरचनाको मुद्दा उठाएको थियो। सुनारले यी एजेन्डालाई जनस्तरसम्म पुर्‍याउने कार्यमा भूमिका खेलेका थिए। विशेषगरी दलित समुदायको राजनीतिक प्रतिनिधित्व बढाउनुपर्ने विषयमा उनले निरन्तर सक्रियता देखाएका थिए।

उनको राजनीतिक यात्रा आन्दोलन, संगठन र जनसरोकारसँग जोडिएको छ। पार्टीभित्र उनी स्पष्ट धारणा राख्ने तथा सामाजिक न्यायका मुद्दामा दृढ अडान लिने नेताका रूपमा परिचित छन्। सामाजिक परिवर्तनलाई व्यवहारिक रूपमा लागू गर्नुपर्ने उनको विचारले उनलाई अन्य नेताभन्दा फरक पहिचान दिएको छ।

राष्ट्रिय सभामा भूमिका

वि.सं. २०७८ मा सम्पन्न राष्ट्रिय सभा निर्वाचनमार्फत भुवन बहादुर सुनार राष्ट्रिय सभामा निर्वाचित भएका थिए। राष्ट्रिय सभामा प्रवेश गरेपछि उनले दलित अधिकार, किसान समस्या, सामाजिक सुरक्षा तथा आर्थिक असमानताका विषयमा निरन्तर आवाज उठाउँदै आएका छन्।

संसदीय छलफलका क्रममा उनले खाद्य स्वच्छता तथा गुणस्तर विधेयक २०७७, आर्थिक विधेयक तथा विभिन्न सामाजिक नीतिसम्बन्धी विषयमा सक्रिय सहभागिता जनाएका छन्। उनले विशेषगरी किसानका समस्या समाधान, कृषि क्षेत्रमा राज्यको लगानी वृद्धि तथा कमजोर समुदायका लागि सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रम विस्तार गर्नुपर्ने माग राख्दै आएका छन्।

संसद्मा उनी जनताका दैनिक समस्यालाई उठाउने सांसदका रूपमा चिनिन्छन्। ग्रामीण क्षेत्र, श्रमिक वर्ग तथा विपन्न समुदायका समस्या संसद्मा पुर्‍याउन उनले निरन्तर प्रयास गरिरहेका छन्। यही कारणले उनी जनमुखी नेताका रूपमा परिचित हुँदै गएका छन्।

दलित अधिकार र सामाजिक न्यायको आवाज

भुवन बहादुर सुनारको राजनीतिक जीवनको सबैभन्दा महत्वपूर्ण पक्ष दलित अधिकार र सामाजिक न्यायको पक्षमा उनको निरन्तर सक्रियता हो। उनले नेपालमा अझै पनि जातीय विभेद र सामाजिक बहिष्करण पूर्ण रूपमा अन्त्य नभएको भन्दै राज्यले कडा कदम चाल्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याएका छन्।

उनले दलित समुदायको शिक्षा, रोजगारी, स्वास्थ्य तथा राजनीतिक प्रतिनिधित्वमा विशेष प्राथमिकता दिनुपर्ने धारणा राख्दै आएका छन्। राज्यका सबै निकायमा समान अवसर र समावेशी सहभागिता सुनिश्चित नगरी लोकतन्त्र पूर्ण हुन नसक्ने उनको तर्क रहेको छ।

वि.सं. २०८२ सालतिर उनले पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र शाहलाई वर्तमान राजनीतिक व्यवस्थाविरुद्ध आन्दोलन भड्काएको आरोप लगाउँदै पक्राउ गर्न माग गरेका थिए। उक्त अभिव्यक्तिले राष्ट्रिय राजनीतिमा व्यापक चर्चा पाएको थियो। यसबाट उनको गणतन्त्र र वर्तमान राजनीतिक व्यवस्थाप्रतिको स्पष्ट समर्थन झल्किन्छ।

वर्तमान अवस्था र भविष्य

हाल भुवन बहादुर सुनार राष्ट्रिय सभाका सक्रिय सदस्यका रूपमा कार्यरत छन्। संसद्मा उनले सामाजिक न्याय, दलित अधिकार, किसान कल्याण, समावेशी विकास तथा सामाजिक सुरक्षासम्बन्धी विषयमा निरन्तर भूमिका खेलिरहेका छन्।

उनको राजनीतिक सक्रियता केवल संसद्मा सीमित नभई सामाजिक अभियानसँग पनि जोडिएको देखिन्छ। उनले दलित समुदायका युवालाई राजनीतिक र सामाजिक रूपमा सशक्त बनाउनुपर्ने विषयमा पनि निरन्तर जोड दिँदै आएका छन्।

भविष्यमा पनि उनी सामाजिक समानता, समावेशी राजनीति तथा लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको पक्षमा सक्रिय रहने अपेक्षा गरिएको छ। संघर्षशील पृष्ठभूमि, सामाजिक प्रतिबद्धता तथा जनसरोकारका मुद्दामा निरन्तर सक्रियताका कारण भुवन बहादुर सुनार नेपाली राजनीतिमा महत्वपूर्ण र प्रभावशाली व्यक्तित्वका रूपमा स्थापित हुँदै गएका छन्।

काठमाडौं । नीति अनुसन्धान प्रतिष्ठान र मध्यपश्चिम विश्वविद्यालयका पदाधिकारीबीच आज काठमाडौँमा क्षमता विकास र अनुसन्धान सहकार्यका विषयमा छलफल भएको छ। छलफलमा विद्यार्थी संलग्नता, विज्ञसूची निर्माण र प्रतिष्ठानका अध्ययनहरूका लागि क्षेत्रीय 'आउटपोस्ट' (Regional Outpost) को अवधारणालगायतका विषयमा कुराकानी भएको थियो।छलफलमा प्रतिष्ठानका कार्यकारी निर्देशक लक्ष्मणप्रसाद भट्टराई, वरिष्ठ अनुसन्धानकर्ताहरू तथा विश्वविद्यालयका तर्फबाट अन्तर्राष्ट्रिय

सामग्रीको तालिका