भगवती न्यौपाने

भगवती न्यौपाने नेपालको राजनीतिमा उदाउँदो र प्रभावशाली नेतृको रूपमा स्थापित हुनुभएको छ। उहाँको जन्म सन् १९७६ जुलाई २७ मा तत्कालीन नेपाल अधिराज्यमा भएको हो। तिलक प्रसाद न्यौपाने र रुकुमाया न्यौपानेका सुपुत्रीका रूपमा जन्मनुभएकी उहाँले साधारण पारिवारिक पृष्ठभूमिबाट आफ्नो यात्रा सुरु गर्नुभएको थियो। बाल्यकालमै शिक्षाप्रति रुचि र सामाजिक गतिविधिप्रति चासो राख्नुभएकी न्यौपाने युवावस्थामा प्रवेश गर्दा राजनीतिप्रति आकर्षित हुनुभयो। अहिले उहाँ नेपाल सरकारको संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्री को रूपमा २०२५ जुलाई १५ देखि कार्यरत हुनुहुन्छ। यसअघि उहाँ राष्ट्रिय राजनीति र संसदको उच्च सदन अर्थात् राष्ट्रिय सभामा गण्डकी प्रदेशको प्रतिनिधित्व गर्दै आएकी थिइन्। राजनीतिमा लामो समयसम्म सक्रिय रहँदा उहाँले महिलाको अधिकार, सुशासन, संघीयताको कार्यान्वयन, जनताको हकहित र प्रशासनिक सुधारका मुद्दामा निरन्तर आवाज उठाउँदै आउनुभएको छ। महिला नेतृको रूपमा उहाँको उपस्थिति नेपाली समाजमा महिला सहभागिताको सन्देश दिने महत्वपूर्ण उदाहरण पनि हो।

राजनीतिक यात्राको प्रारम्भ

भगवती न्यौपानेको राजनीतिक यात्रा विद्यार्थी जीवनमै सुरु भएको मानिन्छ। कम्युनिस्ट विचारधाराबाट प्रभावित भई उहाँले सामाजिक न्याय र समानताको पक्षमा आवाज उठाउँदै राजनीतिक गतिविधिमा प्रवेश गर्नुभएको हो। युवा अवस्थामै उहाँ पार्टीसँग आबद्ध भइ संगठनात्मक गतिविधिमा संलग्न हुनुभयो। पार्टीको बैठक, आन्दोलन र विभिन्न अभियानमा सक्रिय रहँदा उहाँको नेतृत्व क्षमता उजागर भयो। विशेषगरी वञ्चित, दलित, आदिवासी र महिलाका मुद्दा उठाउने क्रममा उहाँ जनस्तरसम्म लोकप्रिय हुनुभयो। कालान्तरमा नेकपा (एमाले) भित्र निरन्तर सक्रियताले उहाँलाई पार्टीमा सम्मानित स्थान दिलायो। उहाँले नीतिगत बहसमा सशक्त रूपमा आफ्नो विचार प्रस्तुत गर्नुभयो र महिला नेतृत्वलाई पार्टी संरचनाभित्र स्थापित गर्न महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउनुभयो। यसरी पार्टी गतिविधिबाट शुरु भएको यात्रा उहाँलाई संघीय संसद र पछि मन्त्रीसम्म पुर्‍याउन सफल भयो।

राष्ट्रिय सभामा प्रतिनिधित्व

सन् २०२० मा सम्पन्न राष्ट्रिय सभा निर्वाचनमा भगवती न्यौपाने गण्डकी प्रदेशतर्फबाट निर्वाचित हुनुभयो। यससँगै उहाँ संघीय संसदको उच्च सदनमा प्रवेश गर्नुभयो। संसदमा प्रवेश गरेपछि उहाँले संघीय संरचना कार्यान्वयन, सुशासन र नागरिक सेवा प्रवाहको विषयलाई प्राथमिकता दिनुभयो। उहाँको संसदमा भएको सक्रियता भाषण, प्रश्नोत्तर र छलफलमार्फत स्पष्ट देखिन्थ्यो। राष्ट्रिय सभामा उहाँले संघ–प्रदेश–स्थानीय तहबीचको सहकार्य सुदृढ गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याउँदै संघीयताको अभ्यासलाई जनमुखी बनाउन विशेष जोड दिनुभयो। साथै महिला, अल्पसंख्यक र सीमान्तकृत समुदायका अधिकारका पक्षमा आवाज उठाउँदै उहाँले संसदमा महिला आवाजलाई बलियो बनाइदिनुभयो। उहाँको संयमित तर दृढ वक्तृत्वशैलीले उहाँलाई प्रभावशाली सांसदका रूपमा स्थापित गर्‍यो।

नेकपा (एमाले) भित्रको भूमिका

भगवती न्यौपाने नेकपा (एमाले) की केन्द्रीय समिति सदस्य हुनुहुन्छ। यसले उहाँलाई पार्टीभित्र नीति निर्माण, रणनीति तय गर्ने र निर्णय प्रक्रियामा प्रत्यक्ष भूमिका निर्वाह गर्ने अवसर दिएको छ। पार्टीभित्र उहाँलाई जिम्मेवारीपूर्ण नेतृका रूपमा लिने गरिन्छ। उहाँलाई राष्ट्रिय सभामा एमाले संसदीय दलको मुख्य सचेतकको जिम्मेवारी दिइएको थियो। यस भूमिकामा रहँदा उहाँले सांसदहरूलाई अनुशासित बनाउन, संसदमा पार्टीको आधिकारिक नीति प्रस्तुत गर्न र दलको एकतालाई मजबुत बनाउन महत्त्वपूर्ण योगदान दिनुभयो। सचेतकको भूमिका चुनौतीपूर्ण भए पनि उहाँले आफ्नो नेतृत्व क्षमता र संगठनात्मक कौशलको बलमा सफलतापूर्वक यो जिम्मेवारी निर्वाह गर्नुभयो। यसरी पार्टी र संसद दुवै क्षेत्रमा जिम्मेवारी पूरा गर्दै उहाँ राष्ट्रिय नेतृका रूपमा उदाउँदै गइरहनुभएको छ।

संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रीको रूपमा

२०२५ जुलाई १५ मा भगवती न्यौपानेलाई नेपाल सरकारको संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयको जिम्मेवारी दिइयो। यो मन्त्रालय संघीयता कार्यान्वयन र प्रशासनिक संरचना सुदृढीकरणमा केन्द्रीय भूमिका खेल्ने मन्त्रालय हो। मन्त्री बनेपछि उहाँले संघीयता जनमुखी बनाउन, कर्मचारी प्रशासनलाई पारदर्शी र जवाफदेही बनाउने, प्रदेश र स्थानीय सरकारबीच सहकार्य बढाउने प्राथमिकता दिनुभयो। उहाँको नेतृत्वमा मन्त्रालयले सेवा प्रवाहलाई छिटो, सरल र व्यवस्थित बनाउन नीति र कार्यक्रम अघि बढाएको छ। सार्वजनिक प्रशासनमा सुधार ल्याउन उहाँले डिजिटलाइजेशन, सेवा प्रवाहमा पारदर्शिता र भ्रष्टाचार नियन्त्रणलाई विशेष जोड दिनुभएको छ। यससँगै संघीय संरचनामा देखिएका व्यवहारगत चुनौतीलाई समाधान गर्ने प्रयास पनि उहाँको मुख्य एजेन्डा बनेको छ।

व्यक्तिगत पृष्ठभूमि

भगवती न्यौपाने साधारण परिवारमा जन्मिएर निरन्तर परिश्रम र संघर्षमार्फत उच्च राजनीतिक स्थानमा पुग्नुभएको छ। उहाँका पिता तिलक प्रसाद न्यौपाने र आमा रुकुमाया न्यौपानेले उहाँलाई शिक्षा र सामाजिक चेतनाको मूल्यबोध गराउनुभएको थियो। यही कारण उहाँ बाल्यकालदेखि नै सामाजिक न्याय र समानतामा विश्वास गर्ने व्यक्तित्वका रूपमा हुर्कनुभयो। निजी जीवनमा उहाँ सरल, दृढ र समाजप्रतिको उत्तरदायित्वप्रति सचेत नेतृका रूपमा परिचित हुनुहुन्छ। महिलाको उपस्थितिलाई अझै कमजोर मान्ने नेपाली राजनीतिक संस्कृतिमा आफ्नो स्थान बनाउन उहाँले संघर्ष गर्नुपरेको थियो। तर निरन्तरता, लगनशीलता र क्षमताले उहाँलाई सांसद, पार्टी नेतृ र मन्त्रीसम्मको यात्रा सम्भव गरायो। यसरी व्यक्तिगत पृष्ठभूमिबाट आएको अनुभवले उहाँलाई राजनीति र समाज दुवै क्षेत्रमा जनमुखी नेतृको रूपमा स्थापित गरेको छ।

योगदान र महत्व

भगवती न्यौपानेको योगदानलाई नेपाली राजनीतिमा अविस्मरणीय मानिन्छ। संसदमा रहँदा उहाँले संघीयता, सुशासन, महिला अधिकार, सामाजिक न्याय र विकासका मुद्दामा निरन्तर आवाज उठाउनुभयो। कार्यपालिका अर्थात् मन्त्रीको रूपमा आउनासाथ उहाँले प्रशासनिक सुधार, भ्रष्टाचार नियन्त्रण, कर्मचारीतन्त्रमा पारदर्शिता, सेवा प्रवाहमा सहजता र संघीय संरचना मजबुत बनाउन ठोस पहल गर्नुभयो। उहाँको योगदान केवल दलगत सीमाभित्र सीमित छैन; राष्ट्रिय स्तरमा समेत उहाँलाई महिला सशक्तिकरण र लोकतान्त्रिक अभ्यासको प्रतीकका रूपमा हेर्ने गरिएको छ। महिला नेतृका रूपमा उहाँले पुरुषप्रधान राजनीतिमा आफूलाई स्थापित गरेर आगामी पुस्ताका महिलालाई प्रेरणा दिनुभएको छ। भविष्यमा उहाँको भूमिकाले नेपालमा संघीय अभ्यासलाई मजबुत पार्दै सुशासनयुक्त राज्य निर्माणमा गहिरो प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको छ।

२०८२ को प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको अन्तिम नतिजा

तनहुँ निर्वाचन क्षेत्र नम्बर १ मा सम्पन्न प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले) की उम्मेदवार भगवती न्यौपानेले ५,८३० मत प्राप्त गर्दै तेस्रो स्थानमा रहनुभएको छ। उहाँले मतदाताबाट केही समर्थन पाए पनि अग्रस्थानमा पुग्न सक्नुभएन, जसले यस क्षेत्रमा प्रतिस्पर्धा केन्द्रित र तीव्र रहेको देखाउँछ।

उहाँले कुल सदर मतको करिब ८.९१ प्रतिशत मत प्राप्त गर्नुभएको छ। यस परिणामले मतदाताको समर्थन मुख्य रूपमा केही प्रमुख उम्मेदवारहरूबीच बाँडिएको र प्रतिस्पर्धा सीमित उम्मेदवारहरूबीच केन्द्रित रहेको स्पष्ट संकेत गर्छ।

काठमाडौं । सुदूरपश्चिम प्रदेश दूध उत्पादनमा आत्मनिर्भरतातर्फ उन्मुख भए पनि उत्पादित दूधको ठूलो हिस्सा अझै औपचारिक बजार प्रणालीमा जोडिन सकेको छैन। प्रदेश दुग्ध विकास बोर्डका अनुसार सुदूरपश्चिममा वार्षिक ३ लाख ५६ हजार मेट्रिक टनभन्दा बढी दूध उत्पादन हुने गरेको छ, जसमा कैलाली र कञ्चनपुरको योगदान ५२ प्रतिशत छ।तथ्याङ्कअनुसार प्रदेशमा दैनिक

सामग्रीको तालिका