वराहपोखरी गाउँपालिका

बराहपोखरी गाउँपालिका प्रदेश नम्बर १ को खोटाङ जिल्लामा अवस्थित आठ गाउँपालिकामध्ये एक गाउँपालिका हो। खोटाङमा कुल १० नगरपालिका छन् जसमध्ये २ शहरी र ८ ग्रामीण छन्।

वराहपोखरी गाउँपालिका खोटाङ जिल्ला सदरमुकाम दिक्तेलबाट दक्षिणी भेगमा करीव २१ कोष ९६७,२ कि.मि.को दुरीमा अवस्थित छ । प्रसिद्ध वराहपोखरीको नामले प्रख्यात यो गाउँपालिकाको केन्द्र वराहपोखरी तालबाट दझिणपट्टि १५ कि.मि.को दूरीमा रहेको बाघखोर भञ्ज्याङमा पर्दछ । साविकका गा.वि.स.हरु क्रमशस् वराहपोखरी, सुन्तले, साउनेचउर, फाक्टाङ, पौवासेरा र मौवाबोटे गरी ६ वटा वडामा फैलिएको यस गाउँपालिकाको क्षेत्रफल १४१,६ वर्ग कि,मि, रहेको छ । यस गाउँपालिकाको पूर्वमा जन्तेढुङ्गा गाउँपालिका, उत्तरमा खोटेहाङ गाउँपालिका र पश्चिम९दक्षिणमा सुनकोशी नदिले उदयपुर जिल्लासँग छुट्ट्याएको छ ।

प्रायस् जनजाति राई, मगर, क्षेत्री, ब्राह्मण, नेवार, तामाङ, भुजेल, वि.क., परियार, नेपाली लगायत अन्य जातजातीहरुको बसोबास रहेको यस गाउँपालिकाको वि,सं, २०७८ सालको जनगणना अनुसार ११,३९७ कुल जनसंख्या रहेको छ । खोटाङको दक्षिणी नाकाको रुपमा रहेको यस गाउँपालिका प्राकृतिक सम्पदाले धनी छ ।

भूगोल

बराहपोखरी गाउँपालिका एक समृद्ध र प्राकृतिक विविधता बोकेको क्षेत्र हो। यस जिल्लामा अवस्थित बराहपोखरी गाउँपालिका एक महत्वपूर्ण गाउँपालिका हो जुन नेपालको पहाडी क्षेत्रको हिस्सा हो।

बराहपोखरी गाउँपालिका खोटाङ जिल्लाको पूर्वी भागमा स्थित छ। यो गाउँपालिका विभिन्न पहाडी क्षेत्र र उपत्यकाहरूको मिश्रण हो।

यहाँको भूगोलमा पहाड, खोलाहरू, वनस्पति र हरियालीको विशालता पाइन्छ। यस गाउँपालिकामा नदी र जलाशय पनि छन्, जसले यसको वातावरणलाई थप आकर्षक बनाउँछ। यहाँको प्राकृतिक सौंदर्य निकै प्रख्यात छ।

बराहपोखरी गाउँपालिका समुद्र सतहदेखि विभिन्न उचाइमा फैलिएको छ। यसको उचाइ भिन्न–भिन्न क्षेत्रका आधारमा फरक पर्छ, र पहाडी भूगोलका कारण यहाँको मौसम पनि परिवर्तनशील हुन्छ।

यहाँको मुख्य कृषि क्रियाकलापहरू मकै, धान, आलु, गहुँ, र तरकारी उत्पादनमा आधारित छन्। साथै, यहाँको जलवायु सामान्यतया समशीतोष्ण भएकोले कृषि गतिविधिहरूलाई उत्तिकै सहयोग पुर्याउँछ।

सडक र यातायातस् बराहपोखरी गाउँपालिका सडकमार्गबाट अन्य प्रमुख क्षेत्रहरूसँग जोडिएको छ, तर यसको भूगोल पहाडी भएको कारण केही स्थानमा यातायातको पहुँच पुर्याउन कठिनाइ पनि देखिन्छ।

यस गाउँपालिकाको भूगोल अत्यधिक प्राकृतिक सौंदर्य र प्रादेशिक विविधताको प्रतीक हो ।

कला र संस्कृति

खोटाङ जिल्लामा स्थित बराहपोखरी गाउँपालिका एक सांस्कृतिक दृष्टिले समृद्ध क्षेत्र हो। यस क्षेत्रको कला र संस्कृति विभिन्न ऐतिहासिक र सांस्कृतिक परम्परामा आधारित छ, जसमा स्थानीय जातजाति र समुदायका विशिष्ट रीतिरिवाज, लोककला, संगीत र नृत्यको महत्वपूर्ण स्थान छ। यहाँका मानिसहरूले परम्परागत काठको शिल्प र धातुका कलाहरू हस्तकला आदि अभ्यास गर्छन्। यस्ता शिल्पकला विशेषगरी घरको सजावट र दैनिक जीवनका सामानहरूमा प्रयोग हुने गर्छ।

बराहपोखरीका विभिन्न जातजातिहरूले आफ्नो परम्परा र सांस्कृतिक पहिचानलाई मनाउन विभिन्न मेला र पर्वहरू आयोजना गर्छन्। यस्ता मेलाहरूमा परम्परागत नृत्य, भजन, गीत र लोककलाको प्रदर्शन हुन्छ। यहाँको प्रमुख पर्वहरूमा दशैं, तिहार, र माघे संक्रान्ति आदि समावेश छन्।

बराहपोखरीमा विभिन्न जातजातिका परम्परागत लोक संगीत र नृत्यहरू पाइन्छ। यस्ता संगीत र नृत्यहरू प्रायः धार्मिक र सांस्कृतिक अवसरहरूमा प्रस्तुत गरिन्छ। जनजातीय गान्धर्व संगीत, लोक गीत र लोक नृत्य यहाँका प्रमुख सांस्कृतिक सम्पदाहरू हुन्।

यहाँका केही समुदायले आफ्ना पुराना परम्परा र भाषालाई जोगाइ राखेका छन्। खासगरी, मगर, थारु, र गुरुङ जातिका समुदायमा आफ्नै विशेष भाषा र साहित्य पाइन्छ।

यहाँका मानिसहरूले परम्परागत पोशाक पहिरन गर्न मन पराउँछन्। त्यस्तै, परम्परागत खाद्य पदार्थहरूमा दालभात, मस्म, गुन्द्रुक, और तामाको जस्ता विभिन्न व्यञ्जनहरू लोकप्रिय छन्।

बराहपोखरी गाउँपालिकाको सांस्कृतिक धरोहर यहाँका स्थानीय समुदायको पहिचानको हिस्सा हो र यसले तिनीहरूको जीवनशैली, सामाजिक संरचना र परम्परालाई उजागर गर्छ।

शिक्षा र स्वास्थ्य

खोटाङ जिल्ला नेपालको एक पहाडी जिल्ला हो, जुन प्रदेश १ मा स्थित छ। यहाँका गाउँपालिकाहरूमा शिक्षा र स्वास्थ्य सेवाहरूको स्थिति समयसमयमा सुधार हुँदै गइरहेको छ। बराहपोखरी गाउँपालिका खोटाङ जिल्लाको एक महत्वपूर्ण गाउँपालिका हो। यस क्षेत्रमा शिक्षा र स्वास्थ्यको अवस्था सुधार्नका लागि केही प्रमुख पहलहरू भइरहेको छ, तर अझै धेरै चुनौतीहरू पनि छन्।

शिक्षा: बराहपोखरी गाउँपालिकामा शिक्षा सेवा प्रवर्धनका लागि विभिन्न सरकारी र गैरसरकारी कार्यक्रमहरू सञ्चालनमा छन्। यहाँका विद्यालयहरूले प्राथमिक र माध्यमिक शिक्षा उपलब्ध गराउँछन्, र कतिपय विद्यालयहरूले गुणस्तरीय शिक्षा दिनका लागि सुधारात्मक कदमहरू चालेका छन्। शिक्षा मंत्रालयको निर्देशनमा यहाँ विभिन्न सरकारी योजनाहरू जस्तै सन्देश अभियान र शिक्षा उपकरण आपूर्ति लागू गरिएको छ।

तर, चुनौतीहरू भनेको, शिक्षिका र शिक्षकहरूको कमी, विद्यालयको आधारभूत संरचनाको स्थिति, र विद्यार्थीहरूको नियमित उपस्थितिमा समस्या देखा पर्ने गरेको छ। धेरै विद्यार्थीहरू कृषि कामका लागि विद्यालय नगई जान्छन्।

स्वास्थ्य: बराहपोखरी गाउँपालिकामा स्वास्थ्य सेवामा पनि केही सुधार भइरहेको छ, तर अझै स्वास्थ्य सेवाहरूको पहुँच र गुणस्तरमा सुधार आवश्यक छ। गाउँपालिकामा प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रहरू र स्वास्थ्य चौकीहरू उपलब्ध छन्, जसले नजिकको समुदायलाई स्वास्थ्य सेवा पुर्याउँछन्।

तर, यस क्षेत्रका मानिसहरूलाई उच्चस्तरीय स्वास्थ्य सेवा प्राप्त गर्नका लागि सहरको अस्पतालमा जानुपर्ने अवस्था छ।

यहाँ स्वास्थ्य सेवामा समस्या भनेको डाक्टरहरूको कमी, स्वास्थ्य सामाग्रीको अभाव, र स्वास्थ्य कर्मचारीहरूको नियमित उपस्थितिमा समस्या देखिन्छ। साथै, ग्रामीण इलाकामा स्वास्थ्य शिक्षा र जनचेतना अभियानहरूमा अझै प्रगति गर्नुपर्ने आवश्यकता छ।

पर्यटकिय स्थल र सांस्कृतिक सम्पदा

खोटाङ जिल्लामा स्थित बराहपोखरी गाउँपालिका एक ऐतिहासिक र सांस्कृतिक दृष्टिले महत्वपूर्ण स्थान हो। यो ठाउँ नेपालका मध्यपहाडी क्षेत्रहरूको एक हिस्सा हो र यहाँका विभिन्न पर्यटकीय स्थल र सांस्कृतिक सम्पदाले पर्यटकलाई आकर्षित गर्छ।

विशेषगरी सुनापाताल डाँडा, घोप्टेथला, गोकुलथुम्का डाँडा, साउनेचउर फाँट, धाप्लाङघाट फाँट आदी यस गाउँपालिकाका धार्मिक एवं पर्यटकीय ठाउँहरु हुन् । यस गाउँपालिकाको दक्षिणमा वंशिलाघाट, चमेरेघाट, कम्पुघाट, धाप्लाङघाटले उदयपुरसँग व्यापार लगायत अन्य पक्षमा सघाउ पुर्याउँदै आएको छ । उल्लेखित व्यापारिक नाका तथा बजार केन्द्रले उदयपुरका बेल्टार, गाईघाट लगायत भित्री मधेश र तराईका बजारसँग सम्बन्ध गाँसेको छ ।

बराहपोखरीमा विभिन्न हिन्दु मन्दिरहरू पनि छन् जसले धार्मिक आस्थाका मानिसहरूको ध्यान आकर्षित गर्छ। यी मन्दिरहरूमा विशेष गरेर भगवान शिव र गणेशका मन्दिरहरू महत्वपूर्ण मानिन्छ।

बराहपोखरी गाउँपालिकामा विभिन्न जातीय समुदायका मानिसहरू बसोबास गर्छन्। यहाँका लोक संस्कृति, नृत्य, गीत र पर्वहरूको पनि विशेष महत्त्व छ। विवाह संस्कार, सप्ताह पूजा, लोक पर्व जस्ता विभिन्न सांस्कृतिक गतिविधिहरूको आयोजना यस क्षेत्रका सांस्कृतिक धरोहरका रूपमा मानिन्छ।

बराहपोखरी गाउँपालिकाको आसपासका वन क्षेत्रहरू जङ्गल सफारी र हाइकिङका लागि उपयुक्त छन्। यहाँको ट्रेल र हाइकिङको अनुभव साहसिक हुन्छ र प्राकृतिक सौन्दर्यको आनन्द लिन सकिन्छ।

बराहपोखरी गाउँपालिका प्राकृतिक सौन्दर्य, ऐतिहासिक महत्त्व र सांस्कृतिक विविधताका कारण पर्यटकका लागि एक अद्भुत गन्तव्य हो।

सरकारी सार्वजनिक सेवा

खोटाङ जिल्लाको बराहपोखरी गाउँपालिका नेपालमा स्थित एक गाउँपालिकाको रूपमा सेवा पुर्याउँदै आएको छ।

यहाँ सरकारी सार्वजनिक सेवाहरूका विभिन्न किसिमका कार्यहरू र योजनाहरू सञ्चालनमा रहेका छन्। यी सेवाहरूले गाउँका नागरिकलाई जीवनस्तर सुधार, सामाजिक सुरक्षा, शिक्षा, स्वास्थ्य र अन्य आवश्यक सेवाहरू उपलब्ध गराउने उद्देश्य राख्छ।

शिक्षा सेवा:

सरकारी विद्यालयहरूमा शिक्षा प्रदान गर्ने कार्य,

छात्रवृत्ति र अनुदानको व्यवस्था,

बालक र बालिकाका लागि विशेष शैक्षिक योजनाहरू।

स्वास्थ्य सेवा:

प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रहरूको व्यवस्थापन,

स्वास्थ्य शिविर र अन्य स्वास्थ्य कार्यक्रमहरूको आयोजन,

स्वास्थ्य जाँच र औषधि उपलब्धता।

जल र सरसफाइ:

खानेपानी र स्वच्छता परियोजनाहरू,

सामुदायिक आधारमा खानेपानीको सुविधा,

सार्वजनिक सरसफाइका योजना र कार्यक्रमहरू।

सडक र यातायात:

गाउँको सडक निर्माण र मर्मतसम्भार,

यातायातको सुविधा विस्तार र समृद्धि,

गाउँपालिकामा बाह्य र आन्तरिक यातायात सेवाको विकास।

कृषि र कृषकको समर्थन:

कृषकलाई अनुदान र सहकारी कार्यक्रमहरूको माध्यमबाट सहयोग,

कृषिमा प्रविधिको प्रयोग र उन्नति,

कृषि उत्पादनमा सुधारका लागि विभिन्न योजनाहरू।

सामाजिक सुरक्षा र समावेशी कार्यक्रम:

वृद्धभत्ता, अपाङ्गता भत्ता, महिला र बालबालिकाका लागि सामाजिक सुरक्षा योजना,

समुदायको सशक्तिकरणका लागि कार्यक्रमहरूको आयोजना।

स्थानीय प्रशासन र सेवाहरू:

नागरिकलाई कागजी प्रक्रिया र प्रमाणपत्रहरू जस्तै विवाह प्रमाणपत्र, नागरिकता आदि प्रदान गर्ने कार्य,

सार्वजनिक सूचना र योजना कार्यान्वयनको निगरानी।

यसरी, बराहपोखरी गाउँपालिकाले स्थानीय विकासका लागि विभिन्न सरकारी सेवाहरू र कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ जसले नागरिकको जीवनस्तरमा सुधार ल्याउने काम गर्दछ।

काठमाडौं । जल तथा मौसम विज्ञान विभागले आज देशका विभिन्न जिल्लाबाट बग्ने साना नदीमा आकस्मिक बाढी (फ्ल्यास फ्लड) को मध्यम जोखिम रहने भएकाले नदी तटीय क्षेत्रमा उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ ।झापा, उदयपुर, मकवानपुर, गोरखा, लमजुङ, जाजरकोट, दैलेख, कालीकोट, डोटी, डडेलधुरा र बैतडी तथा आसपासका जिल्लाबाट बग्ने साना नदीको

सामग्रीको तालिका