बबर शमशेर जङ्गबहादुर राणा
बबर शमशेर जङ्गबहादुर राणा नेपालको शक्तिशाली राणा वंशका सदस्य थिए। उहाँ १८८८ जनवरी २७ मा काठमाडौंमा जन्मिनुभयो। उहाँको जन्म समयमै नेपालमा राणा शासनको बलियो पकड थियो, जसले देशको प्रशासन, सेना र राजनैतिक शक्ति पूर्णतया नियन्त्रण गरिरहेको थियो। उहाँका पिता महाराज चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा, नेपालका शक्तिशाली प्रधानमन्त्री तथा महाराजाधिराज थिए। उहाँले आफ्नो शासनकालमा देशलाई धेरै सुधार र आधुनिकीकरणतर्फ लैजानु भए पनि शासन शैली निरंकुश थियो। बबर शमशेर यस्तो राजनीतिक वातावरणमा हुर्कनुभयो। उहाँकी आमा चन्द्र लोका भक्त लक्ष्मी देवी राणा परिवारको प्रतिष्ठित महारानी हुनुहुन्थी। राजपरिवारमा जन्म भएकाले बबर शमशेर बाल्यकालदेखि नै सैनिक, प्रशासनिक र शिष्टाचारपूर्ण वातावरणमा हुर्किनुभयो।
बबर शमशेरले प्रारम्भिक शिक्षा काठमाडौंमै पाएका थिए। त्यसबेला राणा परिवारका राजकुमारहरूलाई भारत पठाएर शिक्षित गराउने परम्परा थियो। यसैअनुसार उहाँलाई भारतको अजमेरस्थित मेयो कलेज पठाइएको थियो।
मेयो कलेज भारतमा तत्कालीन राजकुमारहरूका लागि प्रतिष्ठित विद्यालय थियो। त्यहाँ अध्ययन गर्दा उहाँले आधुनिक शिक्षा, अंग्रेजी भाषा, गणित, इतिहास तथा सैन्य प्रशिक्षणसमेत पाउनुभयो। यसले उहाँलाई सैनिक जीवनतर्फ आकर्षित गर्यो।
उहाँको विद्यार्थी जीवनले उहाँलाई अनुशासित, आत्मविश्वासी र व्यावहारिक जीवनतर्फ उन्मुख बनाएको मानिन्छ। यही कारण उहाँले सैनिक जीवनमा उत्कृष्ट कार्यक्षमता देखाउन सफल हुनुभयो।
सन् १९०१ मा, जम्मा १३ वर्षकै उमेरमा, बबर शमशेरलाई रोयल नेपाली सेनाको मेजर जनरल बनाइयो। यो पद तत्कालीन राणा परिवारका सदस्यलाई परम्परागत रूपमा दिने गरिन्थ्यो।
सन् १९०३ मा उहाँलाई लेफ्टिनेन्ट जनरल पदमा पदोन्नति दिइयो। अलि परिपक्व उमेरमा पुगेपछि उहाँ सेनामा सक्रिय रूपमा संलग्न हुनुभयो। यस अवधिमा उहाँले सैनिक संगठन र अनुशासनलाई मजबुत बनाउन प्रयास गर्नुभयो।
सन् १९०८ मा उहाँलाई आफ्ना पिता महाराज चन्द्र शमशेरको "एड–डि–क्याम्प" (Aide-de-camp) को जिम्मेवारी दिइयो। यसले उहाँलाई राजदरबार र सैनिक जीवन दुबैमा अनुभव बढाउन मद्दत गर्यो।
सन् १९१४ मा सुरु भएको प्रथम विश्वयुद्धमा नेपालले बेलायतको सहयोगी भएर सैनिक पठाएको थियो। यस युद्धमा बबर शमशेरले महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्नुभयो।
उहाँको नेतृत्वमा नेपाली गोर्खा फौजले युद्धमैदानमा साहसिक प्रदर्शन गर्यो। ब्रिटिश कमाण्डरहरूले उहाँको नेतृत्व र अनुशासनको प्रशंसा गरेका थिए।
यस युद्धमा योगदानका कारण बबर शमशेरलाई विभिन्न पदक र सम्मान प्राप्त भए। उहाँको सैनिक क्षमता त्यसैपश्चात् झन् बढी प्रस्ट रूपमा देखापर्यो।
दोस्रो विश्वयुद्ध सुरु भएपछि पनि बबर शमशेर नेपाली सेनामा सक्रिय रहनुभयो। नेपाली सैनिकहरूको योगदानलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा सम्मान गरिएको थियो।
सन् १९४६ मा लन्डनमा आयोजित विजय परेडमा नेपाली फौजलाई उहाँले नेतृत्व गर्नुभयो। यो अवसरले नेपाललाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा सैनिक योगदानबारे चिनाउने मौका दिएको थियो।
त्यसै वर्ष उहाँलाई ब्रिटिश सेनामा मानार्थ कर्नलको पद दिइयो। साथै उहाँलाई ब्रिटेन र अमेरिकाबाट उच्च सम्मानहरू प्रदान गरियो।
बबर शमशेरको पारिवारिक जीवन पनि निकै रोचक थियो। उहाँले पहिलो विवाह श्री बड़ी रानी देव भक्त राज्य लक्ष्मीसँग गर्नुभयो। दोस्रो विवाह श्री बड़ी रानी बैद भक्त राज्य लक्ष्मीसँग भयो।
उहाँका तीन छोरा र दुई छोरी थिए। छोरा बल शमशेरको असामयिक निधन भयो। मृगेन्द्र शमशेर र ब्रह्म शमशेर दुवै नेपाली सेनामा उच्च दर्जामा पुगे।
छोरीहरू फणीन्द्र राज्य लक्ष्मी र होमा राज्य लक्ष्मी विभिन्न राजघरानामा विवाह भएर गइन्। यसरी बबर शमशेरको वंशावलीले नेपाल र भारतका अन्य राजपरिवारसँग सम्बन्ध विस्तार गरेको थियो।
सन् १९३४ मा उहाँलाई कमाण्डिङ जनरल बनाइयो। यो पद नेपाल सेनाको सर्वोच्च कमाण्डरको रूपमा रहेको थियो।
सन् १९४८ देखि १९५१ सम्म उहाँ नेपाली सेनाका प्रधान सेनापति रहनुभयो। यस अवधिमा उहाँका दाजु श्री ३ मोहन शमशेर प्रधानमन्त्री थिए।
यसरी बबर शमशेर प्रशासनिक र सैनिक दुवै क्षेत्रमा शक्तिशाली रूपमा उभिनुभएको थियो।
सन् १९५१ मा नेपाली राजनीति नयाँ मोडमा पुगेको थियो। राणा–कांग्रेस सम्झौतापछि संयुक्त मन्त्रिपरिषद् गठन भयो। यस सरकारमा बबर शमशेरलाई रक्षा मन्त्री बनाइयो।
तर उहाँलाई नेपाली कांग्रेसले निकटताका साथ स्वीकार गरेन। कारण, उहाँ पुरानो राणा शासनको प्रतिनिधि मानिनुहुन्थ्यो।
त्यसैले १० जुन १९५१ मा उहाँलाई हटाइयो र उहाँको सट्टा सिङ्ग शमशेरलाई रक्षा मन्त्री बनाइयो।
बबर शमशेरको जीवनको अन्तिम चरण काठमाडौंकै बबरमहल दरबारमा बित्यो। यो दरबार उनका पिता चन्द्र शमशेरले उहाँका लागि बनाइदिनुभएको थियो।
१२ मे १९६० मा ७२ वर्षको उमेरमा उहाँको निधन भयो। उहाँको निधनले राणा परिवारमा ठूलो क्षति पुर्यायो।
चार वर्षपछि उहाँका भाइ फील्डमार्शल कैसर शमशेर पनि त्यही उमेरमा दिवंगत भए। यसले राणा वंशमा एक युगको अन्त्य भएको संकेत गर्यो।
बबर शमशेरले आफ्नो जीवनकालमा थुप्रै सम्मान र पदकहरू प्राप्त गर्नुभयो। ब्रिटिश सरकारले उहाँलाई जी.सी.भी.ओ., जी.बी.ई., के.सी.एस.आई. , के.सी.आई.ई. जस्ता उच्च पदकहरू प्रदान गर्यो।
अमेरिकी सरकारले उहाँलाई मुख्य कमाण्डर अफ द लिजियन अफ मेरिट प्रदान गर्यो। यसले उहाँको अन्तर्राष्ट्रिय ख्याति अझ बढायो।
नेपालले पनि उहाँलाई गोरखा दक्षिणबहु, त्रीशक्ति पतक, ओम राम पतक जस्ता उच्च राष्ट्रिय पदकहरू प्रदान गर्यो। यसरी उहाँ राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय दुवै स्तरमा सम्मानित व्यक्तित्व बन्न सफल हुनुभयो।
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल लोड हुँदैछ...
काठमाडौं । कर्णाली प्रदेशको राजधानी सुर्खेतमा सामाजिक अपराधजन्य घटनाको रेखाचित्र (ग्राफ) बर्सेनि बढ्दै गएको छ । जिल्ला प्रहरी कार्यालय सुर्खेतले दिएको तथ्याङ्कअनुसार आर्थिक वर्ष २०८०/८१ भन्दा आव २०८१/८२ मा शून्य दशमलव १४ प्रतिशतले अपराध बढेको हो।त्यस्तै, आव २०८१/८२ भन्दा आव २०८२/८३ मा एक दशमवल १५ प्रतिशतले अपराध बढेको देखिन्छ ।
