अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र
अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र (Annapurna Conservation Area) नेपालकै सबैभन्दा ठूलो संरक्षित क्षेत्र हो, जसको स्थापना १९८६ मा भएको थियो। यो क्षेत्र गण्डकी प्रदेशको मनाङ, मुस्ताङ, कास्की, लमजुङ, र म्याग्दी जिल्लामा फैलिएको छ। करिब ७,६२९ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको यस संरक्षण क्षेत्र नेपालकै पहिलो संरक्षण क्षेत्र कार्यक्रम अन्तर्गत सञ्चालन गरिएको संरक्षित क्षेत्र हो।
अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र प्राकृतिक सौन्दर्य, जैविक विविधता, सांस्कृतिक सम्पदा, र पर्यटकीय दृष्टिले अत्यन्त महत्वपूर्ण छ। यस क्षेत्रमा विश्व प्रसिद्ध अन्नपूर्ण पर्वत श्रृंखला, माछापुच्छ्रे, धौलागिरी, तथा निलगिरी जस्ता हिमशृंखलाहरू रहेका छन्, जसले यस क्षेत्रलाई पर्यटकीय रूपमा लोकप्रिय बनाएको छ। संरक्षण क्षेत्रभित्र विभिन्न जातीय समुदायहरू जस्तै गुरुङ, मगर, थकाली, र तिब्बती समुदायहरूको परम्परागत जीवनशैली, संस्कृति, र वास्तुकलाले यसलाई थप आकर्षक बनाएको छ।
यहाँ १,२०० भन्दा बढी वनस्पति प्रजातिहरू, १०० भन्दा बढी स्तनधारी जनावरहरू, ४७० भन्दा बढी चराचुरुंगी प्रजातिहरू, ३९ भन्दा बढी सरीसृप तथा उभयचर प्रजातिहरू पाइन्छन्। लोपोन्मुख वन्यजन्तुहरू जस्तै हिमचितुवा, रातो पाण्डा, तिब्बती मृग, र गिद्धहरू समेत यस क्षेत्रमा पाइन्छन्।
अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्रमा पदयात्रा (trekking) मुख्य आकर्षण मानिन्छ, जसमा अन्नपूर्ण सर्किट ट्रेक, अन्नपूर्ण बेस क्याम्प ट्रेक, घान्द्रुक, घोरेपानी-पुनहिल ट्रेक जस्ता लोकप्रिय पदमार्गहरू रहेका छन्। यस क्षेत्रको संरक्षणको जिम्मा नेपाल सरकारको राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग अन्तर्गत अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र आयोजना (ACAP) ले लिएको छ, जसले स्थानीय समुदायलाई संरक्षण तथा पर्यटन व्यवस्थापनमा सक्रिय रूपमा संलग्न गराउँदै आएको छ।
अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र (Annapurna Conservation Area - ACA) को इतिहास नेपालमा संरक्षणको अवधारणासँग गहिरो रूपमा जोडिएको छ। नेपालमा संरक्षण तथा वातावरणीय सतत विकासलाई संस्थागत रूपमा अघि बढाउने प्रयासस्वरूप सन् १९८६ मा अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र स्थापना गरिएको थियो। यो नेपालकै पहिलो संरक्षण क्षेत्र हो, जुन नेपाल सरकारको राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग अन्तर्गत सञ्चालित छ।
यस संरक्षण क्षेत्र स्थापनाको मुख्य उद्देश्य हिमाली पारिस्थितिकी तन्त्रको रक्षा गर्नु, जैविक विविधताको संरक्षण गर्नु, र स्थानीय समुदायलाई संरक्षण तथा दिगो पर्यटनमा संलग्न गराउनु थियो। अन्नपूर्ण क्षेत्र नेपालकै सबैभन्दा लोकप्रिय पदयात्रा गन्तव्यहरूमध्ये एक भएकाले यहाँ पर्यटकको संख्या उल्लेखनीय रूपमा वृद्धि भएको थियो। तीव्र पर्यटन वृद्धिका कारण वातावरणीय क्षति बढ्न थालेपछि यसलाई व्यवस्थित ढंगले संरक्षण तथा व्यवस्थापन गर्ने अवधारणा अगाडि सारिएको थियो।
यस परियोजनाको कार्यान्वयनको जिम्मा नेपाल सरकारबाट गैरसरकारी संस्था किङ महेन्द्र ट्रस्ट फर नेचर कन्जरभेशन (हाल: नेशनल ट्रस्ट फर नेचर कन्जरभेशन - NTNC) लाई दिइएको थियो। संरक्षण क्षेत्र स्थापनासँगै स्थानीय बासिन्दालाई सामुदायिक वन व्यवस्थापन, पर्यटन लाभको उचित वितरण, तथा प्राकृतिक स्रोतको दिगो उपयोगका लागि विभिन्न कार्यक्रम सञ्चालन गरियो।
सुरुआती चरणमा, यो परियोजना लमजुङ, कास्की, म्याग्दी, मनाङ, र मुस्ताङका केही भागमा सीमित थियो। पछि यसको सफल कार्यान्वयनका कारण यसलाई विस्तार गर्दै हाल ७,६२९ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलाइएको छ, जसले नेपालकै सबैभन्दा ठूलो संरक्षित क्षेत्रको रूपमा यसलाई स्थापित गरेको छ।
यस संरक्षण क्षेत्रको स्थापनाले हिमाली जैविक विविधताको संरक्षणमा ठूलो योगदान दिएको छ। साथै, स्थानीय समुदायलाई संरक्षण र पर्यटनसँग जोड्न सफल भएको छ, जसले गर्दा दिगो पर्यटन तथा पर्यावरणीय सन्तुलन कायम राख्न मद्दत पुगेको छ। आज अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र नेपालकै मात्र नभई अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा पनि एक सफल संरक्षण परियोजनाको उदाहरण बनेको छ।
अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र नेपालको मध्य-पश्चिमी भागमा अवस्थित छ र यसको भौगोलिक बनावट विविधता सम्पन्न छ। यो क्षेत्र गण्डकी प्रदेशअन्तर्गत कास्की, लमजुङ, मनाङ, मुस्ताङ, म्याग्दी, र पर्वत जिल्लामा फैलिएको छ। अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र नेपालको सबैभन्दा ठूलो संरक्षित क्षेत्र हो, जसको कुल क्षेत्रफल ७,६२९ वर्ग किलोमिटर रहेको छ।
यस क्षेत्रको भौगोलिक स्वरूप हिमाली, पहाडी, र तराई भू-भागको मिश्रण भएकोले यहाँ उच्च हिमशृंखलादेखि हरियाली पहाड, गहिरा उपत्यका, र खोँचहरू पाइन्छन्। अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र समुद्री सतहदेखि ७९० मिटरको न्यूनतम उचाइदेखि ८,०९१ मिटर अग्लो अन्नपूर्ण प्रथम (Annapurna I) शिखरसम्म फैलिएको छ।
यस क्षेत्रमा प्रमुख हिमालहरूमा अन्नपूर्ण हिमशृंखला, धौलागिरी (८,१६७ मि.), नीलगिरि, माछापुच्छ्रे (६,९९३ मि.), हिमचुली, लमजुङ हिमाल, र तिलिचो हिमाल पर्दछन्। संरक्षण क्षेत्रभित्र संसारकै एक अग्लो तालहरूमध्ये एक तिलिचो ताल (४,९१९ मि.) रहेको छ, जुन मनाङ जिल्लामा अवस्थित छ।
भू-आकृतिको हिसाबले यहाँ हिमाली भूभाग, गहिरा गल्छीहरू, उर्वर पहाडी भेग, नदी तथा हिमनदीहरू पाइन्छन्। अन्नपूर्ण परिक्रमा मार्गमा पर्ने कालीगण्डकी खोँच संसारकै सबैभन्दा गहिरो खोँच मानिन्छ, जुन धौलागिरी (८,१६७ मि.) र अन्नपूर्ण (८,०९१ मि.) हिमालको बीचमा अवस्थित छ।
यस क्षेत्रको प्रमुख नदीहरूमा सेती, मर्स्याङ्दी, कालीगण्डकी, र म्याग्दी खोलाहरू पर्दछन्, जसले संरक्षण क्षेत्रको जलस्रोत प्रणालीलाई महत्वपूर्ण रूपमा योगदान पुर्याउँछ। हिमालबाट उत्पन्न यी नदीहरू स्थानीय जीवनयापन, कृषि, र जैविक विविधताको लागि महत्त्वपूर्ण छन्।
अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र भौगोलिक विविधताले सम्पन्न छ। यहाँ हिमाली उच्च भूभाग, हरियाली उपत्यका, हिमतालहरू, खोँचहरू, नदीहरू तथा हिमनदीहरू पाइने भएकाले यस क्षेत्र पर्यटकीय, जैविक तथा वैज्ञानिक दृष्टिकोणले निकै महत्वपूर्ण छ।
अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्रको जलवायु अत्यन्त विविधतापूर्ण छ, किनभने यो क्षेत्र समुद्री सतहदेखि ७९० मिटरदेखि ८,०९१ मिटरको उचाइसम्म फैलिएको छ। भौगोलिक विविधताका कारण यहाँ विभिन्न प्रकारका जलवायु पाइन्छ, जसले गर्दा यो क्षेत्र जैविक विविधताको केन्द्रबिन्दु बनेको छ। तल्लो भूभाग उपोष्ण कटिबन्धीय जलवायु अन्तर्गत पर्दछ, जहाँ गर्मी महिनामा तापक्रम ३० डिग्री सेल्सियससम्म पुग्न सक्छ, जबकि जाडोमा तापक्रम १० डिग्री सेल्सियसभन्दा तल झर्दैन। कास्की, पर्वत, लमजुङ, र म्याग्दी जिल्लाका केही भागहरू यस जलवायु क्षेत्रभित्र पर्दछन्, जसले गर्दा यहाँ हरियालीयुक्त वनस्पति प्रशस्त पाइन्छ।
यसको माथिल्लो भूभाग समशीतोष्ण जलवायु क्षेत्रमा पर्छ, जसको उचाइ २,००० मिटरदेखि ३,५०० मिटरको बीचमा रहेको छ। यो क्षेत्रमा गर्मी मध्यम तातो हुन्छ भने जाडो निकै चिसो हुन्छ। गर्मीमा तापक्रम २०-२५ डिग्री सेल्सियससम्म पुग्छ भने जाडोमा तापक्रम -५ डिग्री सेल्सियससम्म झर्न सक्छ। यहाँका वनजङ्गलहरूमा ओक (Oak), रोडोडेन्ड्रोन (लालीगुराँस), सल्ला जातका वृक्षहरू, र अन्य सागसब्जी तथा फलफूलहरू प्रशस्त मात्रामा पाइन्छन्। समशीतोष्ण क्षेत्रभन्दा माथि ३,५०० मिटरदेखि ५,००० मिटरको उचाइमा उप-आल्पाइन जलवायु पाइन्छ, जहाँ उच्च पहाडी भूभाग र हिमाली क्षेत्र पर्छ। यस क्षेत्रमा गर्मी छोटो अवधिका लागि मात्र रहन्छ र तापक्रम १० डिग्री सेल्सियस हाराहारीमा हुन्छ। जाडो अत्यन्त कठोर हुन्छ, जसमा तापक्रम -२० डिग्री सेल्सियससम्म झर्न सक्छ। वनस्पतिको दृष्टिकोणले यो क्षेत्र तुलनात्मक रूपमा कम घना हुन्छ, तर सल्ला जातका रुखहरू, झाडीहरू, र विभिन्न औषधीय वनस्पतिहरू पाइन्छन्।
अझै माथि ५,००० मिटरदेखि ६,००० मिटरको बीचमा अल्पाइन जलवायु पाइन्छ, जहाँ अत्यधिक चिसो हुने भएकाले वनस्पतिको मात्रा झन् न्यून हुन्छ। यहाँको तापक्रम प्रायः -१० डिग्री सेल्सियसभन्दा तल रहन्छ। केवल उचाइअनुसार अनुकूलित केही झाडी, घाँस, र हिमाली फूलहरू मात्र पाइन्छन्। यस क्षेत्रको अझै उच्च भाग, ६,००० मिटरभन्दा माथि, टुन्ड्रा जलवायु क्षेत्रअन्तर्गत पर्दछ। यो भाग हिमनदी, हिमचुली, र हिमालहरूले ढाकिएको हुन्छ। यहाँको तापक्रम अधिकांश समय शून्य डिग्री सेल्सियसभन्दा तल रहन्छ। कठोर जलवायुका कारण मानव बसोबास अत्यन्त न्यून देखिन्छ, तर यो क्षेत्र हिमचितुवा, भालु, रातो पाण्डा, हिमाली खरायो जस्ता वन्यजन्तुहरूको लागि उपयुक्त वासस्थान बनेको छ।
अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्रको जलवायु संरचना अत्यन्त विविधतायुक्त छ, जसले गर्दा यहाँका जैविक सम्पदाहरू अत्यधिक फरक र समृद्ध छन्। तल्लो भूभागमा न्यानो तथा आर्द्र जलवायु पाइन्छ भने माथिल्लो भागमा कठोर चिसो तथा हिमपातयुक्त वातावरण हुन्छ। यस्तो प्राकृतिक विविधताले अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्रलाई पर्यावरणीय अध्ययन, जैविक विविधताको संरक्षण, र पर्यटनका लागि एक महत्वपूर्ण स्थल बनाएको छ।
अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्रको वनस्पति अत्यधिक विविध र समृद्ध छ, जसले यस क्षेत्रलाई जैविक विविधताको दृष्टिले विश्वभर विशेष बनाएको छ। यसको वनस्पति प्रकार्य, आकार, र रंगको विविधता प्रकृतिको असाधारणता र अनुकूलनको प्रतिक हो। क्षेत्रको उचाइ र जलवायुका अनुसार यहाँ फरक-फरक प्रकारका वनस्पति पाइन्छन्, जुन तल्लो भेगदेखि लिएर उच्च हिमाली क्षेत्रसम्म फरक-फरक जलवायु सन्दर्भमा विकसीत भएका छन्। तल्लो क्षेत्रमा उपोष्ण कटिबन्धीय जलवायु पाइन्छ, जहाँ घना र हरियाली वनस्पति प्रजातीहरूको वृत्तिको समृद्धि देखिन्छ। यहाँका विशाल रुखहरू जस्तै सल्ला, कदम्ब र पिपलका रुखहरूको उपस्थितिले क्षेत्रको जैविक विविधतालाई बल पुर्याउँछ। साथै, औषधीय गुण भएका वनस्पति जस्तै तुलसी, पाटी र मुस्सल पनि पाइन्छ, जसले यहाँको पारिस्थितिकी तंत्रलाई बलियो बनाउँछ।
समशीतोष्ण क्षेत्र (२,००० मिटर – ३,५०० मिटर) मा, यहाँका प्रमुख वनस्पतिहरू जस्तै ओक, रोडोडेन्ड्रोन (लालीगुराँस), र सल्ला जातका रुखहरू अत्यधिक महत्वपूर्ण छन्। यस्ता वनस्पतिहरूले अत्यधिक चिसो र हावापानीमा पनि अनुकूलन गर्न सकेका छन् र यसले यस क्षेत्रको सुन्दरता र विविधता बढाउँछ। रोडोडेन्ड्रोन विशेष गरी फूलहरूको रंग र यसको मनमोहक रूपले यस क्षेत्रको पारिस्थितिकीलाई अलौकिक बनाउँछ।
उप-आल्पाइन र अल्पाइन क्षेत्रहरूमा वनस्पति कम पाइन्छ, जसका कारण चिसो र कठोर जलवायुमा अनुकूलित वनस्पतिहरूलाई जडिबुटी र अल्पाइन फूलहरूको रूप मापिन्छ। यी क्षेत्रका वातावरणीय चुनौतीहरूको सामना गर्दै यहाँ केवल केही झाडी, मखमली घाँस र उच्च उचाइमा उब्रने हिमाली फूलहरू मात्र पाइन्छ। विशेष गरी अल्पाइन क्षेत्र (५,००० मिटर – ६,००० मिटर) र टुन्ड्रा क्षेत्र (६,००० मिटर भन्दा माथि) का वनस्पति अत्यन्त न्यून हुन्छन्, जहाँको अत्यधिक चिसो वातावरणले बर्फका साथ बस्ने जीवनलाई मात्र स्वीकार्छ। यहाँ मखमली घाँस र अल्पाइन फूलहरूको केवल केही प्रजाति मात्र जीवन यापन गर्न सक्षम छन्।
अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्रको वनस्पति प्रणालीले यस क्षेत्रको जैविक विविधता र पारिस्थितिकीको सन्तुलनलाई महत्त्वपूर्ण भूमिका पुर्याउँछ। प्रत्येक जलवायु क्षेत्रमा विशिष्ट वनस्पति प्रजातिहरूको वृद्धि र अस्तित्वले यहाँका जीवजन्तुहरूलाई अनुकूल वातावरण प्रदान गरेको छ। यो विविधता मानव र वन्यजन्तुहरूको जीवन चक्रलाई संरक्षण गर्दै, स्थानीय समुदायको पारिस्थितिकी तंत्रसँगको सम्बन्धलाई पनि बलियो बनाउँछ। यस क्षेत्रका वनस्पति सँगसँगै मानिस र प्रकृतिको सहअस्तित्वको उत्कृष्ट उदाहरण प्रस्तुत गर्दछन्, जसले यहाँको प्राकृतिक र पर्यावरणीय सन्तुलनको दीर्घकालिक संरक्षणको दिशामा योगदान पुर्याउँछ।
अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्रको वन्यजन्तु संसार अत्यन्तै विविध र समृद्ध छ, जसले यस क्षेत्रलाई जैविक विविधताका हिसाबले एक महत्वपूर्ण स्थल बनाएको छ। यहाँको वन्यजीव संसार विभिन्न भौगोलिक क्षेत्र र जलवायुका विभिन्न स्तरमा आधारित छ, जसले गर्दा यहाँका जीवजन्तुहरूले अनुकूल वातावरणमा जीवन यापन गर्न सक्छन्। अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्रको वन्यजन्तुमा मांसाहारी, शाकाहारी, र पक्षी प्रजातिहरू सबैको वासस्थान रहेको छ, जसले गर्दा यस क्षेत्रको पारिस्थितिकी तंत्र अत्यन्त समृद्ध र सन्तुलित छ। बाघ, हिमालयी भालु, लिओपर्ड जस्ता मांसाहारी प्रजातिहरू तलका बनजङ्गलहरूमा पाइन्छ, जबकि उच्च हिमाली क्षेत्रका जंगली याक, हिमालयी तिब्बती भेडा, र पठारी मृगले तीव्र ठन्डी र शीतल जलवायुमा जीवन यापन गर्छन्। हिमालयी तितलीको आकर्षक पंख र रंगले यस क्षेत्रको पक्षी जीवनलाई विशिष्ट बनाउँछ भने हिम चित्ताको कागले उच्च हिमाली क्षेत्रका शिकारी प्रजातिहरूको एक महत्त्वपूर्ण हिस्सा हो। अन्नपूर्ण क्षेत्रको वन्यजन्तु संसारमा जंगली सुँगुर र बन लामा जस्ता शाकाहारी प्रजातिहरूले स्थानीय वनस्पति र पारिस्थितिकीमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याउँछन्। यो क्षेत्रका जीवजन्तुहरूको जैविक विविधताले वातावरणको सन्तुलन राख्न र स्थानीय समुदायको जीवनयापनमा सहयोग पुर्याउँछ। यस क्षेत्रको जैविक विविधता केवल यहाँका प्रजातिहरूको अस्तित्वसँग मात्र सम्बन्धित छैन, तर यो सन्देश दिन्छ कि संरक्षित क्षेत्रहरूमा जीवनका विविध रूपहरूको सन्तुलन र संरक्षण अत्यन्त महत्त्वपूर्ण छ। जैविक संरक्षणको प्रयासले अन्नपूर्ण क्षेत्रको वन्यजन्तु र उनका प्राकृतिक आवासहरूको अस्तित्व र संरक्षणमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निभाइरहेको छ, जसले यस क्षेत्रलाई एक विश्व स्तरीय जैविक धरोहर स्थल बनाएको छ।
अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र (ACAP) नेपालमा एक प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्यको रूपमा परिचित छ, जुन प्राकृतिक सौंदर्य, जैविक विविधता, र सांस्कृतिक सम्पदाले भरिपूर्ण छ। यो क्षेत्र विशेष गरी ट्रेकिङ र हिमाली साहसिक खेलहरूको लागि प्रसिद्ध छ, जसले प्रत्येक वर्ष लाखौँ पर्यटकहरूलाई आकर्षित गर्छ। यहाँको अद्वितीय हिमाली परिदृश्य र ट्रेकिङ मार्गहरूले पर्यटकहरूलाई अन्नपूर्ण हिमाल, माचापुच्छ्रे जस्ता विश्व प्रसिद्ध हिमालहरूको नजिकबाट दृश्यावलोकन गर्न र साथै स्थानीय जनजातिहरूको सांस्कृतिक जीवनशैलीसँग घनिष्ठ सम्बन्ध बनाउने अवसर प्रदान गर्छ। अन्नपूर्ण बेस क्याम्प ट्रेक, घाँटीथल ट्रेक, र माचापुच्छ्रे बेस क्याम्प ट्रेक जस्ता प्रमुख ट्रेकिङ मार्गहरूमा यात्रा गर्दा, पर्यटकहरूले उच्च हिमाली क्षेत्रको प्राकृतिक दृश्य र यहाँको जैविक विविधता अनुभव गर्न सक्छन्।
यस क्षेत्रको सांस्कृतिक महत्त्व पनि निकै ठूलो छ। यहाँका स्थानीय समुदायहरू जस्तै गुरुङ, थकाली, गन्धर्व र मगर्षि जातिहरूको परम्परागत घर, सांस्कृतिक पर्व, र चाडपर्वहरूको अवलोकन गर्न पर्यटकलाई अवसर प्राप्त हुन्छ। पोखरा जस्ता प्रमुख शहरहरूमा बसोबास गर्ने जनजातिहरूको सांस्कृतिक धरोहर र लोककला, संगीतको अनुभव गर्न पाउने अवसरले पर्यटकहरूलाई एक अलग किसिमको सांस्कृतिक समृद्धि प्रस्तुत गर्दछ। त्यस्तै, अन्नपूर्ण क्षेत्रको एडभेन्चर पर्यटन, जसमा पर्वतारोहण, प्यारा ग्लाइडिङ र ट्रेकिङ जस्ता गतिविधिहरू समावेश छन्, साहसिक खेल प्रेमीहरूको लागि विशेष आकर्षण हो।
अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्रको जैविक विविधता र पारिस्थितिकीय महत्त्व पनि अत्यधिक छ। यहाँको अद्वितीय वनस्पति र वन्यजन्तु, विशेष गरी उच्च हिमाली क्षेत्रका प्राणीहरू र वनस्पतिहरूलाई अध्ययन गर्न बिभिन्न वैज्ञानिक र पारिस्थितिक विज्ञहरूको ध्यान आकर्षित गर्दछ। यो क्षेत्र जैविक संरक्षणका दृष्टिले महत्त्वपूर्ण मानिन्छ र यहाँको पारिस्थितिकीलाई बचाउनका लागि धेरै प्रयासहरू गरिएका छन्।
अन्नपूर्ण क्षेत्रको पर्यटनले स्थानीय अर्थव्यवस्थामा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याउँछ। ट्रेकिङ मार्गहरूको आसपासका होटल, गेस्टहाउस, र रेस्टुरेन्टहरूले पर्यटनका कारण आम्दानी प्राप्त गर्छन्, र स्थानीय जनतालाई रोजगारीका अवसर प्रदान गर्दछ। तर, पर्यटकीय भीडका कारण पर्यावरणीय दबाव र सांस्कृतिक सम्पदामा नकारात्मक असर पर्ने जोखिम पनि देखिन्छ। त्यसैले, उचित व्यवस्थापन र अनुगमनको आवश्यकता रहेको छ।
अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्रको पर्यटन नेपालको पर्यटन उद्योगको मुख्य अङ्गको रूपमा स्थापित भएको छ र यसले स्थानीय समुदायको जीवनस्तर सुधार्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। यहाँको प्राकृतिक सौंदर्य, सांस्कृतिक धरोहर, र एडभेन्चर पर्यटनका अवसरहरूले यसलाई विश्वभरका पर्यटकहरूको लागि एक प्रमुख आकर्षण बनाएको छ।
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल लोड हुँदैछ...
काठमाडौं । जल तथा मौसम विज्ञान विभागले आज देशका विभिन्न जिल्लाबाट बग्ने साना नदीमा आकस्मिक बाढी (फ्ल्यास फ्लड) को मध्यम जोखिम रहने भएकाले नदी तटीय क्षेत्रमा उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ ।झापा, उदयपुर, मकवानपुर, गोरखा, लमजुङ, जाजरकोट, दैलेख, कालीकोट, डोटी, डडेलधुरा र बैतडी तथा आसपासका जिल्लाबाट बग्ने साना नदीको
