आरजु राणा देउवा
आरजु राणा देउवा (जन्म २६ जनवरी १९६२) एक नेपाली सामाजिक कार्यकर्ता, मानसिक चिकित्सक र राजनीतिज्ञ हुन्, जो वर्तमानमा नेपालका विदेशमन्त्रीको रूपमा कार्यरत छिन्। उनी २२,००० भोटले समानुपातिक सूचीमा निर्वाचित भएकी हुन् र यो उनको संसदमा तेस्रो कार्यकाल हो। उनले २०२३ अगस्ट देखि २०२४ जुलाई सम्म कृषि, सहकारी र प्राकृतिक स्रोतसम्बन्धी संसदीय समितिको सभापति पदमा कार्य गर्नु भएको छ।
आरजु राणा देउवा, एक प्रतिष्ठित सामाजिक कार्यकर्ता, मानसिक चिकित्सक र राजनीतिज्ञका रूपमा परिचित, नेपालको प्रमुख शैक्षिक संस्थान पाद्मकन्या कलेज, बागमती प्रदेशबाट स्नातक शिक्षित भएकी छन्। त्यसपछि उनले भारतको पञ्जाब विश्वविद्यालयबाट स्नातकोत्तर शिक्षा हासिल गरिन् र १९९० मा पञ्जाब विश्वविद्यालयबाट मानसिक विज्ञानमा पीएचडी गरिन्। पीएचडी गर्दै उनले मानसिक स्वास्थ्य र सुसंगत मानसिक उपचारमा गहिरो रुचि र अनुसन्धान गर्न थालिन्। यसले उनलाई मानसिक स्वास्थ्यका क्षेत्रमा विशेषज्ञ बनाएको छ र सामाजिक कार्यको संसारमा प्रवेश गर्नका लागि आधार प्रदान गर्यो।
आरजु राणा देउवा १९९६ मा नेपाली कांग्रेस पार्टीमा सामेल भएकी थिइन्। उनले पार्टीमा सक्रिय सदस्यका रूपमा काम गर्दै पार्टीको विभिन्न महत्त्वपूर्ण पदहरूमा कार्यरत रहिन्। २०२१ डिसेम्बरमा पार्टीको केन्द्रीय समिति सदस्यका रूपमा निर्वाचित भइन् र नेपालको राजनीतिक परिप्रेक्ष्यमा महत्त्वपूर्ण स्थान बनाइन्।
२०२२ को आम निर्वाचनमा आरजु राणा देउवा खस जातिको समानुपातिक प्रतिनिधिका रूपमा निर्वाचित भइन्। यो नेपालका समावेशी राजनीतिक संरचनामा महिला प्रतिनिधित्वको प्रवर्द्धनको एक ठूलो कदम थियो। यस अघिका अवधिमा, उनी २००० देखि २०१० सम्म नेपालको संविधानसभा र संसदका सदस्यको रूपमा कार्यरत रहिन्। यस समयमा उनले महिलाका अधिकार, प्रजनन अधिकार, समान नागरिक अधिकार र सम्पत्ति अधिकारमा विशेष ध्यान दिइन्।
नेपालको संविधान लेखनमा उनी महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्दै महिला मुद्दाहरूलाई प्राथमिकतामा राखिन्। महिला पार्षद समन्वय समितिका अध्यक्षको रूपमा कार्य गर्दै उनले महिलाको समान राजनीतिक प्रतिनिधित्व र अधिकारको पक्षमा संघर्ष गरिन्।
आरजु राणा देउवा एक प्रमुख महिला र बालअधिकार कार्यकर्ता पनि हुन्। उनी विभिन्न गैरसरकारी संस्थाहरू (NGOs) का संस्थापक र सक्रिय सदस्यका रूपमा कार्यरत छिन्।
साथी (१९९२): यो संस्था महिलामाथि हिंसा निवारणमा समर्पित छ र महिला सशक्तिकरणका लागि काम गर्दै आएको छ।
ग्रामीण महिला विकास र एकता केन्द्र (१९९५): यो संस्था ग्रामीण क्षेत्रमा महिला सशक्तिकरण र विकासका लागि समर्पित छ, विशेषगरी तिनीहरूको अधिकार र मानव विकास सूचकांकमा सुधार ल्याउनका लागि काम गर्दछ।
सुरक्षित मातृत्व सञ्जाल संघ (१९९६): प्रजनन स्वास्थ्य र अधिकारको क्षेत्रमा काम गर्दै यो संस्था महिलाहरूका लागि सुरक्षित मातृत्व सुविधाहरू र सशक्तिकरणको कार्यमा संलग्न छ।
समन्ता – सामाजिक र लैंगिक समानताको लागि संस्थान (१९९७): यो संस्था लैंगिक समानता र सामाजिक समावेशीकरणका लागि अनुसन्धान र नीति सिफारिसहरू प्रस्तुत गर्ने काम गर्दछ।
आरजु राणा देउवा विश्व संरक्षण संघ (IUCN) को दक्षिण र पूर्व एशिया क्षेत्रका परिषद सदस्यका रूपमा दुई कार्यकाल (२००८-२०१६) कार्य गरिसकेकी छन्। २००८ मा बार्सिलोनामा आयोजित चौथो IUCN विश्व कंग्रेसमा उनी IUCN का क्षेत्रीय परिषद सदस्यका रूपमा पहिलो पटक निर्वाचित भइन्।
आफ्नो कार्यकालको दौरान, उनले महिला र जैविक विविधता कार्य बल (GBTF) का अध्यक्ष र IUCN परिषदका काउन्सिल सदस्यको रूपमा कार्य गरिन्। यी सबै कार्यहरूले उनलाई अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चहरूमा प्रस्तुत गर्ने अवसर प्रदान गरेका छन्, जसमा २०१७ मा जेनेभामा आयोजित मानव अधिकार परिषदको ३४औं सत्रमा 'रोक्न योग्य मातृत्व मृत्यु र मानव अधिकार' विषयमा प्यानल छलफल गरिएको थियो।
आरजु राणा देउवा विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय मंचहरूमा प्रमुख वक्ता र प्यानलिस्टका रूपमा सक्रिय रहेकी छन्, जसले उनलाई महिला अधिकार र जैविक विविधता जस्ता महत्त्वपूर्ण मुद्दाहरूमा प्रख्यात बनायो।
आरजु राणा देउवा नेपालको पूर्व प्रधानमन्त्री र नेपाली कांग्रेस पार्टीका अध्यक्ष श्री बहादुर देउबासँग विवाहित छिन्। बहादुर देउबा नेपालको प्रमुख राजनीतिज्ञ र सरकारका उच्च पदाधिकारीका रूपमा प्रसिद्ध छन्। श्री बहादुर देउबाको राजनीतिक प्रभाव नेपालमा अत्यधिक छ र उनी नेपाली कांग्रेस पार्टीका एक प्रमुख नेता रहेका छन्।
आरजु राणा देउवा र श्री बहादुर देउवा दुवैका राजनीतिक र सामाजिक योगदान नेपालका समृद्धि र विकासमा अत्यधिक महत्त्वपूर्ण रहेका छन्।
आरजु राणा देउवा लैंगिक समानता र मानव अधिकारका क्षेत्रमा समर्पित रूपमा कार्य गर्दै आएकी छन्। उनले महिलाहरूको समान अवसर र अधिकारका पक्षमा, र विभिन्न सामाजिक, पर्यावरणीय र आर्थिक सन्दर्भमा कार्य गर्दै महिला र पुरुषबीच समानता ल्याउने कार्यमा ठूलो योगदान दिइरहेकी छन्।
उनको कार्यले नेपालमा लैंगिक समानता र महिला अधिकारको संरक्षणका लागि एक नयाँ दिशा दिएका छन्। उनी महिला र बालअधिकारको संवर्धन, प्रजनन स्वास्थ्य र जैविक विविधताको संवर्धनमा एक प्रमुख परिवर्तनकर्मीको रूपमा प्रस्तुत भएकी छन्।
आरजु राणा देउवा नेपाली राजनीति र समाजका एक महत्त्वपूर्ण व्यक्तित्व हुन् जसले महिला अधिकार, प्रजनन स्वास्थ्य र जैविक विविधता जस्ता विभिन्न क्षेत्रहरूमा अपूर्व योगदान दिइरहेकी छन्। नेपालको संविधान लेखनमा, सामाजिक सुधारमा र महिला र बालअधिकारको संरक्षणमा उनले गरेको कार्य नेपालका लागि अत्यन्तै मूल्यवान छ। उनका कार्यहरूले नेपालको समृद्धि र सामाजिक सुधारका लागि योगदान पुर्याएका छन्, र आगामी दिनहरूमा पनि उनी समाजमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउनका लागि समर्पित रहनेछिन्।
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल लोड हुँदैछ...
काठमाडौं । नीति अनुसन्धान प्रतिष्ठान र मध्यपश्चिम विश्वविद्यालयका पदाधिकारीबीच आज काठमाडौँमा क्षमता विकास र अनुसन्धान सहकार्यका विषयमा छलफल भएको छ। छलफलमा विद्यार्थी संलग्नता, विज्ञसूची निर्माण र प्रतिष्ठानका अध्ययनहरूका लागि क्षेत्रीय 'आउटपोस्ट' (Regional Outpost) को अवधारणालगायतका विषयमा कुराकानी भएको थियो।छलफलमा प्रतिष्ठानका कार्यकारी निर्देशक लक्ष्मणप्रसाद भट्टराई, वरिष्ठ अनुसन्धानकर्ताहरू तथा विश्वविद्यालयका तर्फबाट अन्तर्राष्ट्रिय
