लरेन्स डगलस फिङ्क

लरेन्स डगलस फिङ्क विश्वप्रसिद्ध अमेरिकी व्यवसायी, लगानी व्यवस्थापक तथा ब्ल्याकरक कम्पनीका सह–संस्थापक, अध्यक्ष र प्रमुख कार्यकारी अधिकृत हुन्। उनको जन्म सन् १९५२ नोभेम्बर २ मा अमेरिकाको क्यालिफोर्निया राज्यस्थित भ्यान नाइस क्षेत्रमा एक यहूदी परिवारमा भएको थियो। उनका पिता स्थानीय जुत्ता पसल सञ्चालन गर्थे भने उनकी आमा अङ्ग्रेजी विषयकी प्राध्यापक थिइन्। पारिवारिक वातावरणमा शिक्षा, अनुशासन र परिश्रमलाई अत्यन्त महत्व दिइन्थ्यो, जसले उनको व्यक्तित्व निर्माणमा गहिरो प्रभाव पार्‍यो।

बाल्यकालमा फिङ्क अत्यन्त प्रतिभाशाली विद्यार्थीका रूपमा चिनिएका थिएनन्। प्रारम्भिक शैक्षिक नतिजा कमजोर आएपछि उनले परिवारको जुत्ता पसलमा सक्रिय रूपमा सहयोग गर्न थाले। यही अनुभवले उनलाई ग्राहकसँग व्यवहार गर्ने कला, व्यवसाय सञ्चालनको वास्तविकता तथा मेहनतको महत्व सिकायो। उनले सानै उमेरदेखि जिम्मेवारी सम्हाल्न सिकेका थिए। पारिवारिक व्यवसायमा काम गर्दा उनले आर्थिक अनुशासन, जोखिमको मूल्यांकन तथा ग्राहकको आवश्यकतालाई बुझ्ने व्यावहारिक अनुभव हासिल गरे।

पछि उनले क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, लस एन्जलसबाट राजनीतिशास्त्र विषयमा स्नातक उपाधि प्राप्त गरे। त्यसपछि उनले त्यही विश्वविद्यालयको व्यवस्थापन विद्यालयबाट अचल सम्पत्ति व्यवस्थापनमा विशेषज्ञता सहित स्नातकोत्तर उपाधि हासिल गरे। शिक्षाले उनलाई राजनीतिक प्रणाली, आर्थिक संरचना तथा वित्तीय बजारबारे गहिरो दृष्टिकोण प्रदान गर्‍यो। यही शैक्षिक र पारिवारिक आधारले उनलाई भविष्यमा विश्वकै सबैभन्दा प्रभावशाली लगानी व्यवस्थापन कम्पनी निर्माण गर्ने दिशामा अघि बढायो।

प्रारम्भिक करियर र वाल स्ट्रिटको ठूलो असफलता

सन् १९७६ मा लरेन्स फिङ्कले फर्स्ट बोस्टन कर्पोरेशन नामक लगानी बैंकमा बन्ड व्यापारीका रूपमा आफ्नो व्यावसायिक यात्रा सुरु गरे। त्यतिबेला अमेरिकी वित्तीय बजार तीव्र गतिमा विस्तार भइरहेको थियो र नयाँ वित्तीय उपकरणहरू विकास भइरहेका थिए। फिङ्क विशेषगरी मोर्गेज–समर्थित प्रतिभूति बजार विकासमा सक्रिय भूमिका खेल्ने व्यक्तिमध्ये एक बने। उनले घर कर्जालाई लगानी योग्य प्रतिभूतिमा रूपान्तरण गर्ने प्रणालीलाई आधुनिक वित्तीय क्षेत्रमा लोकप्रिय बनाउन महत्वपूर्ण योगदान दिए।

उनको प्रतिभा र जोखिम विश्लेषण क्षमताका कारण उनी निकै छोटो समयमा कम्पनीभित्र उच्च स्थानमा पुगे। सन् १९७८ सम्म आइपुग्दा उनी फर्स्ट बोस्टनको इतिहासमै सबैभन्दा कम उमेरका प्रबन्ध निर्देशकहरूमध्ये एक बनेका थिए। उनले कम्पनीका लागि अर्बौं डलरको कारोबार सञ्चालन गरेका थिए। वित्तीय क्षेत्रमा उनको विश्लेषणात्मक क्षमता, तीव्र निर्णय शक्ति तथा नेतृत्व कौशलको व्यापक प्रशंसा हुन थालेको थियो।

तर सन् १९८६ मा उनको करियरमा ठूलो धक्का लाग्यो। ब्याजदर अप्रत्याशित रूपमा घटेपछि पर्याप्त जोखिम सुरक्षा व्यवस्था नभएका कारण उनको विभागले करिब १० करोड अमेरिकी डलर बराबरको घाटा व्यहोर्नुपर्‍यो। यही घटनाले उनको करियरलाई गम्भीर रूपमा प्रभावित गर्‍यो र अन्ततः उनले कम्पनी छोड्नुपर्‍यो। यद्यपि यही असफलताले उनलाई वित्तीय जोखिम व्यवस्थापनको वास्तविक महत्व बुझायो। पछि उनले वास्तविक समयको जोखिम तथ्यांक विश्लेषण प्रणाली निर्माण गर्ने सोच विकास गरे, जसले भविष्यमा ब्ल्याकरकको मुख्य आधार तयार गर्‍यो।

ब्ल्याक रकको स्थापना र विस्तार

सन् १९८८ मा लरेन्स फिङ्कले रोबर्ट एस. कापिटो, सुसन वाग्नरसहित सात साझेदारसँग मिलेर ब्ल्याकस्टोन फाइनान्सियल म्यानेजमेन्ट स्थापना गरे। यो संस्था प्रारम्भमा ब्ल्याकस्टोन समूहअन्तर्गत सञ्चालन गरिएको थियो। कम्पनीको मुख्य उद्देश्य अत्याधुनिक जोखिम व्यवस्थापन प्रणाली प्रयोग गर्दै लगानीकर्तालाई सुरक्षित र दीर्घकालीन वित्तीय सेवा प्रदान गर्नु थियो। फिङ्कले आफ्नो अघिल्लो असफलताबाट सिकेको पाठलाई कम्पनीको मुख्य रणनीति बनाएका थिए।

सन् १९९४ मा स्वामित्व र इक्विटी सम्बन्धी मतभेदका कारण कम्पनी ब्ल्याकस्टोन समूहबाट अलग भयो र आधिकारिक रूपमा “ब्ल्याकरक” नाम राखियो। त्यसपछि कम्पनीले विश्वव्यापी लगानी व्यवस्थापन क्षेत्रमा तीव्र विस्तार गर्न थाल्यो। सन् १९९९ मा ब्ल्याकरक न्यूयोर्क स्टक एक्सचेन्जमा सार्वजनिक कम्पनीका रूपमा सूचीकृत भयो। प्रतिशेयर १४ डलरमा सार्वजनिक शेयर जारी गरिएको थियो।

फिङ्कको नेतृत्वमा ब्ल्याकरकले “अलाडिन” नामक अत्याधुनिक जोखिम व्यवस्थापन सफ्टवेयर विकास गर्‍यो, जसले विश्व वित्तीय क्षेत्रमा नयाँ मापदण्ड स्थापित गर्‍यो। कम्पनीले मेरिल लिञ्च इन्भेस्टमेन्ट म्यानेजर्ससँग विलय तथा बार्कलेज ग्लोबल इन्भेस्टर्स खरिदजस्ता ऐतिहासिक सम्झौताहरू सम्पन्न गर्‍यो। विशेषगरी आईशेयर्स कारोबार प्राप्त गरेपछि ब्ल्याकरक विश्वकै सबैभन्दा ठूलो सम्पत्ति व्यवस्थापन कम्पनी बन्न सफल भयो। आज कम्पनीले १४ ट्रिलियन डलरभन्दा बढी सम्पत्ति व्यवस्थापन गरिरहेको छ।

विश्वव्यापी प्रभाव र आर्थिक संकट व्यवस्थापन

लरेन्स फिङ्क विश्व वित्तीय प्रणालीमा अत्यन्त प्रभावशाली व्यक्तित्वका रूपमा चिनिन्छन्। सन् २००८ को विश्वव्यापी आर्थिक संकटका बेला अमेरिकी सरकार तथा संघीय रिजर्भले ब्ल्याकरकलाई विषाक्त वित्तीय सम्पत्तिको व्यवस्थापन गर्न जिम्मेवारी दिएको थियो। वित्तीय बजार अस्थिर हुँदा कम्पनीले संकटग्रस्त सम्पत्तिको मूल्यांकन, पुनर्संरचना तथा बजार स्थिरीकरणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको थियो। यही कारण फिङ्कलाई संकट व्यवस्थापनमा विश्वसनीय वित्तीय रणनीतिकारका रूपमा हेरिन थालियो।

कोभिड–१९ महामारीका बेला पनि अमेरिकी सरकार र केन्द्रीय बैंकहरूले वित्तीय बजार स्थिर राख्न ब्ल्याकरकको विशेषज्ञता उपयोग गरेका थिए। कम्पनीले वित्तीय जोखिम विश्लेषण, बन्ड खरिद कार्यक्रम तथा बजार निगरानीमा महत्वपूर्ण योगदान दिएको थियो। यस्ता घटनाले ब्ल्याकरक केवल निजी कम्पनी नभई विश्व वित्तीय संरचनामा प्रभाव पार्ने संस्थाका रूपमा स्थापित भएको देखाउँछ।

फिङ्कले प्रत्येक वर्ष विश्वका ठूला कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृतहरूलाई खुला पत्र लेख्ने गर्छन्। ती पत्रहरूमा उनी दीर्घकालीन योजना, सामाजिक उत्तरदायित्व तथा संस्थागत उद्देश्यको महत्वबारे जोड दिन्छन्। उनका पत्रहरू विश्वव्यापी आर्थिक नीतिमा प्रभाव पार्ने दस्तावेजका रूपमा हेरिन्छन्। उनी अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक कूटनीति तथा उच्चस्तरीय अमेरिकी व्यापारिक प्रतिनिधिमण्डलहरूमा पनि सक्रिय सहभागी रहने गरेका छन्।

व्यावसायिक दर्शन, ईएसजी नीति र विवाद

लरेन्स फिङ्क वातावरणीय, सामाजिक तथा सुशासनसम्बन्धी मापदण्डलाई आधुनिक व्यवसायको मुख्य आधार मान्ने व्यक्तिका रूपमा परिचित छन्। उनले दीर्घकालीन लगानी मूल्यांकनमा वातावरण संरक्षण, सामाजिक उत्तरदायित्व तथा सुशासनलाई अत्यन्त महत्वपूर्ण ठान्छन्। उनका अनुसार कुनै पनि कम्पनीको दीर्घकालीन सफलता केवल नाफाले मात्र निर्धारण हुँदैन, समाज र वातावरणप्रतिको जिम्मेवारीले पनि निर्धारण गर्छ।

फिङ्कले ब्ल्याकरकमार्फत कम्पनीहरूलाई कार्बन उत्सर्जन घटाउन, दिगो ऊर्जा प्रयोग बढाउन तथा सामाजिक उत्तरदायित्वमा ध्यान दिन प्रोत्साहित गरेका छन्। यही कारण उनी वातावरणीय नीतिका समर्थकका रूपमा चिनिन्छन्। धेरै लगानीकर्ताहरूले उनको दृष्टिकोणलाई आधुनिक वित्तीय क्षेत्रको आवश्यक परिवर्तनका रूपमा समर्थन गरेका छन्।

तर उनको ईएसजी नीतिले व्यापक विवाद पनि सिर्जना गरेको छ। केही राजनीतिक समूहहरूले उनलाई जलवायु नीतिमा अत्यधिक आक्रामक भएको आरोप लगाएका छन्। अर्कोतर्फ वातावरणीय समूहहरूले भने ब्ल्याकरकले जीवाश्म इन्धन कम्पनीहरूमा लगानी जारी राखेको भन्दै आलोचना गरेका छन्। यसरी फिङ्क दुवैतर्फबाट आलोचनाको केन्द्र बनेका छन्। यद्यपि उनी दीर्घकालीन आर्थिक स्थिरता र दिगोपनबीच सन्तुलन आवश्यक रहेको तर्क गर्ने गर्छन्।

व्यक्तिगत जीवन, सम्पत्ति र सामाजिक भूमिका

लरेन्स फिङ्कले सन् १९७४ मा लोरी विडरसँग विवाह गरेका थिए। उनीहरूका तीन सन्तान छन्। पारिवारिक जीवनमा उनी अत्यन्त निजी स्वभावका मानिन्छन्। व्यस्त व्यवसायिक जीवनका बाबजुद पनि उनले परिवारलाई उच्च प्राथमिकता दिने गरेका छन्। उनका नजिकका व्यक्तिहरूका अनुसार उनी अनुशासित, गम्भीर तथा दीर्घकालीन सोच राख्ने व्यक्ति हुन्।

ब्ल्याकरकमा रहेको स्वामित्व हिस्सा र उच्च कार्यकारी पारिश्रमिकका कारण फिङ्क अर्बपति व्यवसायीको सूचीमा पर्छन्। विश्व वित्तीय क्षेत्रमा उनको प्रभाव अत्यन्त ठूलो मानिन्छ। उनले केवल निजी सम्पत्ति निर्माण मात्र गरेका छैनन्, आधुनिक लगानी व्यवस्थापन प्रणालीलाई पुनःपरिभाषित गर्ने कार्य पनि गरेका छन्।

व्यवसायबाहेक उनी विभिन्न शैक्षिक, सांस्कृतिक तथा अन्तर्राष्ट्रिय संस्थासँग पनि आबद्ध छन्। उनी न्यूयोर्क विश्वविद्यालय, विश्व आर्थिक मञ्च तथा आधुनिक कला सङ्ग्रहालयका न्यासी सदस्यका रूपमा कार्यरत छन्। यी भूमिकामार्फत उनले शिक्षा, अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य तथा सांस्कृतिक विकासमा योगदान पुर्‍याउने गरेका छन्। आधुनिक वित्तीय इतिहासमा लरेन्स फिङ्कलाई दीर्घकालीन रणनीति, जोखिम व्यवस्थापन तथा विश्वव्यापी आर्थिक प्रभावका कारण अत्यन्त महत्वपूर्ण व्यक्तित्वका रूपमा स्मरण गरिन्छ।

काठमाडौं । भरतपुर अस्पतालमा बिरामीको उच्च चाप हुन थालेको छ । सोमबार एकै दिन तीन हजार ३६८ जनाले सेवा लिएका छन् । बिरामीको चाप बढ्दा व्यवस्थापन जटिल बन्ने गरेको छ । अस्पतालमा उपचारका लागि आएका बिरामीमध्ये दुई हजार ५८९ स्वास्थ्य बिमाका छन् । बाँकी ७८९ बिमा नभएका बिरामी हुन ।

सामग्रीको तालिका