अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा)
अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा) नेपालको फुटबल खेलको सर्वोच्च नियामक संस्था हो जसले फुटबलसँग सम्बन्धित सबै गतिविधिहरूको समन्वय र व्यवस्थापन गर्छ। यसले राष्ट्रिय फुटबलको विकास र प्रवर्द्धनका साथै देशभित्र रहेका सबै क्लबहरूलाई समेटेर फुटबल प्रतियोगिताहरू सञ्चालन गर्छ। पुरुष तथा महिला दुवै क्षेत्रका राष्ट्रिय टोलीहरू एन्फाको नियन्त्रणमा रहेका छन्। एन्फाले फुटबलको सबै तहमा खेलाडी, प्रशिक्षक, र अधिकृतहरूलाई तालिम दिँदै खेलको स्तर सुधार गर्न निरन्तर काम गरिरहेको छ। यसले फुटबललाई देशव्यापी रूपमा लोकप्रिय बनाउन विभिन्न योजनाहरू ल्याएको छ जसले गर्दा फुटबल अहिले नेपालमा सबैभन्दा बढी मन पराइने खेलहरू मध्ये एक बनेको छ।
सन् १९५१ मा स्थापना भएको एन्फा फिफा (FIFA) सँग सन् १९७२ मा आधिकारिक रूपमा जोडिएको थियो। त्यसपछि एन्फाले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा नेपालको फुटबल प्रतिनिधित्व गर्न सक्ने क्षमता विकासमा ध्यान दिइरहेको छ। राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा नेपालको फुटबलले पहिचान बनाउन यो संस्था महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दै आएको छ। हाल एन्फाको मुख्यालय ललितपुरको सातदोबाटोमा रहेको छ, जहाँबाट सम्पूर्ण फुटबल सम्बन्धी प्रशासनिक कामहरू सञ्चालित हुन्छन्। पंकज विक्रम नेम्वाङ अहिले यस संघको अध्यक्ष रहेका छन् र उनी नेतृत्वदायी भूमिकामा रहेर फुटबलको समग्र विकासमा लागिपरेका छन्।
नेपालमा फुटबल खेलको आरम्भ राणाशासनको समयमा करिब सन् १९२१ तिर भएको विश्वास गरिन्छ। त्यो समय नेपालमा विदेशी संस्कृतिको प्रवेश हुँदै गर्दा, फुटबल जस्तो नयाँ खेल युवाहरू माझ लोकप्रिय हुन थाल्यो। विदेशबाट फर्किएका नेपालीले यस खेललाई देशमा ल्याए र सुरुमा सीमित समूहमै खेलिन्थ्यो।
खेल प्रारम्भका दिनहरूमा फुटबललाई ठूलो दर्शक भिडले समर्थन गर्यो र यसले सामाजिक मेलमिलापमा पनि मद्दत पुर्यायो। फुटबलले युवाहरूलाई आकर्षित गर्यो र प्रतिस्पर्धा तथा मनोरञ्जनका रूपमा यसको महत्व बढ्यो। फुटबल नेपालमा छिट्टै फैलिन थालेपछि स्थानीय र शाही टोलीहरूबीच खेल्न थालियो।
यस खेलका प्रारम्भिक प्रवर्तकहरू नारायण नरसिंह राणा र चन्द्रजंग थापा थिए, जसले फुटबलको प्रचारप्रसारमा ठूलो भूमिका खेले। उनीहरूको प्रयासले फुटबललाई केवल खेल मात्र नभएर सांस्कृतिक गतिविधिका रूपमा पनि स्थापित गर्न मद्दत गर्यो।
तर राजनीतिक अस्थिरताका बाबजुद फुटबलको लोकप्रियता घटेन, बरु यो खेलले जनजीवनमा उत्साह र एकता थप्न मद्दत गर्यो। प्रारम्भिक समयमा फुटबलले नेपाली समाजमा नयाँ उत्साह र अन्तरक्रियाको मार्ग खोलेको थियो।
शाही परिवार र स्थानीय टोलीहरूले फुटबल खेल्न प्रयोग गर्ने विभिन्न मैदानहरू थिए। मृगेन्द्र शमशेर निवास (बबरमहल), महावीर निवास (टंगल), नरशमशेर निवास (सिंहदरबार) लगायतका ठाउँहरूमा फुटबल खेलिन्थ्यो। थमेलको नरसिंह क्याम्प पनि एउटा लोकप्रिय खेल मैदान थियो।
१९३० को दशकमा सिंहदरबार, चाउँनी, गौचरन, जावलाखेल र लैनचौरजस्ता स्थानहरूमा फुटबल व्यापक रूपमा खेलिन थाल्यो। ती मैदानहरूमा स्थानीय र शाही टोलीहरू प्रतिस्पर्धा गर्थे, जसले खेललाई जनस्तरमा लोकप्रिय बनाउन सहयोग गर्यो। यी स्थानहरू सामाजिक र सांस्कृतिक केन्द्रका रूपमा समेत विकसित भए।
गोलपोस्ट नहुँदा पनि खेलाडीहरूले बललाई निर्धारित रेखा पार गर्न सकेमा त्यसलाई गोल मानेका थिए। यसरी नियमहरूमा केही भिन्नता हुँदाहुँदै पनि फुटबल खेल निरन्तर चलिरहेको थियो। मैदान र उपकरणहरू सीमित भए पनि खेलाडी र दर्शकहरूको उत्साह उच्च थियो।
त्यस समय फुटबल खेल्नका लागि साधनसामग्रीको अभाव थियो, तर खेलको मनोबल र जनसमर्थनले यसलाई निरन्तरता दियो। स्थानीय समुदायले फुटबललाई मनोरञ्जन र खेलकुदका रूपमा अंगालेर यसको विकासमा योगदान पुर्याए।
सन् १९५१ मा अखिल नेपाल फुटबल संघको स्थापना भएपछि फुटबलको आधिकारिक व्यवस्थापन सुरु भयो। यसले फुटबल खेलको संरचना, नियम तथा प्रतियोगिताको प्रणाली विकास गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। एन्फाको स्थापना पश्चात नेपालमा फुटबल खेलको स्तर सुधारमा नयाँ आयाम थपियो।
एन्फाले सातदोबाटोमा आफ्नै एन्फा कम्प्लेक्स निर्माण गर्यो जहाँ कार्यालय, प्रशिक्षण केन्द्र र खेल मैदान छन्। यसले खेलाडीहरूलाई नियमित अभ्यास गर्ने सुविधा प्रदान गर्यो र फुटबलसँग सम्बन्धित सबै गतिविधिहरूलाई समेट्यो।
फिफा गोल परियोजनाअन्तर्गत एन्फाले विभिन्न स्थानहरूमा प्राविधिक केन्द्रहरू स्थापना गर्यो, जस्तै ललितपुरको च्यासल, बुटवल, रुपन्देही, सुनसरी र धरान। यी केन्द्रहरूले युवा खेलाडीहरूको विकासमा ठूलो योगदान पुर्याएका छन्।
भविष्यमा मध्य र सुदूर पश्चिम क्षेत्रहरूमा पनि यस्ता प्रशिक्षण केन्द्रहरू खोल्ने योजना रहेको छ, जसले फुटबललाई थप क्षेत्रीय रूपमा फैलाउन मद्दत गर्नेछ। एन्फाले शिक्षा र प्रशिक्षणमा जोड दिएर राष्ट्रिय फुटबलको स्तर उकास्ने लक्ष्य राखेको छ।
एन्फाले पुरुष तथा महिला राष्ट्रिय टिमहरूलाई विभिन्न उमेर समूहमा विभाजन गरी व्यवस्थित रूपमा सञ्चालन गर्छ। पुरुषहरूका लागि वरिष्ठ राष्ट्रिय टिमदेखि अन्डर-२३, अन्डर-२०, अन्डर-१७, ‘बी’ टिम र फुटसल टिम सञ्चालनमा छन्। यसले खेलाडीहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिताका लागि तयारी गराउँछ।
महिला फुटबलमा पनि एन्फाले वरिष्ठ टिमका साथै अन्डर-२३, अन्डर-२० र अन्डर-१७ टिमहरू तयार पारेको छ। यसले महिलाहरूलाई खेलमा सहभागी गराउने र प्रतिभा विकास गर्ने अवसर प्रदान गर्छ। महिला फुटबलको विकासका लागि एन्फाले विभिन्न कार्यक्रमहरू संचालन गरिरहेको छ।
टिमहरूको नियमित प्रशिक्षण, अन्तर्राष्ट्रिय मैत्रीपूर्ण खेल, र क्षेत्रीय प्रतियोगिताहरूमा सहभागिता सुनिश्चित गरिन्छ। यसले खेलाडीहरूलाई अनुभवसहितको वातावरण प्रदान गर्छ।
राष्ट्रिय टोलीका प्रशिक्षकहरू, व्यवस्थापकहरू र अन्य कर्मचारीहरूले टिमको समग्र विकासमा निरन्तर काम गरिरहेका छन्। एन्फाले विभिन्न उमेर समूहका खेलाडीहरूको खोजी र प्रशिक्षणमा ध्यान दिँदै भविष्यका स्टार खेलाडीहरू उत्पादन गर्ने लक्ष्य राखेको छ।
नेपालका सातवटा प्रदेशमा एन्फाका मातहत प्रदेश फुटबल संघहरू सक्रिय छन्। यी संघहरूले स्थानीय फुटबललाई प्रवर्द्धन गर्ने, प्रतियोगिताहरू आयोजना गर्ने र खेलाडीहरूको पहिचान गर्ने काम गर्छन्।
प्रत्येक प्रदेश फुटबल संघका अध्यक्षहरू आफ्ना क्षेत्रको फुटबलको समग्र व्यवस्थापनका लागि जिम्मेवार छन्। कोशी प्रदेशमा किशोर राई, मधेश प्रदेशमा नेपाल कार्की, बागमती प्रदेशमा राजेन्द्र कुमार श्रेष्ठ लगायतका व्यक्तिहरूले नेतृत्व गर्दैछन्।
जिल्लास्तरमा ४८ वटा फुटबल संघहरू रहेका छन् जसले स्थानीय स्तरमा फुटबलको पहुँच विस्तार गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेका छन्। यी संघहरूले युवाहरूलाई खेलमा सहभागी गराउने, तालिम दिने र प्रतियोगितामा समावेश गर्ने काम गर्छन्।
प्रदेश र जिल्ला संघहरूबीच सहकार्यले राष्ट्रिय फुटबल प्रणालीलाई बलियो बनाउँछ। यसले फुटबललाई सबै तहमा व्यवस्थित गर्न र सम्पूर्ण देशभरिको प्रतिभा पहिचान गर्न मद्दत गर्दछ।
एन्फाले देशमा फुटबलको विकासका लागि विभिन्न स्तरका प्रतियोगिता आयोजना गर्दछ। सहिद स्मारक ‘ए’ डिभिजन लिग सबैभन्दा प्रतिष्ठित प्रतियोगिता हो जसले शीर्ष क्लबहरूलाई प्रतिस्पर्धा गराउँछ।
‘बी’ र ‘सी’ डिभिजन लिगहरूले मध्यम र तल्लो स्तरका क्लबहरूलाई प्रतिस्पर्धा गर्ने अवसर दिन्छन्। नेपाल सुपर लिग (NSL) आधुनिक र व्यावसायिक फुटबल प्रवर्द्धन गर्ने नयाँ प्रतियोगिता हो जसले देशका सर्वोत्कृष्ट खेलाडीहरूलाई देखाउने मंच प्रदान गर्दछ।
फुटसल, महिला लिग, तथा विभिन्न उमेर समूहका प्रतियोगिताहरूले फुटबलको विविधता र पहुँच विस्तार गरेका छन्। अन्तरविद्यालय प्रतियोगिता र प्रदेश तथा जिल्ला लिगहरूले ग्रासरुट्स स्तरबाट खेलाडीहरूको विकासमा योगदान पुर्याउँछन्।
एन्फाको अध्यक्षको नाममा आयोजित राष्ट्रपति तथा उपराष्ट्रपति लिगले नयाँ प्रतिभाहरूलाई राष्ट्रिय स्तरमा देखिने अवसर दिन्छ। यसरी विभिन्न प्रतियोगिताहरू फुटबललाई राष्ट्रव्यापी बनाउने माध्यम बनेका छन्।
पुरुषतर्फ चर्च ब्वाइज युनाइटेडले २०२३ को ‘ए’ डिभिजन लिग जितेको छ भने प्लानिङ ब्वाइज युनाइटेड ‘बी’ डिभिजनको विजेता बनेको छ। बागमती युथ क्लब ‘सी’ डिभिजनको शीर्षस्थानमा रहेको छ।
नेपाल सुपर लिग २०२५ मा ललितपुर सिटी एफसी विजेता भएको छ। फुटसल लिग २०२१ मा स्पोर्ट्स क्यासल पोखराले उपाधि जितेको थियो। पुरुषतर्फ यी क्लबहरूले देशको फुटबलमा आफ्नो प्रभुत्व कायम राखिरहेका छन्।
महिलातर्फ एपीएफ एफसी महिला लिग २०२४ र राष्ट्रिय खेलकुद २०२२ मा च्याम्पियन बनेको छ। महिला फुटबलमा पनि एपीएफ एफसी एक अग्रणी टोलीको रूपमा स्थापित छ।
युवा तहमा नेपाल पुलिस यू१८ ले यू-१८ लिग २०२४ जितेको छ भने चर्च ब्वाइज युनाइटेड यू१६ ले यू-१६ लिग २०२४-२५ मा उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेको छ। यसले आगामी पुस्ताका खेलाडीहरूको क्षमतामा विश्वास जगाएको छ।
एन्फाको कार्यसमितिमा विभिन्न अनुभवी र जिम्मेवार व्यक्तिहरू छन् जसले फुटबलको समग्र व्यवस्थापन गर्दछन्। अध्यक्ष पंकज विक्रम नेम्वाङले नेतृत्व गर्दै संघलाई नयाँ दिशामा अघि बढाइरहेका छन्।
वरिष्ठ उपाध्यक्ष वीरबहादुर खड्का र उपाध्यक्ष दावा लामाले एन्फाको नीति निर्माण र कार्यान्वयनमा सहयोग पुर्याउँछन्। महासचिव किरण राई र कोषाध्यक्ष रविन्द्र जोशीले प्रशासनिक र वित्तीय पक्षमा स्थिरता ल्याएका छन्।
सह–महासचिवहरू वसन्त अर्याल, अरुण मान जोशी र दामोदर भट्टराईले विभिन्न विभागीय जिम्मेवारीहरू सम्हाल्दै छन्। समितिका सदस्यहरूमा सरला श्रेष्ठ, पेमा दोल्मा लामा, मनिष जोशी लगायतले विविध क्षेत्रबाट सहयोग पुर्याइरहेका छन्।
यो कार्यसमितिले फुटबलको विकास, प्रतियोगिता सञ्चालन, खेलाडी संरक्षण र राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धहरूमा निरन्तर काम गर्दैछ। उनीहरूको समर्पणले नेपाली फुटबललाई नयाँ उचाईमा पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल लोड हुँदैछ...
काठमाडौं । जल तथा मौसम विज्ञान विभागले आज देशका विभिन्न जिल्लाबाट बग्ने साना नदीमा आकस्मिक बाढी (फ्ल्यास फ्लड) को मध्यम जोखिम रहने भएकाले नदी तटीय क्षेत्रमा उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ ।झापा, उदयपुर, मकवानपुर, गोरखा, लमजुङ, जाजरकोट, दैलेख, कालीकोट, डोटी, डडेलधुरा र बैतडी तथा आसपासका जिल्लाबाट बग्ने साना नदीको
