भलिबल

भलिबल

भलिबल एक रोमाञ्चक टोली खेल हो जसमा दुई टोली प्रत्येकमा ६ खेलाडीको साथ प्रतिस्पर्धा गर्छन्। यसको उद्देश्य बललाई विपक्षीको कोर्टमा नेट पार गर्दै प्रहार गर्नु हो। खेलमा प्रत्येक टोलीले अधिकतम तीन पटक मात्र बललाई स्पर्श गर्न सक्छ। भलिबलमा अंक प्राप्त गर्नका लागि बललाई विपक्षीको कोर्टमा छिर्नु पर्छ वा विपक्षी टोलीले गल्ती गर्नुपर्छ। यो खेल विश्वभर लोकप्रिय छ र ओलम्पिक लगायत विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा खेलेको छ।

खेलको आधारभूत जानकारी

टीम: प्रत्येक टीममा ६ खेलाडी हुन्छन्। यो खेल एकदमै गतिशील र समन्वयपूर्ण हुन्छ, जहाँ प्रत्येक खेलाडीको भूमिका महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

कोर्ट: कोर्टको लम्बाइ १८ मिटर र चौडाइ ९ मिटर हुन्छ। यो कोर्टलाई दुई भागमा विभाजन गर्ने नेट राखिएको हुन्छ, जसमा प्रत्येक टोलीको खेल क्षेत्र छुट्टाछुट्टै हुन्छ।

नेटको उचाइ: पुरुषहरूको खेलको लागि नेटको उचाइ २.४३ मिटर हुन्छ, जबकि महिलाहरूको खेलको लागि यो उचाइ २.२४ मिटर निर्धारित गरिएको हुन्छ। यसले खेलको कठिनाइ र चुनौतीको स्तर निर्धारण गर्न मद्दत पुर्‍याउँछ।

बल: वलको व्यास ६५–६७ से.मी. र तौल २६०–२८० ग्रामको बीचमा हुन्छ। यो आकार र तौलले बलको गति र नियन्त्रणमा भूमिका निभाउँछ, जसले खेललाई थप चुनौतीपूर्ण र रमाइलो बनाउँछ।

मुख्य उद्देश्य

खेलको मुख्य उद्देश्य भनेको बललाई नेटबाट पार गर्दै विपक्षीको कोर्टमा प्रहार गर्नु हो। जब विपक्षी टीमले बललाई फिर्ता गर्न नसकेमा, त्यसबाट अंक (Point) प्राप्त हुन्छ। यसैगरी, प्रत्येक पक्षले बललाई राम्रोसँग नियन्त्रण गर्दै विपक्षी टीमको कोर्टमा प्रहार गर्न प्रयास गर्दछ, जसबाट खेलमा जित हासिल गर्न सकिन्छ।

खेलको नियमहरू

सर्भ (Serve): खेल सर्भमार्फत सुरु हुन्छ। सर्भ गर्ने खेलाडीले बललाई नेट पार गराउनुपर्छ।

तीन स्पर्श नियम (Three Touch Rule): प्रत्येक टीमले बललाई फिर्ता गर्न अधिकतम तीन पटक स्पर्श गर्न सक्छ।

स्कोरिङ: बल विपक्षीको कोर्टमा छिरेमा वा विपक्षीले गल्ती गरेमा अंक मिल्छ। प्रत्येक सेट २५ अंकमा समाप्त हुन्छ, तर कम्तीमा २ अंकको अग्रता आवश्यक हुन्छ।

रोटेशन: सर्भ गर्ने अधिकार पाएको बेला खेलाडीले घडीको दिशामा घुमेर स्थान परिवर्तन गर्छन्।

फाउल: बल नेट बाहिर फाल्ने, दुई पटक लगातार स्पर्श गर्ने, वा नेट छोएमा फाउल मानिन्छ।

मुख्य कौशलहरू

सर्भ (Serve): बललाई खेल सुरु गर्न नेट पार गराउने। सर्भ गर्ने खेलाडीले बललाई सही ढंगले नेटमा पार गराउनु पर्छ र बल विपक्षीको कोर्टमा पहिला पुग्नुपर्छ।

पास (Pass): बललाई सही रूपमा साथी खेलाडीलाई दिने। यो कौशल खेलमा टीमको सहकार्यलाई बलियो बनाउन महत्वपूर्ण हुन्छ, र राम्रो पासले राम्रो प्रहारको अवसर प्रदान गर्दछ।

सेट (Set): बललाई हिट गर्न वा प्रहार गर्नका लागि उचाल्ने। सेट गर्ने खेलाडीले बललाई ऊचाइमा उचालेर साथीलाई सही समयमा प्रहार गर्न मौका दिन्छ।

स्म्यास (Spike): बललाई जोडले प्रहार गरी विपक्षीको कोर्टमा पठाउने। स्म्यास एक आक्रामक प्रहार हो जसले विपक्षीलाई बललाई रोक्नको लागि कठिन बनाउँछ।

ब्लक (Block): नेटमा बललाई रोकेर विपक्षीको प्रहार रोक्ने। ब्लकिंग एक डिफेन्सिभ कौशल हो जसले विपक्षीको ताकतवर प्रहारलाई रोक्न मद्दत पुर्याउँछ।

मुख्य प्रतियोगिताहरू

ओलम्पिक खेलकुद (Olympics):

वोलिबल ओलम्पिक खेलको एक हिस्सा हो र प्रत्येक चार वर्षमा आयोजना हुन्छ। यो विश्वभरिका उत्कृष्ट खेलाडीहरूको प्रतिस्पर्धा देख्नका लागि एक ठूलो मञ्च हो।

एफआईभीबी वर्ल्ड च्याम्पियनसिप (FIVB World Championship):

यो विश्वभरिका सबैभन्दा प्रतिष्ठित वोलिबल प्रतियोगिता हो जसमा पुरुष र महिला टोलीहरूको प्रतिस्पर्धा हुन्छ। यो प्रतियोगिता प्रत्येक चार वर्षमा आयोजित हुन्छ र विश्वभरका शीर्ष टीमहरू एक अर्कासँग प्रतिस्पर्धा गर्छन्।

वर्ल्ड कप (Volleyball World Cup):

यो अर्को प्रमुख अन्तर्राष्ट्रिय वोलिबल प्रतियोगिता हो जुन एफआईभीबी द्वारा आयोजित हुन्छ। वर्ल्ड कपमा विश्वका उत्कृष्ट टोलीहरू एक अर्कासँग प्रतिस्पर्धा गर्छन् र विजेताले प्रतिष्ठित टाईटल जित्छ।

एशियाली खेलकुद (Asian Games):

एशियाली खेलकुदमा वोलिबल एक प्रमुख इभेन्ट हो जसमा एशियाली देशहरूका टोलीहरू भाग लिन्छन्। यो पाँच वर्षमा एकपटक आयोजना हुन्छ र एशियाका विभिन्न देशहरूका उत्कृष्ट खेलाडीहरू प्रतिस्पर्धा गर्छन्।

नेपालमा भलिबल

नेपाल भलिबल संघ (NVF):

नेपाल भलिबल संघ (NVF) नेपालमा भलिबलको प्रमुख नियमन गर्ने निकाय हो। यो संघले देशभर भलिबल खेलको प्रचार-प्रसार, व्यवस्थापन, र प्रतियोगिताहरूको आयोजना गर्छ।

राष्ट्रिय खेल:

भलिबललाई २०१७ सालमा नेपालको "राष्ट्रिय खेल" घोषित गरिएको थियो। यसले भलिबलको महत्त्व र लोकप्रियता बढाएको छ र नेपालमा यस खेलको विकासमा मद्दत पुर्याएको छ।

प्रतियोगिता:

नेपालमा विभिन्न स्तरमा भलिबल प्रतियोगिताहरू आयोजना गरिन्छ। तीमध्ये प्रमुख प्रतियोगिता मार्टर्स मेमोरियल भलिबल हो, जसमा विभिन्न संघ र टीमहरूको सहभागिता रहेको हुन्छ। साथै, राष्ट्रिय लिग प्रतियोगिता पनि आयोजना गरिन्छ, जसले देशभरका उत्कृष्ट भलिबल खेलाडीहरूलाई प्रतिस्पर्धा गर्ने अवसर प्रदान गर्दछ।

रोचक तथ्यहरू

भलिबल १८९५ मा विलियम जी. मर्गनले आविष्कार गरेका थिए। उनले यो खेलको आविष्कार शारीरिक शिक्षाको शिक्षकको रूपमा गर्दा विद्यार्थीहरूको बीचमा शारीरिक गतिविधि बढाउनका लागि गरे।

पहिलो भलिबल म्याचमा नेटको उचाइ ६ फिट मात्र थियो। समयसँगै भलिबलको नियम र उपकरणहरूमा परिवर्तन आएको छ, र आजको मापदण्डमा नेटको उचाइ पुरुषका लागि २.४३ मिटर र महिलाका लागि २.२४ मिटर छ।

समुद्री किनारमा खेलिने "बीच भलिबल" भलिबलको लोकप्रिय प्रकार हो। यो प्रकार विशेषगरी ग्रीष्मकालमा लोकप्रिय छ र यो दुई खेलाडीको टोलीसँग खेलिन्छ।

नेपालमा भलिबल ग्रामीण क्षेत्रदेखि विद्यालयसम्म व्यापक रूपमा खेलिन्छ। यो खेल नेपाली समाजमा धेरै प्रिय छ र युवाहरू बीचमा यसको लोकप्रियता लगातार बढिरहेको छ।

काठमाडौं । युवा, श्रम तथा रोजगारमन्त्री रामजी यादवले वर्तमान विश्वव्यापीकरणको युगमा वैदेशिक रोजगारीलाई पूर्ण रूपमा रोक्न सम्भव नरहेको बताएका छन्। मंगलबार वैदेशिक रोजगार विभागको अनुगमनका क्रममा मन्त्री यादवले सरकारको प्राथमिकता वैदेशिक रोजगारी रोक्ने नभई यसलाई सुरक्षित, व्यवस्थित र मर्यादित बनाउने रहेको स्पष्ट पारे।नेपाली श्रमिकहरू शोषणमा नपरून् र उचित पारिश्रमिक पाऊन्

सामग्रीको तालिका