काठमाडौं । झापाका विभिन्न विद्यालय तथा क्याम्पसका २०० विद्यार्थीलाई लक्षित गर्दै विपद् व्यवस्थापन तथा सर्पदंश रोकथामसम्बन्धी प्रदर्शन एवं सचेतना कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ । अन्तरराष्ट्रिय झापाली समाजको सहयोग तथा एनसिसी अलुम्नी एसोसिएसन झापाको समन्वयमा चारआलीस्थित अरिदमन गण ब्यारेकमा कार्यक्रम आयोजना गरिएको हो ।कार्यक्रममा नेपाली सेना तथा एनसिसी अलुम्नी एसोसिएसनका प्रतिनिधिहरूले
सामग्रीको तालिका
ध्वनि/आवाज
ध्वनि/आवाज
ध्वनि (आवाज) भनेको सन्तुलन अवस्थाबाट उत्पन्न हुने यान्त्रिक अवरोध (mechanical disturbance) हो, जसले लोचशील पदार्थीय माध्यम (elastic material medium) मार्फत प्रसारण हुन्छ। ध्वनिको एक पूर्णतः व्यक्तिपरक परिभाषा पनि दिन सकिन्छ, जसले कानले अनुभव गर्ने कुरा जनाउँछ। तर, यस्तो परिभाषा विशेष रूपमा उपयोगी छैन र अत्यधिक सीमित पनि छ, किनकि त्यस्ता ध्वनिहरूको पनि चर्चा गर्नुपर्छ जुन मानव कानले सुन्न सक्दैन, जस्तै कुकुरको सिटीबाट निस्कने ध्वनि वा सोनार उपकरणद्वारा उत्पन्न हुने ध्वनि।
ध्वनिको अध्ययन ध्वनि तरंगका गुणहरूबाट सुरु गर्नुपर्छ। तरंगका दुई आधारभूत प्रकार छन्:
- अनुप्रस्थ तरंग (Transverse wave):
- अनुदैर्ध्य तरंग (Longitudinal wave):
अनुप्रस्थ तरंग
अनुप्रस्थ तरंगमा तरंगको गति र यसको उत्पन्न हुने गति (कम्पन) परस्पर लम्ब (perpendicular) हुन्छ। जस्तै, तानिएको डोरीको एउटा छेउलाई हल्लाउँदा उत्पन्न हुने तरंग। विद्युतचुम्बकीय स्रोतहरू (जस्तै, प्रकाश र रेडियो तरंग) द्वारा उत्पन्न हुने तरंगहरूको परिवार महत्त्वपूर्ण अनुप्रस्थ तरंगहरू हुन्। यस्ता तरंगमा विद्युतीय र चुम्बकीय क्षेत्रहरू तरंगको प्रसारण दिशाको लम्बमा दोलन गर्छन्।
अनुदैर्ध्य तरंग र ध्वनि
ध्वनि हावा वा अन्य माध्यमहरूमा अनुदैर्ध्य तरंग (longitudinal wave) का रूपमा प्रसारण हुन्छ। यसमा तरंग बनाउने यान्त्रिक कम्पन तरंगको प्रसारण दिशामा हुन्छ।
- अनुदैर्ध्य तरंगलाई घुमाउरो स्प्रिंग (coiled spring) मा बनाउन सकिन्छ। केही फन्काहरूलाई थिचेर संकुचन (compression) बनाइन्छ र त्यसपछि छोड्दा, संकुचन स्प्रिंगको लम्बाइभरि सर्ने गर्छ।
- हावालाई यस्ता घुमाउरो फन्काका तहहरूको रूपमा विचार गर्न सकिन्छ। ध्वनि तरंग यसरी प्रसारित हुन्छ कि हावाका तहहरूले एकअर्कालाई "थिच्छ" र "तानेको" जस्तो प्रभाव देखाउँछन्, जसरी स्प्रिंगमा संकुचन तलतर्फ सर्छ।
ध्वनि तरंगका विशेषता
ध्वनि तरंग वैकल्पिक रूपमा हुने संकुचन (compression) र विसङ्कुचन (rarefaction), अर्थात् उच्च दाब र न्यून दाब भएका क्षेत्रहरू, एक निश्चित गतिमा सर्दै बनेको हुन्छ। अर्को शब्दमा, यो सन्तुलनको दाब वरिपरि हुने आवधिक (periodic), अर्थात्, दोलन वा कम्पन, दबाव भिन्नता हो।
- सन्तुलनको दाब र शुद्ध ध्वनि तरंग (एकै आवृत्तिको तरंग) बाट हुने साइन आकारका भिन्नताहरूलाई क्रमशः चित्र 1A र 1B मा देखाइएको छ।
- ध्वनि तरंगको आवृत्ति (frequency), तरंगदैर्ध्य (wavelength), र आयाम (amplitude) जस्ता गुणहरूले ध्वनिका भिन्न-भिन्न विशेषता निर्धारण गर्छन्।
यसरी ध्वनि तरंगहरू संकुचन र विसङ्कुचनको आवधिक भिन्नताका रूपमा प्रसारित हुन्छन्, जसले माध्यममा सन्तुलनको दबाव वरिपरि कम्पन गराउँछ।
ज्योतिषहरू
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल
राशिफल लोड हुँदैछ...
Loading footer...
