सारिता गिरी
सारिता गिरी नेपालको रंगमञ्च र चलचित्र क्षेत्रमा एक प्रतिष्ठित नाम बनेकी छिन्। उनको जीवनयात्रा सुरुमा अभिनयतर्फ उन्मुख थिएन। विद्यालय तह (एसएलसी) सकेपछि उनी अन्य पेशा वा अध्ययनमार्ग रोज्ने सोचमा थिइन्। तर, एउटा संयोगले उनलाई अभिनयतर्फ मोड्यो। विद्यालयपश्चात पहिलो पटक उनले एक नाटकमा अभिनय गर्ने अवसर पाइन, जसलाई उनले सामान्य अनुभवको रूपमा लिएकी थिइन्। तर त्यो नाटक प्रदर्शन भएपछि दर्शकको तर्फबाट आएको प्रशंसा, ताली र आत्मीय माया उनले आफूभित्र लुकेको अभिनय क्षमता चिन्न बाध्य भइन्। यही घटनाले उनलाई अभिनय जीवनमा डोर्यायो र नयाँ यात्रा सुरु भयो। सारिताले अभिनयलाई पेशा बनाउन चाहेकै थिइनन्। उनले सुरुमा आफूलाई एक सामान्य युवतीको रूपमा हेरेकी थिइन् जसको भविष्य पारिवारिक जिम्मेवारी र पढाइमा केन्द्रित थियो। तर, रंगमञ्चमा गरेको पहिलो प्रवेशले उनलाई नयाँ क्षितिज देखायो। दर्शकले दिएको सकारात्मक प्रतिक्रिया, सहकलाकारको प्रोत्साहन र निर्देशकले दिएको विश्वासले उनलाई आफ्नै जीवनलाई नयाँ बाटोमा मोड्न उत्प्रेरित गर्यो। यस क्रममा उनले अभिनयलाई केवल व्यवसाय मात्र नभई आत्मअभिव्यक्तिको माध्यमका रूपमा बुझ्न थालिन्। प्रारम्भिक जीवनकै यो मोडले सारिताको सम्पूर्ण जीवनलाई परिभाषित गरिदियो। रंगमञ्चमा पहिलो अनुभवले उनलाई आफ्नो भविष्य र पहिचान निर्माण गर्ने दिशा दियो। उनले बुझिन् कि अभिनय केवल अरूलाई देखाउन वा मनोरञ्जनका लागि मात्र होइन, बरु समाजलाई सन्देश दिन, आफूभित्रका भावनाहरू उजागर गर्न, र मानिसहरूको जीवन अनुभवलाई कलामार्फत प्रस्तुत गर्न सकिने शक्तिशाली माध्यम हो। यही कारणले उनले अभिनयलाई जीवनको बाटो बनाएर निरन्तर यात्रा सुरु गरिन्, जसको जग प्रारम्भिक जीवनमै मजबुत पारिएको थियो।
सारिता गिरीको अभिनय यात्रा रंगमञ्चसँग गहिरो रूपमा गाँसिएको छ। उनले अभिनयकला सिक्ने पहिलो औपचारिक माध्यम नै रंगमञ्च थियो। रंगमञ्चमा काम गर्दा उनले अनुशासन, धैर्य र भावनात्मक नियन्त्रणका सीपहरू हासिल गरिन्। प्रारम्भिक चरणमै उनले बुझिन् कि अभिनय केवल संवाद बोल्नेसम्म सीमित छैन, बरु शरीरको हावभाव, आँखा, हातखुट्टा र सम्पूर्ण शारीरिक उपस्थितिले पनि पात्रलाई सशक्त बनाउन सक्नेछ। यसैले उनले आफ्नो प्रारम्भिक जीवनको धेरै समय मञ्चमा खर्च गरिन्, जहाँ दर्शकसँग सीधा सम्पर्क भएर प्रतिक्रिया पाउने मौका पाइन्थ्यो।
उनले नेपालमै मात्र होइन, अन्तर्राष्ट्रिय स्तरका कार्यशालाहरूमा पनि सहभागिता जनाइन्। भारतको अल्टरनेटिभ थिएटर मा तालिम लिनु उनको जीवनको महत्वपूर्ण अध्याय रह्यो, जहाँ उनले अभिनयलाई नयाँ दृष्टिकोणले बुझ्न सकिन्। त्यस्तै अमेरिकाको न्युयोर्कमा फिजिकल थिएटर सिक्दा उनले अभिनयमा शरीरको भाषा र भावभंगिमाको महत्वलाई अझ प्रस्ट देखिन्। त्यसपछि फिलिपिन्समा पपेट थिएटर सिकेर उनले कथावाचन र चरित्रलाई निर्जीव माध्यमबाट पनि सजीव बनाउन सकिन्छ भन्ने कला आत्मसात गरिन्। यी अनुभवहरूले उनलाई केवल नेपाली मात्र नभई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा प्रतिस्पर्धा गर्न सक्ने क्षमता सम्पन्न कलाकार बनायो।
यति मात्र नभई उनले नेपालकै गुरुकुलमा डिप्लोमा हासिल गरेर रंगमञ्चको गहिरो अध्ययन गरिन्। यो तालिमले उनलाई नाटक साहित्य, निर्देशन र अभिनयका विभिन्न आयामहरूबारे विस्तृत ज्ञान प्रदान गर्यो। यसरी तालिम र अध्ययनले उनको व्यक्तित्वलाई थप परिष्कृत बनायो। परिणामस्वरूप, उनले प्रदर्शन गर्ने प्रत्येक पात्रलाई जीवन्त बनाउन सक्ने क्षमता विकास गरिन्। यी अनुभवहरूको योगफलले उनलाई नेपाली अभिनय क्षेत्रमा बहुआयामिक कलाकारको रूपमा स्थापित गरिदियो, जसको छाप आज पनि उनका प्रत्येक भूमिकामा देखिन्छ।
सारिता गिरीले आफ्नो चलचित्र यात्रा गुरु दक्षिणा (२०१०) बाट सुरु गरिन्। यस चलचित्रमा उनले गरेको अभिनयले सबैलाई प्रभावित तुल्यायो। पहिलो चलचित्रमै गहिरो छाप छोड्न सक्ने उनको क्षमता असाधारण थियो। दर्शकले उनलाई केवल नयाँ कलाकारको रूपमा नभई सक्षम अभिनेत्रीको रूपमा हेर्न थाले। उनले पात्रमा गहिरो डुबान गरेर जीवन्त बनाउन सक्ने कौशल देखाइन्। यसैले उनको पहिलो अनुभव नै सफलताले भरिएको रह्यो।
यस फिल्ममा देखाएको उत्कृष्ट अभिनयका कारण उनले डी–सिने अवार्ड्स मा ‘श्रेष्ठ अभिनेत्री (महिला)’ पुरस्कार प्राप्त गरिन्। यो सम्मानले उनको आत्मविश्वासलाई नयाँ उचाइमा पुर्यायो। धेरै कलाकारलाई प्रारम्भिक चरणमा अवसर पाउन संघर्ष गर्नुपर्छ, तर सारिताले पहिलो नै प्रयासबाट दर्शक र समीक्षक दुवैलाई जितिन्। उनले बुझिन् कि कडा मेहनत र लगनशीलताले मात्र आफूलाई दीर्घकालीन रूपमा टिकाउन सकिन्छ। यही सोचका कारण उनले पछि आउने प्रत्येक भूमिकामा गहिरो तयारी र मेहनत गरिन्।
यसरी गुरु दक्षिणा उनको करियरको मोडबिन्दु बन्यो। यसले उनलाई चलचित्र क्षेत्रमा मात्र प्रवेश गराएन, बरु उनले आफ्नो पहिचान पनि सुरक्षित गरिन्। यो चलचित्रपछि उनले निरन्तर फरक–फरक विधा र शैलीका चलचित्रमा अभिनय गर्ने अवसर पाइन्। समयसँगै उनले आफ्नो अभिनयमा विविधता थपिन् र हरेक फिल्ममा केही नयाँ प्रस्तुत गर्न प्रयास गरिन्। त्यसैले उनलाई चलचित्र क्षेत्रमा पहिलो फिल्मकै सफलता एउटा ऐतिहासिक सुरुवातका रूपमा सम्झिन्छ।
सारिता गिरीले अभिनय गरेका धेरै चलचित्रहरू नेपाली सिनेमामा विशेष स्थान राख्छन्। बधशाला (२०१३) मा उनले द्वन्द्वकालीन समाजको पीडा र सैनिकद्वारा गरिएको यातनाको कथा प्रस्तुत गर्न सहयोग गरिन्। यो फिल्मले उनको गहिरो र भावनात्मक अभिनयलाई उजागर गर्यो। त्यसैगरी पद्मिनी र सुनगाभा जस्ता फिल्महरूले महिला जीवन, लैंगिक भेदभाव र सामाजिक संवेदनशीलतालाई दर्शकसम्म पुर्याए। यी चलचित्रहरूले उनको अभिनयलाई मात्र होइन, सामाजिक चेतनाको सन्देशलाई पनि सशक्त बनाए।
रेड मनसुन (२०१४) र नागरिक (२०१५) जस्ता फिल्महरूले शहरी समाज, प्रेम, राजनीति र सामाजिक संघर्षका कथालाई पर्दामा उतारे। यी फिल्महरूमा उनले निभाएका पात्रहरू जीवन्त लाग्ने खालका थिए, जसले उनलाई दर्शकको मनमा अझ गहिरो बनायो। २०१८ मा आएको चङ्गा चेत मा उनले हल्का मनोरञ्जनात्मक तर यथार्थ नजिकको भूमिकामा देखापर्दै आफ्नो बहुमुखी अभिनय क्षमता प्रमाणित गरिन्।
पछिल्ला फिल्महरू जस्तै कागज पत्र (२०१९), माछा माछा (२०१९), आमा (२०२०), लप्पन छप्पन २ (२०२०) ले उनको अभिनय यात्रा अझ परिष्कृत बनायो। आमा मा उनले आमाको जीवन संघर्षलाई पर्दामा उतार्दा दर्शक भावुक बने। त्यस्तै लप्पन छप्पन २ मा सोनिको पात्रमार्फत उनले फरक शैली प्रस्तुत गरिन्। पछिल्ला नीरफूल, ऐँचो पैंचो, बासेनजी (२०२३) तथा खेल र कर्म (२०२५) मा उनको अभिनयले फेरि पनि उनको बहुआयामिकता उजागर गर्यो। यी सबै फिल्महरूले उनलाई निरन्तर सक्रिय र खोजीपूर्ण अभिनेत्रीको रूपमा स्थापित गरेका छन्।
सारिता गिरीको अभिनय शैलीको विशेषता स्वाभाविकता हो। उनले पात्रलाई जीवन्त बनाउन संवाद मात्र होइन, शरीरको भाषा, आवाजको उतारचढाव र अनुहारको भावभंगिमाको भरपुर प्रयोग गर्छिन्। यसैले उनको अभिनय दर्शकलाई नजिक र यथार्थ लाग्छ। उनले निर्वाह गरेका पात्र सधैं साधारण मानिसको जीवन र अनुभवसँग मेल खान्छन्।
उदाहरणका लागि लप्पन छप्पन २ मा सोनिको पात्रमा उनले अपराध र संघर्षबीचको मानवीय पीडालाई सशक्त रूपमा प्रस्तुत गरिन्। त्यस्तै आमा मा आमाको बलिदान र पीडा पर्दामा प्रस्तुत गर्दा धेरै दर्शकले आफ्नो जीवनसँग तुलना गर्न थाले। कागज पत्र मा उनले समाजमा असमानताबाट पीडित व्यक्तिको यथार्थ प्रतिबिम्बन गरेकी छिन्। यी सबै भूमिकाहरूले उनको अभिनयमा विविधता र गहिराइ स्पष्ट देखाउँछन्।
उनको अभिनय कौशलको अर्को विशेषता दर्शकलाई भावनात्मक रूपमा तान्ने शक्ति हो। चाहे हास्य होस् वा गम्भीर भूमिका, उनले पात्रलाई आत्मसात गर्ने क्षमता राख्छिन्। दर्शक उनलाई पर्दामा देख्दा पात्रसँगै यात्रा गरेको अनुभव गर्छन्। यही कारणले उनी केवल एउटा चलचित्रमा मात्र होइन, सम्पूर्ण अभिनय यात्रामा दर्शकको मनमा बस्न सफल भएकी छिन्।
सारिता गिरीको यात्रा केवल नेपालमै सीमित छैन। उनले रंगमञ्चमार्फत सिकेको सीपलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा प्रस्तुत गर्ने अवसर पाएकी छिन्। विभिन्न देशमा आयोजित नाट्य महोत्सव र कार्यक्रममा उनले नेपाली कला र संस्कृतिलाई प्रस्तुत गरिन्। यसले उनलाई अन्तर्राष्ट्रिय कलाकारहरूसँग अनुभव आदान–प्रदान गर्न र आफ्ना क्षमतालाई अझ परिष्कृत बनाउन सहयोग गर्यो।
कार्यशालामा सिकेका सीपहरूले उनको अभिनयलाई नयाँ आयाम दिए। न्युयोर्कमा सिकेको शारीरिक अभिव्यक्ति, फिलिपिन्समा सिकेको कठपुतली कला र भारतमा सिकेको वैकल्पिक थिएटरको शैली उनले आफ्नो अभिनयमा मिश्रण गरिन्। यसले गर्दा उनको अभिनय शैली नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा फरक र मौलिक देखिन्छ। अन्तर्राष्ट्रिय समीक्षकले पनि उनको प्रस्तुतीलाई सराहना गरेका छन्।
यसरी उनले केवल आफ्नो नामलाई मात्र स्थापित गरिनन्, नेपाली कलालाई पनि विश्व स्तरमा पुर्याइन्। उनी सामाजिक मुद्दा, मानवीय पीडा र यथार्थ जीवनका कथालाई अभिनयमार्फत उठाउन सधैं तत्पर रहन्छिन्। यसले गर्दा उनले अन्तर्राष्ट्रिय दर्शकको पनि ध्यान खिचिन्। यसैले उनी केवल अभिनेत्री मात्र नभई सांस्कृतिक दूतको रूपमा समेत चिनिन्छिन्।
आजको दिनमा पनि सारिता गिरी निरन्तर रूपमा चलचित्र क्षेत्रमा सक्रिय छिन्। पछिल्ला वर्षमा आएका अभिमन्यु च्याप्टर १, खेल (२०२५) र कर्म (२०२५) जस्ता फिल्महरूले उनको बहुआयामिक अभिनय देखाए। यी फिल्महरूले प्रमाणित गर्यो कि उनी अझै पनि नयाँ चुनौती लिन तयार छिन् र समयसँगै आफ्नो अभिनयलाई अद्यावधिक गर्दै छिन्।
उनको वर्तमान योगदान केवल चलचित्रमा सीमित छैन। उनले नयाँ पुस्ताका कलाकारलाई पनि प्रेरणा दिएकी छिन्। उनको संघर्ष, मेहनत र सफलता नयाँ कलाकारका लागि मार्गदर्शक बनेको छ। अभिनयलाई पेशा भन्दा पनि समाजसँगको उत्तरदायित्वका रूपमा लिने उनको सोचले उनलाई फरक बनाएको छ।
भविष्यमा पनि उनले फरक–फरक विधा र भूमिकामा काम गर्ने सम्भावना प्रबल छ। नेपाली चलचित्र उद्योग निरन्तर परिवर्तन हुँदैछ, र यस यात्रामा सारिता गिरी जस्ता अनुभवी कलाकारको योगदानले अझ ठूलो प्रभाव पार्नेछ। उनले अभिनयमार्फत समाजलाई सन्देश दिने, नयाँ शैली ल्याउने र नेपाली सिनेमालाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पुर्याउने लक्ष्य राखेकी छन्। यसैले उनको भविष्य योगदान अझ महत्वपूर्ण हुने निश्चित देखिन्छ।
| क्र.सं. | चलचित्रको नाम | वर्ष (ई.सं.) | टिप्पणी/विशेषता |
|---|---|---|---|
| १ | गुरु दक्षिणा | २०१० | पहिलो चलचित्र, डी-सिने अवार्ड्स ‘श्रेष्ठ अभिनेत्री’ |
| २ | बधशाला | २०१३ | द्वन्द्वकालीन समाजको पीडा |
| ३ | पद्मिनी | २०१३ | महिला जीवन केन्द्रित |
| ४ | सुनगाभा | २०१३ | संवेदनशील सामाजिक विषय |
| ५ | रेड मनसुन | २०१४ | शहरी जीवन र सम्बन्ध |
| ६ | नागरिक | २०१५ | राजनीतिक पृष्ठभूमि |
| ७ | चङ्गा चेत | २०१८ | हल्का मनोरञ्जन र सामाजिक यथार्थ |
| ८ | कागज पत्र | २०१९ | सामाजिक असमानता केन्द्रित |
| ९ | माछा माछा | २०१९ | समाज र सम्बन्धको यथार्थ |
| १० | आमा | २०२० | आमाको संघर्षपूर्ण जीवन |
| ११ | लप्पन छप्पन २ | २०२० | सोनिको चर्चित पात्र |
| १२ | नीरफूल | २०२३ | भावनात्मक कथा |
| १३ | ऐँचो पैंचो | २०२३ | सामाजिक हास्य–व्यङ्ग्य |
| १४ | बासेनजी | २०२३ | यथार्थपरक कथा |
| १५ | अभिमन्यु च्याप्टर १ | २०२४ | नयाँ ढाँचाको कथा |
| १६ | खेल | २०२५ | हालैको चर्चित फिल्म |
| १७ | कर्म | २०२५ | गहिरो सामाजिक कथा |
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल लोड हुँदैछ...
काठमाडौं । कर्णाली प्रदेशको राजधानी सुर्खेतमा सामाजिक अपराधजन्य घटनाको रेखाचित्र (ग्राफ) बर्सेनि बढ्दै गएको छ । जिल्ला प्रहरी कार्यालय सुर्खेतले दिएको तथ्याङ्कअनुसार आर्थिक वर्ष २०८०/८१ भन्दा आव २०८१/८२ मा शून्य दशमलव १४ प्रतिशतले अपराध बढेको हो।त्यस्तै, आव २०८१/८२ भन्दा आव २०८२/८३ मा एक दशमवल १५ प्रतिशतले अपराध बढेको देखिन्छ ।
