लुनिभा तुलाधर

लुनिभा तुलाधर नेपाली कला, साहित्य र रंगमञ्चको क्षेत्रमा उदाउँदै गएको मात्र नभई स्थापित नाम पनि हुन्। उनी सानै उमेरदेखि नै रंगमञ्चप्रति आकर्षित थिइन्, जसको मुख्य श्रेय उनको पारिवारिक वातावरण र नेपाली समाजमा कला–संस्कृतिप्रतिको झुकावलाई दिन सकिन्छ। उनले नाटकमा पहिलो पटक अभिनय गर्ने अवसर प्रख्यात साहित्यकार अभि सुवेदीजस्ता व्यक्तित्वको निर्देशनमा पाइन्। यसले उनलाई जीवनको शुरुवाती चरणमै ठुला–ठुला मञ्चमा प्रस्तुत हुने अवसर दियो। अभिनयमा उनको स्वाभाविकता र गहिरो भावनात्मक अभिव्यक्तिले दर्शकहरूलाई छिट्टै आकर्षित गर्‍यो। प्रारम्भिक चरणमै उनले प्रायः सामाजिक, सांस्कृतिक र साहित्यिक विषयमा आधारित नाटकहरूमा आफ्नो उपस्थिति जनाइन्, जसले उनलाई एउटा परिपक्व र बहुमुखी अभिनेत्रीको रूपमा तयार गर्‍यो।

उनले अहिलेसम्म करिब तीन दर्जनभन्दा बढी नाटकहरूमा अभिनय गरिसकेकी छन्, जसले उनको व्यावसायिक जीवनलाई अझ मजबुत बनाएको छ। “ड्रिम्स अफ पिच ब्लस्म्स” र “भ्याजाइना मोनोलग्स” जस्ता नाटकहरूमा उनले निभाएको भूमिकाले उनको अभिनयकला मात्र नभई सामाजिक चेतनाप्रति उनको लगावलाई पनि उजागर गरेको छ। यी नाटकहरूले समाजमा महिला अधिकार, समानता र स्वतन्त्रताको बारेमा सन्देश दिन खोजेका थिए, जसलाई लुनिभाले अत्यन्तै सशक्त ढंगले प्रस्तुत गरिन्। यसरी हेर्दा, उनको सुरुवाती अभिनय यात्रा केवल मनोरञ्जनमा सीमित नभई समाज परिवर्तनमा पनि योगदान पुर्‍याउने किसिमको थियो।

यससँगै, उनले नेपाली रंगमञ्चको परिवेशलाई नयाँ स्तरमा पुर्‍याउने काम गरिन्। नेपालमा रंगमञ्चलाई अझै पनि सीमित दर्शकको कलाको रूपमा लिइन्छ, तर लुनिभाजस्ता कलाकारहरूले यसलाई समयानुकूल बनाउन ठूलो भूमिका खेलेका छन्। उनका नाटकहरूले युवा पुस्तालाई पनि रंगमञ्चतर्फ आकर्षित गरेका छन्। यसरी, प्रारम्भिक जीवनमै उनले आफ्नो प्रतिभा र मेहनतका कारण कलाकारिता क्षेत्रमा एउटा अलग स्थान बनाउन सफल भइन्।

अन्तर्राष्ट्रिय रंगमञ्च यात्रा

लुनिभा तुलाधरले आफ्नो अभिनय यात्रालाई नेपालमै सीमित राखिनन्। उनले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पनि नेपाली रंगमञ्चलाई परिचित गराउन महत्वपूर्ण योगदान दिइन्। “द डायरी अफ ए यङ गर्ल” जस्तो गहिरो नाटकलाई उनले दिल्ली र जम्मु–कश्मीरमा प्रस्तुत गरिन्। यो नाटक एनी फ्र्याङ्कको जीवनकथामा आधारित थियो, जसले द्वितीय विश्वयुद्ध र मानवअधिकारका संवेदनशील मुद्दालाई उजागर गर्छ। यस्तो नाटकमा अभिनय गर्नु आफैंमा चुनौतीपूर्ण थियो, तर उनले यसलाई सहज र सशक्त ढंगले प्रस्तुत गरिन्। दर्शकहरूले उनको अभिनयलाई निकै मन पराए, जसले उनलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा समेत सम्मान दिलायो।

नेपाल बाहिर मञ्चन गरिएका यी नाटकहरूले लुनिभाको अभिनयमा गहिराइ थपे। विभिन्न देशका दर्शकहरूसँग सम्पर्क गर्दा उनले नयाँ दृष्टिकोण र अनुभव प्राप्त गरिन्। यसले उनलाई केवल नेपाली रंगमञ्चमा सीमित कलाकारको रूपमा होइन, विश्वस्तरको अभिनेत्रीको रूपमा अघि बढायो। अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा उनले गरेको योगदानले नेपाली कलाकारहरूको क्षमता र संभावनालाई विश्वसामु प्रस्तुत गर्‍यो। यसरी, उनले नेपाली कला–संस्कृतिलाई विश्वव्यापी बनाउन सहयोग पुर्‍याइन्।

यस खण्डमा लुनिभाको योगदानलाई फरक ढंगले बुझ्न सकिन्छ। उनी केवल व्यक्तिगत करियरमा ध्यान दिने कलाकार होइनन्, बरु आफ्नो देश र संस्कृतिलाई पनि विश्वसामु चिनाउने प्रयास गर्ने व्यक्तित्व हुन्। यस्तो दृष्टिकोण भएका कलाकार दुर्लभ हुन्छन्। यसैले, लुनिभाको अन्तर्राष्ट्रिय यात्राले उनलाई अझ परिपक्व बनाएको छ र नेपाली रंगमञ्चलाई नयाँ पहिचान दिलाएको छ।

टेलिभिजन तथा सञ्चार माध्यममा योगदान

लुनिभा तुलाधर थिएटरमै सीमित नभई टेलिभिजन क्षेत्रमा पनि सक्रिय छिन्। उनी लोकप्रिय टेलिसिरियल “पोथी बस्यो” मा देखिइन्, जहाँ उनको अभिनयलाई निकै प्रशंसा गरियो। तर उनको टेलिभिजन यात्राको सबैभन्दा ठूलो उपलब्धि भनेको “पवनकली” हो, जुन हाँस्य–टॉक शो उनले आफैंले अवधारणागर्नुभएको थियो। यस कार्यक्रममा उनले दर्शकलाई केवल मनोरञ्जन मात्र दिइनन्, बरु सामाजिक र राजनीतिक सन्देश पनि प्रस्तुत गरिन्। यसरी उनले टेलिभिजन माध्यमलाई पनि आफ्नो सिर्जनशीलताको प्लेटफर्म बनाएर प्रभावकारी बनाइन्।

त्यस्तै, लुनिभा विभिन्न डकुमेन्ट्री निर्माणमा पनि संलग्न छिन्। उनले तयार पारेका डकुमेन्ट्रीहरू विभिन्न राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय कार्यक्रममा देखाइएका छन्। विशेषगरी Indigenous Film Festival मा उनको कामलाई प्रस्तुत गरिनु उनको ठूलो उपलब्धि मानिन्छ। यसले उनको बहुपक्षीय प्रतिभालाई प्रस्ट पार्छ। उनी केवल अभिनेत्री मात्र नभई निर्माणकर्ताको रूपमा पनि पहिचान बनाइसकेकी छिन्।

यसरी, सञ्चारमाध्यममा उनको योगदानलाई बहुमुखी भन्न सकिन्छ। उनले दर्शकलाई हसाउन, सोच्न र अनुभूति गराउन सक्षम कार्यक्रम तथा चलचित्रहरूमा काम गरिन्। उनको टेलिभिजन र डकुमेन्ट्री यात्राले देखाउँछ कि उनले हरेक माध्यमलाई सिर्जनात्मक र समाजोपयोगी बनाउन प्रयास गरिरहेकी छिन्। यसैले उनलाई आजको दिनमा बहुआयामिक कलाकारका रूपमा हेर्ने गरिन्छ।

व्यक्तिगत रुचि र शौक

कलात्मक जीवन व्यस्त भए पनि लुनिभा तुलाधरले आफ्नो व्यक्तिगत रुचिहरूलाई पनि विशेष महत्व दिन्छिन्। उनलाई विशेषगरी पाककला मन पर्छ। नेवारी र इटालियन खाना पकाउन उनी दक्ष छन्। खाना बनाउने उनको रुचि केवल शौकमा सीमित नभई सांस्कृतिक पहिचानलाई जोगाउने माध्यम पनि हो। नेवारी परिकारमा उनको रुचि उनको जातीय र सांस्कृतिक सम्बन्धसँग जोडिएको छ भने इटालियन परिकारप्रति आकर्षणले उनको अन्तर्राष्ट्रिय दृष्टिकोणलाई देखाउँछ।

लुनिभाले नेपालका प्रायः जिल्ला भ्रमण गरेकी छिन्। यसरी भ्रमण गर्दा उनले विभिन्न संस्कृतिहरू, भेषभूषा, रहनसहन र जीवनशैलीलाई नजिकबाट अनुभव गरेकी छिन्। यसले उनलाई आफ्ना सिर्जनात्मक कामहरूमा पनि नयाँ प्रेरणा दिन्छ। भारतका विभिन्न स्थानहरूको भ्रमणले पनि उनको जीवन अनुभवलाई अझ समृद्ध बनाएको छ। यात्रा उनको लागि केवल रमाइलो नभई नयाँ सिकाइको माध्यम बनेको छ।

त्यस्तै, उनलाई भरतकाम (embroidery) र परफ्युम प्रयोग गर्ने शौक छ। उनले आफ्ना खाली समयमा भरतकाम गरेर सिर्जनशीलताको अर्को रूप प्रस्तुत गर्छिन्। परफ्युममा विभिन्न सुगन्धहरूको प्रयोग गर्ने उनको रुचिले जीवनलाई रंगीन र रमाइलो बनाउँछ। यसरी, लुनिभाको व्यक्तिगत जीवन पनि कलात्मक र सिर्जनात्मकताले भरिएको छ।

सल्लाहकारको रूपमा योगदान

लुनिभा तुलाधर कला क्षेत्रमा मात्र नभई कानुनी क्षेत्रमा पनि सक्रिय छिन्। उनले “बिर्खे लाई चिन्चास” (२०१४) फिल्ममा कानुनी सल्लाहकारको रूपमा काम गरिन्। यसले देखाउँछ कि उनले आफ्नो शैक्षिक पृष्ठभूमि र ज्ञानलाई पनि कलासँग जोड्ने प्रयास गरेकी छिन्। कानुनी सल्लाहकारको रूपमा काम गर्नु भनेको फिल्मलाई कानुनी रूपले सुरक्षित बनाउन सहयोग पुर्‍याउनु हो, जुन निकै जिम्मेवार पद हो।

यस भूमिकाले उनलाई फरक पहिचान दिलायो। धेरै कलाकारहरू केवल अभिनयमै सीमित हुन्छन्, तर लुनिभाले कानुनी क्षेत्रमा पनि आफ्नो योगदान पुर्‍याएर बहुआयामिक व्यक्तित्वको प्रमाण दिइन्। यसले दर्शाउँछ कि उनी केवल सिर्जनात्मक कलाकार मात्र होइनन्, कानुनी ज्ञानसम्पन्न विज्ञ पनि हुन्। यसले उनलाई अन्य अभिनेत्रीहरूभन्दा अलग स्थान दिएको छ।

यसरी, लुनिभा तुलाधर एक असाधारण व्यक्तित्वका रूपमा चिनिन्छिन्। उनले नाटक, टेलिभिजन, चलचित्र र कानुनी क्षेत्रमा योगदान पुर्‍याएर आफ्नो करियरलाई बहुआयामिक बनाएकी छिन्। उनको यात्रा आगामी दिनमा अझ प्रेरणादायी बन्ने निश्चित छ।

चलचित्र सूची

वर्ष	चलचित्रको नाम	भूमिका / योगदान
२०२५	दुखी आत्मा	अभिनेत्री
२०२४	गुलेली	अभिनेत्री
२०२४	बेहुली फ्रॉम मेघौली	अभिनेत्री
२०२४	आँखा	अभिनेत्री
२०२४	तारा : द लस्ट स्टार	अभिनेत्री
२०२३	ज्याकी – आइ एम २१	अभिनेत्री
२०२३	छक्का पन्जा ४	अभिनेत्री
२०१९	कबड्डी कबड्डी कबड्डी	अभिनेत्री
२०१९	न यता न उता	अभिनेत्री
२०१९	गरुड पुराण	अभिनेत्री
–	कुस्ती	अभिनेत्री
–	आचार्य	अभिनेत्री
२०१४	बिर्खे लाई चिन्चास	कानुनी सल्लाहकार

काठमाडौं । सरकारले सार्वजनिक सवारीसाधनको नयाँ दर्ता रोकेको दुई महिना बितिसक्दा पनि खुलाउने छाँटकाँट नदेखाएपछि अटोमोबाइल र यातायात व्यवसायी अन्योलमा परेका छन्। गत जेठ ७ गतेदेखि देशभर सार्वजनिक सवारीको दर्ता स्थगित गरिएको छ, जसका कारण आगामी दसैँ–तिहारका लागि आवश्यक नयाँ बस र ट्रकको बजारमा अभाव हुन सक्ने देखिएको छ।सामान्यतया विदेशबाट

सामग्रीको तालिका