काठमाडौँ
अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले क्यानडामा सम्पन्न G7 बैठकपछि सुडानका अर्धसैनिक र्यापिड सपोर्ट फोर्सेसलाई बाह्य रूपमा पुगिरहेको हतियार आपूर्ति रोक्न अन्तर्राष्ट्रिय कदम चाल्न आग्रह गरेका छन्। उनले एल–फासरमा र्यापिड सपोर्ट फोर्सेसले महिलामाथि गरिएको यौन हिंसासहितका सामूहिक हत्या र व्यवस्थित अत्याचारलाई “अत्यन्तै भयानक” भन्दै कडा आलोचना गरे। सुडानी सेनाले संयुक्त अरब इमिरातले अफ्रिकी देशहरूको माध्यमबाट र्यापिड सपोर्ट फोर्सेसलाई हतियार र भाडाका लडाकुहरु पठाइरहेको आरोप दोहो-याएको छ, तर संयुक्त अरब इमिरात र र्यापिड सपोर्ट फोर्सेस दुवैले यसलाई अस्वीकार गरेका छन्।
र्यापिड सपोर्ट फोर्सेसर सुडानी सेनाबीचको संघर्ष अप्रिल २०२३ देखि गृहयुद्धमा रूपान्तरण हुँदै आएको छ। गत महिना १८ महिनाको घेराबन्दीपछि र्यापिड सपोर्ट फोर्सेसले एल–फासर कब्जा गर्यो, जसपछि दार्फुरका सबै प्रमुख शहर तिनको नियन्त्रणमा पुगे। शहरका केही बासिन्दामात्रै भाग्न सफल भए र उपग्रह चित्रमा देखिने गरी भयानक नरसंहारको संकेत भेटिएको छ। गैर–अरब समुदायलाई लक्षित गरी गरिएको प्रणालीगत हिंसालाई संयुक्त राज्य अमेरिकाले नरसंहारको रुपमा व्याख्या गरेको छ।
रुबियोले संयुक्त अरब इमिरातसँग प्रत्यक्ष आलोचना नगरे पनि र्यापिड सपोर्ट फोर्सेसलाई बाह्य हतियार आपूर्तिमा संलग्न देशहरू “ठीकै पहिचान गरिएको” जनाउँदै, ती नै ‘क्वाड’ (संयुक्त अरब इमिरात, मिस्र, साउदी अरब र अमेरिका) मा सहभागी रहेको उल्लेख गरे। यता र्यापिड सपोर्ट फोर्सेसले आफूले कुनै बाह्य सहयोग नलिएको दाबी गर्दै अमेरिकी आरोप “पक्षपाती” भएको बतायो। सुडानी सेनाले भने संयुक्त अरब इमिरातको भूमिकाप्रति असन्तुष्टि जनाए पनि मानवीय युद्धविराम प्रस्तावमा छलफल गर्न तयार रहेको जनाएको छ। तर मैदानमा भने युद्धको तीव्रता यथावत् छ।
दुई वर्ष लामो युद्धमा १.५ लाखभन्दा बढी मानिस मारिएको र १.२ करोडभन्दा बढी विस्थापित भएको संयुक्त G7 बयानले जनाएको छ। अम्नेस्टी इन्टरनेशनलसहितका अनुसन्धानले सर्बिया, रूस, चीन, टर्की, यमन र संयुक्त अरब इमिरातमा बनेका हतियार सुडानमा प्रयोग भएको प्रमाण पाएको छ, जसको मुख्य तस्करी मार्ग संयुक्त अरब इमिरात–चाड–दार्फुर रहेको यूएन रिपोर्टले देखाउँछ। यापिड सपोर्ट फोर्सेसलाई खाडी मुलुकमार्फत हतियार तथा अवैध सुन कारोबारको सहायतामा थप मजबुत बनाइएको आरोप छ, यद्यपि सबै पक्षले आरोप अस्वीकार गरेका छन्।