काठमाडौँ ।
सुदूरपश्चिमका स्थानीय तहहरूले फोहर व्यवस्थापनलाई केवल सरसफाइमा मात्र सीमित नराखी आम्दानी र रोजगारीको बलियो माध्यम बनाएका छन्। कैलालीको गोदावरी र कञ्चनपुरको शुक्लाफाँटा नगरपालिकामा सञ्चालित एकीकृत फोहरमैला व्यवस्थापन केन्द्रले सयौँ स्थानीयलाई रोजगारी प्रदान गर्दै जीविकोपार्जनमा सहयोग पुर्याइरहेका छन्।
कैलालीको गोदावरी नगरपालिका, कैलालीमा करिब एक अर्बको लागतमा निर्मित केन्द्रमा फोहर छुट्याउने र प्रशोधन गर्ने काममा करिब १०० जनाले रोजगारी पाएका छन्। यहाँ कार्यरत कामदारहरूले मासिक १६ देखि १७ हजार रुपैयाँसम्म आम्दानी गरिरहेका छन्। निजी क्षेत्रको सहभागितामा सञ्चालित यस केन्द्रले संकलित फोहरमध्ये ७० प्रतिशतलाई पुनः प्रयोगयोग्य बनाउँछ भने कुहिने फोहरबाट जैविक मल उत्पादन गर्दछ।
त्यसैगरी, कञ्चनपुर जिल्लाको शुक्लाफाँटा नगरपालिकाले पनि वैज्ञानिक ढङ्गले फोहर व्यवस्थापन सुरु गरेको छ, जसले स्थानीयलाई रोजगारीको अवसर सृजना गरेको छ। धनगढी उपमहानगरपालिकाले पनि फोहर व्यवस्थापनलाई निजी कम्पनीमार्फत ठेक्का लगाएर ७२ लाखसम्म राजस्व संकलन गर्ने सम्झौता गरेको छ।
एसियाली विकास बैंक (एडिबी) को सहयोगमा क्षेत्रीय सहरी विकास आयोजनाअन्तर्गत निर्माण भएका यी संरचनाहरूले फोहरलाई वातावरणीय जोखिमबाट आर्थिक अवसरमा रूपान्तरण गर्न सफल भएका छन्। यद्यपि, कामदारका लागि स्वास्थ्य जोखिम र संवेदनशील वन क्षेत्रमा फोहर थुपारिने अभ्यासलाई पूर्ण रूपमा अन्त्य गर्नु अझै चुनौतीपूर्ण देखिएको छ।