काठमाडौँ
कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयले किसानको हितलाई ध्यानमा राख्दै ‘न्यूनतम समर्थन मूल्य र न्यूनतम खरिद मूल्य निर्धारण सम्बन्धी निर्देशिका, २०८२’ लागू गरेको छ। नयाँ व्यवस्थाअनुसार अब प्रमुख खाद्यान्न बालीको न्यूनतम समर्थन मूल्य (एमएसपी) बाली लगाउनुअघि नै सार्वजनिक गरिनेछ।
सरकारले धान, मकै, गहुँ र कोदो जस्ता मुख्य बालीको मूल्य रोपाइँ वा छर्ने काम सुरु हुनुअघि नै तोक्ने कार्यतालिका बनाएको छ। यसले किसानलाई उत्पादनको सुनिश्चित मूल्यबारे पहिले नै जानकारी दिई कृषि उत्पादनतर्फ प्रोत्साहन गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
निर्देशिकामा विभिन्न बालीका लागि मूल्य निर्धारणको स्पष्ट समयसीमा तोकिएको छ। उखुको हकमा भदौ ३० गतेसम्म फिल्ड सर्वेक्षण र तथ्याङ्क सङ्कलन गरी असोज १५ गतेसम्म विश्लेषण प्रतिवेदन तयार गरिनेछ। त्यसपछि कात्तिक १० गते प्राविधिक समितिको सिफारिस हुँदै कात्तिक ३० गतेसम्म अन्तिम प्रस्ताव पेस गरिनेछ।
गहुँका लागि साउन ३० सम्म सर्वेक्षण सम्पन्न गरी असोज ३० भित्र अन्तिम मूल्य सिफारिस गरिनेछ। त्यस्तै चैते धान, वर्षे धान, मकै र कोदोका लागि पनि मङ्सिरदेखि वैशाखसम्म अध्ययन तथा मूल्य सिफारिसका चरण पूरा गरिने व्यवस्था गरिएको छ।
खाद्य अधिकार तथा खाद्य सम्प्रभुता सम्बन्धी ऐन, २०७५ अनुसार जारी गरिएको यो निर्देशिकाले बजारमा हुने मूल्य अस्थिरता घटाउने लक्ष्य राखेको छ। सरकारले बाली लगाउनुअघि नै मूल्य तोक्ने व्यवस्था गरेपछि किसानले कुन बाली लगाउँदा बढी लाभ हुन्छ भन्ने निर्णय सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ।
विशेषगरी उखु लगायतका प्रमुख बालीको खरिद मूल्य निर्धारणमा हुने ढिलाइ अन्त्य गर्ने उद्देश्यले यो व्यवस्था ल्याइएको मन्त्रालयले जनाएको छ।
