काठमाडौँ।
कतारको रास लाफान औद्योगिक शहरमा भएको भीषण क्षेप्यास्त्र आक्रमणले विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्तिमा गम्भीर धक्का पुर्याएको छ। यस आक्रमणका कारण कतारको तरलीकृत प्राकृतिक ग्यास (एलएनजी) निर्यात क्षमता १७ प्रतिशतले घटेको छ, जसको प्रत्यक्ष र नकारात्मक असर नेपालको अर्थतन्त्रमा पर्ने देखिएको छ।
कतार इनर्जीका अनुसार सन् २०२६ मार्च १८ र १९ मा भएको आक्रमणले प्रमुख उत्पादन सुविधाहरू 'ट्रेन ४' र 'ट्रेन ६' मा व्यापक क्षति पुर्याएको छ। ऊर्जा मन्त्री एवं कतार इनर्जीका सीईओ साद शेरिदा अल–काबीले क्षतिग्रस्त संरचना मर्मत गर्न ३ देखि ५ वर्ष लाग्ने र वार्षिक २० अर्ब डलर राजस्व गुम्ने जानकारी दिएका छन्। कतारले भारतसहितका देशहरूसँगको सम्झौतामा 'फोर्स मेजेर' (काबू बाहिरको परिस्थिति) घोषणा गरेको छ।
नेपालमा पर्ने बहुआयामिक असर:
इन्धन र ग्यासको मूल्यवृद्धि: भारतले आफ्नो कुल एलएनजी आयातको झण्डै ४७ प्रतिशत हिस्सा कतारबाट लिने गर्दछ। कतारमा उत्पादन घट्दा भारतमा ग्यासको अभाव र मूल्यवृद्धि हुनेछ। नेपालले शतप्रतिशत पेट्रोलियम पदार्थ र ग्यास भारतको इन्डियन आयल कर्पोरेसन (आईओसी) बाट आयात गर्ने भएकाले भारतमा बढ्ने मूल्यको सिधा भार नेपाली उपभोक्तामा पर्नेछ। यसले खाना पकाउने ग्यास र यातायात इन्धनको मूल्य अत्यधिक बढाउने निश्चित छ।
चर्को महँगी: इन्धनको मूल्य बढ्ने बित्तिकै ढुवानी खर्च बढ्ने र त्यसले बजारमा खाद्यान्न लगायतका उपभोग्य वस्तुको मूल्य वृद्धि गराउनेछ। पहिले नै मुद्रास्फीतिको चाप झेलिरहेको नेपाली अर्थतन्त्रका लागि यो थप चुनौतीपूर्ण हुनेछ।
रेमिट्यान्स र रोजगारीमा संकट: कतार नेपाली वैदेशिक रोजगारीको प्रमुख गन्तव्य हो। औद्योगिक क्षेत्रमा भएको आक्रमणले त्यहाँ कार्यरत हजारौं नेपालीको सुरक्षामा चिन्ता थपेको छ। यदि ऊर्जा संकटका कारण कतारको अर्थतन्त्र खुम्चियो भने नेपालीको रोजगारी गुम्ने र नेपाल भित्रिने रेमिट्यान्समा ठूलो गिरावट आउन सक्छ, जसले नेपालको विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा गम्भीर दबाब दिनेछ।
कतारको यो संकटले भारत, चीन, दक्षिण कोरिया र युरोपेली देशहरूलाई समेत प्रभावित पारेको छ, जसले गर्दा विश्व बजारमै ऊर्जाको लुछाचुँडी र मूल्यवृद्धि हुने देखिएको छ। एएनआई