काठमाडौँ
थाइल्यान्ड र कम्बोडियाबीच दशकौँदेखि चलेको सीमा विवाद फेरि उग्रिएर अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड जोन ट्रम्पद्वारा समर्थन गरिएको नाजुक युद्धविराम भंग भएको छ। सोमबारदेखि जारी भिडन्तमा कम्तीमा ३ थाइ सैनिक र ७ क्याम्बोडियाली नागरिक मारिएका छन्। दुवै देशले एकअर्कालाई संघर्ष सुरु गरेको आरोप लगाउँदै सीमा क्षेत्रमा भारी सैन्य गतिविधि बढाएका छन्।
यो विवाद एक शताब्दीअघिको फ्रेन्च उपनिवेशकालमा सीमारेखा निर्धारणसँग जोडिन्छ। २००८ मा क्याम्बोडियाले विवादित क्षेत्रमा रहेको ११औँ शताब्दीको मन्दिरलाई युनेस्को सूचीमा राख्न खोजेपछि तनाव चुलिएको थियो। त्यसयता दुवै पक्षबीच छिटपुट झडप हुँदै आएकाछन्।
डिसेम्बरमा पुनः तनाव बढ्नुमा दुवै पक्षका फरक दाबीहरू छन्। थाइल्यान्डले उबोन रत्चाथानीमा क्याम्बोडियाबाट गोली प्रहार भएपछि जवाफी कारबाहीसहित एयरस्ट्राइक गरेको बतायो। तर क्याम्बोडियाले थाइ सेनाले प्रह विहेयर क्षेत्रमा पहिले आक्रमण गरेको आरोप लगायो र आफूले प्रत्याक्रमण नगरेको दाबी गर्यो।
दुई दिनपछि थाइल्यान्डले क्याम्बोडियाले रकेट, बमवाहक ड्रोन र कामिकाजे ड्रोन प्रयोग गरेको आरोप लगाएको छ, जसले केही नागरिक क्षेत्र समेत प्रभावित भएको बताइयो। क्याम्बोडियाले पनि थाइल्यान्डलाई आफ्ना नागरिक बस्तीहरूमा अन्धाधुन्ध गोलाबारी गरेको आरोप लगायो।
यसअघि जुलाईमा ५ दिनसम्मको भीषण लडाइँमा ४८ जनाको मृत्यु भएपछि ट्रम्पले मलेसियाको सहयोगमा युद्धविराम गराएका थिए। तर नोभेम्बरमा थाइ प्रधानमन्त्रीले सुरक्षा जोखिम नघटेको भन्दै सम्झौता रोके। अहिलेको संघर्षपछि युद्धविराम प्रभावहीन बनेको थाइल्यान्डको दाबी छ भने क्याम्बोडिया भने सम्झौताप्रति प्रतिबद्ध रहेको बताइरहेको छ।
भविष्य कुन दिशातिर जाने हो अनिश्चित छ। विगतका धेरै भिडन्त चाँडै शान्त भए पनि यसपटक दुवै देशमा तनाव घटाउने बलियो नेतृत्व नदेखिँदा जोखिम बढेको विश्लेषकहरूको टिप्पणी छ।
यसबीच, युनाइटेड किंगडमले दुवै देशका सीमा क्षेत्र (५० किमीसम्म) गैर-आवश्यक यात्रामा प्रतिबन्ध लगाएको छ।