काठमाडौँ
नयाँ तथ्याङ्क अनुसार, विश्वभरि जीवाश्म इन्धनको दहनले यस वर्ष अत्यधिक कार्बन डाइअक्साइड उत्सर्जन गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। यसले जलवायु परिवर्तनविरुद्धको प्रयास अझै पर्याप्त ढिलो भइरहेको संकेत दिन्छ, जब विश्वका देशहरू ब्राजिलमा भएको सीओपी३० बैठकमा लक्ष्य पूरा गर्न छलफल गरिरहेका छन्। यद्यपि, नवीकरणीय ऊर्जा स्रोतहरूको तीव्र वृद्धि भएको कारण पछिल्लो दशकमा उत्सर्जनको वृद्धिदर निकै कम भएको छ, जसले विश्वको तापक्रम वृद्धिलाई केही हदसम्म नियन्त्रण गर्न सक्ने आशा जगाएको छ।
विशेषगरी बिजुली उत्पादन क्षेत्रमा जीवाश्म इन्धनको प्रयोग २०२५ मा स्थिर वा अलिकति घट्ने अनुमान गरिएको छ। यो प्रवृत्ति सौर्य ऊर्जा र पवन ऊर्जाको तीव्र विस्तारका कारण आएको हो। विद्युतीय सवारी साधन, हीट पम्प र अन्य प्रविधिहरूको बढ्दो प्रयोगले बिजुली क्षेत्रलाई विश्वव्यापी उत्सर्जनमा ठूलो भूमिका खेल्ने बनाएको छ।
गत दशकमा ३५ देशहरूले आर्थिक वृद्धि गर्दै आफ्नो जीवाश्म इन्धन उत्सर्जन घटाउन सफल भएका छन्। चीन लगायतका देशहरूमा नवीकरणीय ऊर्जाको वृद्धि उत्सर्जन वृद्धिलाई धीमा बनाउने मुख्य कारण हो। विशेषज्ञहरूले भनेका छन् कि बिजुली क्षेत्रको उत्सर्जन अब स्थिर अवस्थामा पुगेको छ र केही वर्षभित्र यसले स्थायी रूपमा घट्न सक्छ।
तर यो अर्थ छैन कि विश्वको तापक्रम वृद्धि रोकिएको छ। कार्बन डाइअक्साइड उत्सर्जन जारी रहेसम्म तापक्रम बढ्दो रहन्छ। जलवायु परिवर्तनविरुद्धको वास्तविक चुनौती भनेको नेट उत्सर्जनलाई शून्यमा ल्याउनु हो। क्लाइमेट एक्सन ट्र्याकर ले भविष्यवाणी गरेको छ कि हालको नीति अनुसार यस शताब्दीको अन्त्यसम्म तापक्रम २.६°C ले बढ्न सक्छ। यद्यपि प्रविधि परिवर्तन र नवीकरणीय ऊर्जाको बढ्दो प्रयोगले अझ सकारात्मक कदम चाल्ने अवसर पनि प्रदान गरेको छ।