काठमाडौँ
इस्तानबुलमा सम्पन्न अफगानिस्तान–पाकिस्तान शान्ति वार्ताको नवीनतम चरण बिना नतिजा सकिएको छ, जसले पाकिस्तानको असहयोगी र कपटी व्यवहार उजागर गरेको छ। टर्की र कतारको मध्यस्थतामा भएको वार्तापछि इस्लामिक अमिरात अफगानिस्तानले पाकिस्तानमाथि प्रगति अवरुद्ध गरेको र जिम्मेवारी नलिएको आरोप लगाउँदै कडा प्रतिक्रिया जारी गरेको छ। प्रवक्ता जबीहुल्लाह मुजाहिदद्वारा नोभेम्बर ८ मा जारी विज्ञप्तिमा अफगान प्रतिनिधिहरूले “इमानदारीपूर्वक र उचित अधिकारसहित” वार्तामा भाग लिएको तर पाकिस्तानले पुनः गैरजिम्मेवार रवैया देखाएको उल्लेख गरिएको छ।
तालिबानले आरोप लगाएको छ कि पाकिस्तानले आफ्नो सुरक्षाको सम्पूर्ण जिम्मेवारी अफगान सरकारमाथि थोपर्ने प्रयास गरेको तर आफैं कुनै जिम्मेवारी लिन तयार नभएको छ। अफगान प्रतिनिधिमण्डलले नेतृत्वको निर्देशनमा समस्याको “मूल समाधान” खोज्ने आशासहित वार्तामा भाग लिएको भए पनि पाकिस्तानको व्यवहारले वार्तालाई निष्फल बनाएको बताइएको छ। अफगान पक्षले स्पष्ट पारेको छ कि आफ्नो भूभागबाट कुनै देशविरुद्ध गतिविधि गर्न अनुमति दिइने छैन र अफगानिस्तानको सार्वभौमिकता र स्वतन्त्रतामाथि कुनै आघात सह्य हुनेछैन।
तालिबानले पाकिस्तानका “मुस्लिम जनतासँगका भ्रातृ सम्बन्ध” कायम रहने पुनः पुष्टि गरे पनि सहयोग सीमित दायराभित्र मात्र हुने बताएको छ। यस बयानले पाकिस्तानले आफ्ना आन्तरिक सुरक्षासम्बन्धी समस्या बाह्य कारणहरूमाथि थोपर्ने प्रवृत्तिप्रति अफगान पक्षको असन्तुष्टि झल्काउँछ। पाकिस्तानका रक्षामन्त्री ख्वाजा आसिफले पनि वार्ताको तेस्रो चरण “अनिश्चित अवस्था” मा पुगेको र चौथो चरणको कुनै योजना नभएको स्वीकार गरेका छन्। यसैबीच, अफगान मन्त्री नुरुल्लाह नूरीले पाकिस्तानलाई “अफगानहरूको सहनशीलता नपरीक्षण गर्न” चेतावनी दिएका छन् र युद्ध भए “अफगानिस्तानका वृद्ध र युवाहरू सबै उठ्ने” चेतावनी दिएका छन्।
प्रवक्ता जबीहुल्लाह मुजाहिदले आजको पत्रकार सम्मेलनमा भनेका छन् कि टिटिपी र पाकिस्तानबीचको समस्या नयाँ होइन, सन् २००२ देखि चल्दै आएको हो। उनले अफगान अमिरातले प्रत्यक्ष वार्ता गराउने प्रयास गरेको तर पाकिस्तानी सेनाको केही गुटले त्यसलाई असफल पारेको दाबी गरे। इस्तानबुल वार्ताको उद्देश्य सीमा तनाव कम गर्नु भए पनि यसले पाकिस्तानको कपटपूर्ण नीतिहरू र बढ्दो अविश्वासलाई उजागर गरेको छ। अफगान पक्षले आशंका व्यक्त गरेको छ कि पाकिस्तानले फेरि सीमा पार आक्रमण वा ड्रोन प्रयोग गरी निहत्था नागरिकमाथि आक्रमण गर्न सक्छ।