घण्टा कर्ण पर्व / घथा मु गा
घण्टा कर्ण पर्व (नेवारीमा: घथा मु गा) वास्तवमा नेवार समुदायको एक महत्वपूर्ण परम्परागत पर्व हो, जसले पाप, अधर्म र अन्यायको प्रतीक घण्टा कर्णको नष्टतालाई चित्रित गर्दछ। यस पर्वको मुख्य उद्देश्य सत्य र धर्मको विजयको प्रतीक मानिन्छ।
यो पर्व काठमाडौँ उपत्यका र अन्य नेवार बस्तीहरूमा विशेष उत्साहका साथ मनाइन्छ, र यसमा परम्परागत पूजापाठ, नृत्य र सांस्कृतिक कार्यक्रमहरू आयोजित गरिन्छ। साथै, यस पर्वमा नेवार समुदायका सदस्यहरूले आपसी एकता र समृद्धिको कामना गर्दै धार्मिक विधि पुरा गर्छन्।
यस पर्वको दौरान, कर्णलाई अपशकुन र अनिष्टको प्रतीक मानेर त्यस्तो स्थितिमा उसका सबै पाप र दोषहरू नष्ट गरिने विश्वास गरिन्छ। यस पर्वले समाजमा सत्य र धर्मको महत्त्वलाई पुनः सन्देश दिन्छ।
घण्टा कर्ण पर्वका प्रमुख विशेषताहरूलाई यसरी पनि व्याख्या गर्न सकिन्छ:
पौराणिक कथा र घण्टा कर्ण:
घण्टा कर्णलाई पौराणिक पात्रको रूपमा मानिन्छ जसले उपत्यकाका मानिसहरूलाई सताएको थियो। त्यो व्यक्ति एक असत्यमार्गी र अधर्मी थियो, जसले गाउँबस्तीका मानिसहरूको दुःख र कष्टको कारण बनाएको थियो। यस पर्वले घण्टा कर्णको मृत्यु र उपत्यकालाई सुरक्षित बनाएको दिनको सम्झनामा मनाइन्छ। यसले सत्य र धर्मको विजयको प्रतीक प्रस्तुत गर्दछ।
दुष्टको प्रतीक :
घण्टा कर्णको प्रतीकको रूपमा एउटा मानवरूपी पुतला बनाइन्छ। त्यो पुतलालाई गाउँ वा नगरको बीचमा जलाइन्छ, जसले अधर्मको अन्त्य र शुद्धताको सुरुवातको जनाउँछ। पुतला जलाउनुले समाजमा अन्याय र पापको नाशको प्रतीक बनेको छ।
घर सफा गर्ने परम्परा:
यस दिनमा घर र आँगनलाई सफा गरेर पवित्र बनाइन्छ। घरको फोहोर र नकारात्मक उर्जालाई हटाएर सकारात्मक उर्जा र समृद्धिको निम्ति तयारी गरिन्छ। यो परम्परा समृद्धि र स्वास्थ्यको लागि पनि महत्वपूर्ण मानीन्छ।
रोग र संकट हटाउने प्रतीक:
घण्टा कर्णलाई रोग, विपत्ति, र त्रासको प्रतीक मानिन्छ। यस पर्वले मानिसहरूलाई सुरक्षित राख्न र रोग, संकट र समस्याबाट मुक्ति दिलाउन मद्दत गर्ने विश्वास गरिएको छ। यो पर्वको उद्देश्य समाजमा समृद्धि र शान्तिको वातावरण सृजना गर्नु हो।
घण्टा कर्णको आतंक:
पौराणिक कथाअनुसार, घण्टा कर्ण नामक एक भयानक र निर्दयी पात्र थियो जसले गाउँका मानिसहरूलाई निरन्तर त्रास दिँदै अन्न, धन र शान्ति हराम बनाएको थियो। यसले ग्रामीण बासिन्दामाथि अत्याचार गरेर बलि माग्ने र असंख्य कष्टका साथ मानिसहरूको जीवनलाई नरक बनाएको थियो। घण्टा कर्णको आतंकले गाउँका सबैलाई अकल्पनीय डरको सन्त्रासमा पारिसकेको थियो।
स्थानिय बासिन्दाको समाधान:
गाउँका मानिसहरूले एकजुट भएर घण्टा कर्णको सामना गर्न र उसको आतंकको अन्त्य गर्न योजना बनाए। तिनीहरूले मिलेर घण्टा कर्णको शक्ति र अत्याचारलाई समाप्त गर्न संघर्ष गरे। अन्ततः, घण्टा कर्णलाई हराएर, उसको आतंकको अन्त्य गरियो र गाउँमा शान्ति र समृद्धि फर्कियो।
दुष्टताको अन्त्यको प्रतीक:
घण्टा कर्णको प्रतीकको रूपमा बनाइएका पुतलालाई जलाएर त्यो दुष्टताको अन्त्य र शुद्धताको प्रारम्भको प्रतीक मानिएको छ। यस पुतलालाई जलाएर, गाउँलेहरूले घण्टा कर्णको पापपूर्ण शासनको अन्त्य र सत्य र धर्मको विजयलाई सम्मान गरे। यो पर्वको माध्यमबाट, समाजमा न्याय, शान्ति र समृद्धिको सन्देश फैलाइन्छ।
पुतला बनाउने:
घण्टा कर्ण पर्वको मुख्य गतिविधि भनेको घण्टा कर्णको प्रतीक स्वरूप पुतला बनाउनु हो। स्थानीय समुदायले यस पुतलालाई आकर्षक र रंगीन तरिकाले सजाउँछन्। पुतला बनाउँदा विशेष ध्यान दिइन्छ कि यसले घण्टा कर्णको दुष्ट रूप र शक्तिलाई उजागर गर्ने होस्।
पुतला जलाउने परम्परा:
यस पर्वको एक महत्वपूर्ण परम्परा भनेको गाउँ वा नगरको बीचमा घण्टा कर्णको बनाएको पुतला जलाउनु हो। पुतला जलाउँदा, यसले दुष्टता र नकारात्मक शक्तिको अन्त्यको प्रतीक मानेर समाजमा सकारात्मक ऊर्जा र शुद्धता ल्याउने विश्वास गरिन्छ। पुतला जलाएर मानिसहरू एकजुट भएर शान्ति र समृद्धिको कामना गर्छन्।
घर शुद्धीकरण:
घण्टा कर्ण पर्वको दिन घरको आँगन र सबै कोठाहरूलाई सफा गरेर शुद्ध बनाइन्छ। यस दिन, नेवारी परम्पराअनुसार विभिन्न प्रकारका पारम्परिक खाद्य सामग्री बनाएर खाइन्छ, जस्तै अचार, म:म: (नेवारी व्यंजन) आदि। घर सफा गर्दा नकारात्मक ऊर्जा हटाइन्छ र घरमा सकारात्मक ऊर्जा प्रवेश गर्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ।
सांस्कृतिक नाचगान:
यस पर्वमा परम्परागत नेवारी बाजा र नृत्य प्रस्तुत गरिन्छ। सांस्कृतिक नाचगानले समुदायका सदस्यहरूलाई आपसमा जोड्ने र एकता प्रकट गर्ने काम गर्दछ। बाजा र नृत्यले पर्वको खुशी र समृद्धिको महत्त्वलाई अझ बढी सजीव बनाउँछ।
बालीनालीको सुरक्षाको कामना:
घण्टा कर्ण पर्वले कृषि सिजनमा सकारात्मक ऊर्जा ल्याउने र बालीनालीको सुरक्षाका लागि कामना गर्ने परम्परा पनि छ। यस पर्वको समयमा, कृषकहरूले आफ्नो बालीनालीलाई सुरक्षित राख्न र राम्रो उत्पादनको कामना गर्दै प्रार्थना गर्दछन्।
अधर्ममाथि धर्मको विजय:
घण्टा कर्ण पर्वले अधर्म र नकारात्मक उर्जामाथि सत्य र सकारात्मक उर्जाको विजयको प्रतीक हो। यो पर्व घण्टा कर्णको आतंकको अन्त्य र समाजमा शुद्धता र धर्मको स्थापना प्रतिनिधित्व गर्दछ। पुतला जलाउँदा, यो धार्मिक उत्सवले कष्ट, पाप र अन्यायको पराजय र सत्य र धर्मको विजयको महत्त्वलाई स्मरण गराउँछ।
समुदायको एकता:
घण्टा कर्ण पर्वले स्थानीय समुदायलाई एकताबद्ध गर्न मद्दत गर्दछ। पर्वको अवसरमा सबै गाउँवासीहरू मिलेर पुतला बनाउँछन्, घर सफा गर्छन् र सांस्कृतिक नृत्य र बाजामा सहभागी हुन्छन्, जसले आपसी सहयोग र एकताको भावना सृजना गर्दछ। यसले समुदायमा समानता र भाइचारा बढाउँछ र पारिवारिक तथा सामाजिक सम्बन्धहरू मजबुत बनाउँछ।
शुद्धता र सुरक्षा:
घर सफा गर्ने परम्पराले शारीरिक मात्र होइन, मानसिक र आध्यात्मिक शुद्धता ल्याउँछ। घरको सफाइ र पवित्रता सुनिश्चित गर्दै नकारात्मक उर्जालाई हटाइन्छ, जसले मानसिक शान्ति र सुरक्षा ल्याउँछ। यस दिनको धार्मिक क्रियाकलापले घरमा सकारात्मक ऊर्जा र शान्ति ल्याउँछ, जसले जीवनका संकट र समस्याहरूबाट मुक्ति दिलाउन मद्दत पुर्याउँछ।
सांस्कृतिक पहिचान:
घण्टा कर्ण पर्वले नेवार समुदायको परम्परा र सांस्कृतिक पहिचानको जगेर्ना गर्दछ। यस पर्वले समुदायको ऐतिहासिक मूल्य र परम्पराहरूलाई संरक्षित राख्दछ र नयाँ पीढीलाई पनि आफ्नो सांस्कृतिक धरोहर र पहिचानका बारेमा शिक्षा दिन्छ। परम्परागत नृत्य, बाजा र विशेष आचार्य विधिहरू पर्वको सांस्कृतिक महत्त्वलाई जीवित राख्छन्।
सामयबजी:
सामयबजी, जो नेवारी परम्परामा एक प्रसिद्ध परिकार हो, यो पर्वमा विशेष रूपमा तयार गरिन्छ। यसमा भटमास (भटमासको दाना), अदुवा, मासको बडाम (मासुको टुक्रा), माछा, र चिउरा मिसाएर बनाइन्छ। सामयबजीलाई स्वादिलो र पौष्टिक मानिन्छ, र यो घरघरमा विशेष प्रकारको परिकारको रूपमा परोसीन्छ।
घिउ-चाकु:
घिउ-चाकु एक विशेष परिकार हो जुन शुद्ध घिउ र चाकु (मिठो, घिउबाट बनाइने परिकार) सँग खाइन्छ। यो परिकार विशेषत: घण्टा कर्ण पर्वको अवसरमा बनाइन्छ र यसलाई मिठो र मसालादार स्वादको रूपमा मनाइन्छ। घिउ-चाकुले पर्वको महत्वमा मिठास र समृद्धि थप्ने काम गर्छ।
भात र मासको झोल:
यस दिन साधारण तर स्वादिष्ट परिकारहरू तयार गरिन्छ, जसमध्ये भात र मासको झोल प्रमुख छन्। भातलाई मासको झोलसँग परोसिन्छ, जुन स्वाद र पोषणका दृष्टिकोणबाट एक सन्तुलित भोजन मानिन्छ। भात र मासको झोलले पर्वको अवसरमा आत्मिक र शारीरिक शान्ति र शुद्धता प्रदान गर्नको लागि महत्व राख्छ।
पर्यटन आकर्षण:
घण्टा कर्ण पर्व अब पर्यटकहरूको लागि एक प्रमुख आकर्षण बन्न पुगेको छ। यस पर्वले पर्यटकहरूलाई नेवार समुदायको सांस्कृतिक विविधता, परम्परागत रीतिरिवाज, र धार्मिक उत्सवहरूको अनुभव गर्न अवसर दिन्छ। पर्वको अवसरमा, पर्यटकहरू स्थानीय परिकार, सांस्कृतिक नृत्य, र पारम्परिक उत्सवको मजा लिन आउँछन्, जसले नेपालका सांस्कृतिक धरोहरलाई प्रवर्धन गर्ने काम गर्दछ।
सामाजिक सञ्जालमा प्रचार:
घण्टा कर्ण पर्वका झल्कोहरू आजकल सामाजिक सञ्जालमा प्रचुर मात्रामा सेयर गरिन्छ। यो पर्वको परम्परा र गतिविधिहरू फेसबुक, इन्स्टाग्राम, ट्विटर लगायतका प्लेटफर्महरूमा छायांकन र भिडियोहरूका माध्यमबाट प्रचारित हुन्छ। यसले पर्वलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा चर्चित बनाउन मद्दत गरेको छ र धेरैजसो मानिसहरूलाई यस पर्वमा भाग लिनको लागि आकर्षित गर्दछ।
नेवारी समुदायको सांस्कृतिक संरक्षण:
आधुनिक समयका नेवार युवाले घण्टा कर्ण पर्व र अन्य परम्परागत पर्वहरूको संरक्षणमा थप चासो र सक्रियता देखाएका छन्। युवा पुस्ताले डिजिटल प्लेटफर्महरूमा यस पर्वको महत्त्व र परम्परा साझा गर्ने काम गर्दै परम्परागत मूल्य र संस्कृति संरक्षणमा योगदान पुर्याइरहेका छन्। साथै, पर्वका विभिन्न गतिविधिहरू र परिकारहरूको महत्त्वलाई आजको नयाँ पीढीले अझ राम्रोसँग बुझ्न र मनाउन सुरु गरेका छन्, जसले सांस्कृतिक धरोहरलाई जगेर्ना राख्न मद्दत पुर्याउँछ।
परम्परा संरक्षणको चुनौती:
आधुनिकता र भौतिकवादको बढ्दो प्रभावले परम्परागत विधिहरू र सांस्कृतिक अभ्यासहरूलाई चुनौती दिन्छ।नेवार समुदायको पुरानो परम्परागत पर्व र गतिविधिहरू नयाँ पिढ़ीले बुझ्न र पालना गर्न गाह्रो हुने गरेको छ।
डिजिटल र ग्लोबल संस्कृतिको प्रभावले पर्वहरूको पारंपरिक रूप र सम्पूर्ण अभ्यासलाई कमजोर बनाउन सक्छ, जसको कारण परम्परा संरक्षणको चुनौती अझ गहिरो बनिरहेको छ।
आर्थिक बोझ:
घण्टा कर्ण पर्वको तयारी र सञ्चालनका लागि ठूलो खर्च आवश्यक पर्छ, विशेष गरी पुतला बनाउने र जात्रा आयोजना गर्दा। पुतला बनाउन, सजावट गर्न, सामूहिक भोज र सांस्कृतिक कार्यक्रमहरूको व्यवस्था गर्न आर्थिक लगानी निकै बढी हुन्छ। यसले समुदायका लागि आर्थिक दबाव सिर्जना गर्न सक्छ, विशेष गरी कमजोर आर्थिक अवस्था भएका परिवारका लागि।
फोहोर व्यवस्थापन:
पुतला जलाउने परम्पराले प्रदूषण र फोहोरको समस्या उत्पन्न गर्दछ। पुतला जलाउँदा उत्पन्न हुने धुँवा र अन्य प्रदूषणले वातावरणमा नकरात्मक प्रभाव पार्न सक्छ। यसका अतिरिक्त, जलाउने स्थानमा फोहोरको जमावडाले पनि फोहोर व्यवस्थापनमा चुनौती उत्पन्न गर्छ, जसले स्थानीय प्रशासन र समुदायका लागि समस्या पैदा गर्न सक्छ।
घण्टा कर्ण पर्व नेवार समुदायको एक महत्त्वपूर्ण सांस्कृतिक र धार्मिक सम्पदा हो, जसले समाजमा सत्य, शुद्धता, र सकारात्मकता ल्याउने प्रेरणा दिन्छ। यो पर्व न केवल धार्मिक आस्थाको पर्व हो, तर यो समाजमा एकता, सहकार्य, र सामूहिक चेतना फैलाउने एक शक्तिशाली माध्यम पनि हो।
आधुनिक समयमा, यो पर्वले नेवार परम्परा र सांस्कृतिक पहिचानको संरक्षण गर्दै नेपाली समाजमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याइरहेको छ। समाजको सांस्कृतिक विविधता र धरोहरलाई सहेज राख्दै, यो पर्व परम्परा र आधुनिकता बीचको सन्तुलन कायम राख्न मद्दत गर्छ।
घण्टा कर्ण पर्व नकारात्मक शक्तिको अन्त्य र सकारात्मक जीवनको सुरुवातको प्रतीक हो, जसले सबैलाई एकजुट गराउँछ र जीवनको शुद्धता र सफलता प्रतीकको रूपमा हर्ष र उल्लासको वातावरण सिर्जना गर्दछ।
ज्योतिष विवरण लोड हुँदैछ...
राशिफल लोड हुँदैछ...
काठमाडौँ । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का संयोजक एवं पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ श्रीलंकाको पाँचदिने राजनीतिक भ्रमण सम्पन्न गरी आइतबार स्वदेश फर्किएका छन्। जुलाई १५ मा श्रीलंका प्रस्थान गरेका उनले त्यहाँ आयोजित ‘ह्यान्ड्स अफ एसिया’ अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनमा प्रमुख वक्ताका रूपमा सम्बोधन गरेका थिए।भ्रमणका क्रममा प्रचण्डले श्रीलंकाको सत्तारुढ दल जनता विमुक्ति
