प्रियंका दुतराज
२०८३ वैशाख ०७, सोमबार १३:००
प्रविधिको तीव्र विकाससँगै विश्व यतिबेला आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) को एउटा नयाँ र शक्तिशाली युगमा प्रवेश गरेको छ । यसले मानव जीवनलाई सहज त बनाएको छ नै, सँगसँगै एउटा गम्भीर संशय पनि पैदा गरिदिएको छ– ‘के एआईले मानिसको जागिर खाइदिने हो?’ यो प्रश्न अहिले चिया पसलदेखि नीति निर्माणका तहसम्म बहसको विषय बनेको छ । तर, प्रविधि विज्ञहरूको मत भने अलि फरक छ । उनीहरूका अनुसार नेपालका लागि असली खतरा एआई होइन, बरु एआईको युगमा पनि पुरानो सीपमै अडिइरहनु हो ।
विश्व आर्थिक मञ्च (डब्लुईएफ) को ‘फ्युचर अफ जब्स रिपोर्ट २०२५’ ले श्रम बजारमा आउन लागेको ठूलो हलचलको संकेत गरेको छ । प्रतिवेदनअनुसार सन् २०३० सम्ममा विश्वभर करिब ९ करोड २० लाख जागिरहरू एआईका कारण विस्थापित हुनेछन् । ४१ प्रतिशत रोजगारदाताले आगामी पाँच वर्षभित्रै एआईको प्रयोग बढाएर जनशक्ति कटौती गर्ने योजना बनाइसकेका छन् । विशेषगरी डाटा इन्ट्री, कल सेन्टर, कन्टेन्ट राइटिङ र ग्राफिक डिजाइन जस्ता ‘ह्वाइट कलर’ जागिरहरू स्वचालन (अटोमेसन) को उच्च जोखिममा छन् । गोल्डम्यान स्याक्सको एउटा अध्ययनले त एआईले विश्वभर ३० करोड जागिरहरूलाई कुनै न कुनै रूपमा प्रभावित गर्ने प्रक्षेपण गरेको छ ।
तर, यो चित्रको अर्को पाटो निकै उत्साहजनक र आशावादी छ । एआईले ९ करोड २० लाख जागिर विस्थापित गरे पनि यसैका कारण १७ करोड नयाँ र आधुनिक जागिरहरू सिर्जना हुनेछन् । यसको अर्थ विश्व बजारमा ७ करोड ८० लाख रोजगारीको शुद्ध वृद्धि हुनेछ । तथ्याङ्कले के पनि देखाउँछ भने, एआई सीप भएका पेशेवरहरूले अन्यको तुलनामा ५६ प्रतिशतसम्म बढी तलब पाइरहेका छन् । यसले के स्पष्ट पार्छ भने, एआईसँग डराउनु भन्दा यसलाई एउटा शक्तिशाली अस्त्रका रूपमा आत्मसात गर्नु नै बुद्धिमानी हुनेछ ।
नेपाल सरकारले पनि बदलिँदो विश्व परिवेशलाई बुझ्दै सन् २०२४–२०३४ लाई ‘सूचना प्रविधिको दशक’ घोषणा गरेको छ । यस अवधिमा १५ लाख नयाँ प्रविधिमैत्री जागिर सिर्जना गर्ने र ३० खर्ब रुपैयाँ बराबरको आईटी सेवा निर्यात गर्ने महत्त्वाकांक्षी लक्ष्य राखिएको छ । हालै स्वीकृत ‘राष्ट्रिय एआई नीति २०८२’ ले स्वास्थ्य, शिक्षा, कृषि र सार्वजनिक प्रशासनमा एआईको रणनीतिक प्रयोगको कल्पना गरेको छ । सरकारले आगामी पाँच वर्षभित्र ५ हजार उच्च दक्ष एआई जनशक्ति तयार गर्ने र ‘एआई रेडिनेस इन्डेक्स’ मा नेपाललाई विश्वका शीर्ष ५० देशभित्र पु¥याउने रणनीति लिएको छ ।
यो नीतिले केवल प्रविधि क्षेत्रलाई मात्र होइन, समग्र अर्थतन्त्रलाई नै डिजिटल रूपान्तरण गर्ने लक्ष्य राखेको छ । यदि यो योजना सफल भयो भने नेपालले श्रम निर्यात गर्ने देशबाट प्रविधि र सेवा निर्यात गर्ने देशको रूपमा आफ्नो पहिचान बदल्न सक्नेछ ।
नेपाली युवाहरूका लागि एआई एउटा अभूतपूर्व अवसर बनेर आएको छ । हिजोका दिनमा रोजगारीका लागि काठमाडौं वा विदेश नै धाउनुपर्ने बाध्यता थियो । तर आज, विराटनगर, पोखरा वा बुटवलको एउटा कुनामा बसेर एक दक्ष डेभलपर वा एआई विशेषज्ञले विश्व बजारका ठूला कम्पनीहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्दै विदेशी मुद्रा भित्र्याउन सक्ने वातावरण बनेको छ । एआईले कामको गति र गुणस्तर बढाउन मद्दत गर्ने भएकाले नेपाली फ्रिल्यान्सरहरूले विश्वव्यापी मञ्चमा आफ्नो उपस्थिति बलियो बनाउन सक्छन् ।
अन्ततः, एआईले मानवीय सिर्जनशीलता, सहानुभूति र जटिल निर्णय क्षमतालाई पूर्ण रूपमा प्रतिस्थापन गर्न सक्दैन । यसले केवल दोहोरिने, झन्झटिला र यान्त्रिक कामहरूलाई सहज बनाउनेछ । एआई आफैँमा एउटा औजार मात्र हो, जसलाई चलाउने चालक मानिस नै हो ।
त्यसैले, अबको समय एआईसँग डराएर भाग्ने होइन, बरु यसलाई सिक्ने र आफ्नो क्षमता बढाउने समय हो । जसले एआईलाई आफ्नो सीपसँग जोड्न सक्छ, उसका लागि यो युग अवसरको खानी हो । तर, जो परिवर्तनलाई स्वीकार नगरी आँखा चिम्लेर बस्छ, उसका लागि भने यो विस्थापनको कठिन समय बन्न सक्छ । वर्तमान समयको वास्तविक माग नै ‘अपस्किलिङ’ र ‘रिस्किलिङ’ हो । एआईलाई विस्थापनको कारक होइन, विकासको संवाहक बनाउनु नै आजको आवश्यकता हो ।
यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?
कुल मतदान: 0
काठमाडौँ । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)को पहिलो राष्ट्रिय महाधिवेशन सम्पन्न भएको छ। महाधिवेशनले नयाँ नेतृत्व चयन गरेको मात्र होइन, पार्टीको भावी राजनीतिक दिशा, संगठनभित्रको शक्ति सन्तुलन र आन्तरिक चुनौतीहरू पनि स्पष्ट रूपमा उजागर गरेको छ। केही दिनसम्म चलेको यो महाधिवेशनलाई धेरैले रास्वपाको अहिलेसम्मकै सबैभन्दा ठूलो आन्तरिक राजनीतिक परीक्षा पनि मानेका छन्।सभापति
Loading brands...
