काठमाडौँ
महामारीपछि लामो समय बन्द रहेको बेइजिङ–प्योङयाङ हवाई सम्पर्क पुनः सञ्चालनमा आएको छ। एयर चाइनाले सोमबारदेखि प्रत्यक्ष उडान पुनः सुरु गरेसँगै उत्तर कोरियाले अन्तर्राष्ट्रिय सम्पर्क विस्तारतर्फ कदम बढाएको संकेत देखिएको छ।
हालका लागि सामान्य पर्यटकहरूलाई पूर्ण रूपमा अनुमति नदिइए पनि विद्यार्थी, कामदार तथा पारिवारिक सम्बन्ध भएका व्यक्तिहरूका लागि आवतजावत खुला गरिएको बताइएको छ। महामारीअघि सन् २०१९ मा करिब तीन लाख विदेशी पर्यटक उत्तर कोरिया पुगेका थिए, जसमा अधिकांश चिनियाँ नागरिक थिए।
सन् २०१७ मा अमेरिकी विद्यार्थी ओटो वार्मबियरको घटनापछि पश्चिमी मुलुकहरूको यात्रा नीतिमा कडाइ गरिएको थियो। त्यसपछि कोभिड–१९ महामारीले सीमा पूर्ण रूपमा बन्द गरेको थियो। पछिल्ला वर्षहरूमा भने रुस र केही पश्चिमी टुर अपरेटरहरूका लागि सीमित रूपमा भ्रमण खुलाइएको भए पनि ती गतिविधिहरू कडा नियन्त्रणमा सञ्चालन भएका थिए।
चीनसँगको यातायात सम्पर्क विस्तार यस प्रक्रियाको प्रमुख हिस्सा बनेको छ। एयर कोर्योले सन् २०२३ मै बेइजिङ–प्योङयाङ उडान पुनः सुरु गरिसकेको थियो भने हाल रेल सेवा पनि पुनः सञ्चालनमा आएको छ। चिनियाँ ट्राभल एजेन्सीहरूले पुनः यात्रा प्याकेजहरू प्रचार गर्न थालेपछि पर्यटक आगमन बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ।
चीन उत्तर कोरियाको प्रमुख व्यापारिक साझेदार तथा आर्थिक आधारसमेत रहँदै आएको छ। महामारीपछि द्विपक्षीय व्यापार करिब तीन अर्ब डलरको हाराहारीमा पुगेको बताइएको छ। खाद्यान्न, ऊर्जा र व्यापारिक वस्तुमा उत्तर कोरियाको चीनमाथि निर्भरता उच्च रहेको छ।
यद्यपि आणविक हतियार कार्यक्रमका कारण दुई देशबीचको सम्बन्ध संवेदनशील रहँदै आएको छ। पछिल्ला वर्षमा बदलिँदो अन्तर्राष्ट्रिय परिस्थिति, विशेषगरी युक्रेन युद्ध र विश्व राजनीति, ले उत्तर कोरियाको कूटनीतिक हैसियतमा केही परिवर्तन देखिएको विश्लेषण गरिएको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार हवाई तथा रेल सम्पर्क पुनः सुरु हुनु उत्तर कोरियाले आफ्ना रणनीतिक प्राथमिकता अनुसार सम्बन्ध सन्तुलन गर्दै सीमित खुलापन अपनाइरहेको संकेत हो। यसले चीन र रूससँगको सम्बन्धलाई अझ मजबुत बनाउँदै अन्तर्राष्ट्रिय दबाबबीच कूटनीतिक सन्तुलन खोज्ने प्रयास देखाएको छ।