काठमाडौँ।
भदौ २४ को ’जेन–जी’ आन्दोलनका क्रममा तीन जना प्रहरी कर्मचारीको निर्मम हत्या भएको घटनामा तत्कालीन प्रहरी महानिरीक्षक (आइजिपी) चन्द्रकुवेर खापुङ मुख्य दोषी रहेको निष्कर्ष छानबिन आयोगले निकालेको छ । गौरीबहादुर कार्की नेतृत्वको जाँचबुझ आयोगले बुझाएको प्रतिवेदनमा खापुङको अदूरदर्शी निर्देशनका कारण प्रहरीको मनोबल खस्किएको र त्यसले अपूरणीय क्षति पु¥याएको उल्लेख गरिएको छ ।
आयोगले तत्कालीन आइजिपी खापुङलाई मुलुकी अपराध संहिताअनुसार ‘लापरबाहीपूर्वक काम गरी ज्यान मार्न नहुने’ कसुरमा १० वर्षसम्म कैद सजाय गर्न सिफारिस गरेको छ । २४ भदौको आन्दोलनका क्रममा काठमाडौँको महाराजगन्जमा दुई र कोटेश्वरमा एक प्रहरीको आन्दोलनकारीले निर्मम हत्या गरेका थिए भने दर्जनौँ सुरक्षाकर्मी घाइते भएका थिए ।
प्रतिवेदनअनुसार, आन्दोलन चर्किएका बेला सैनिक मुख्यालयमा बसेर तत्कालीन आइजिपी खापुङ र एआइजी दानबहादुर कार्कीले ’ब्ल्याङ्केट’ (एकमुष्ट) रूपमा थुनुवाहरू छाड्न र पछि हट्न निर्देशन दिएका थिए । आयोगको दाबी छ कि यस्तो अस्पष्ट र हतासपूर्ण आदेशले फिल्डमा खटिएका प्रहरीको मनोबल पूर्ण रूपमा गिरायो, जसका कारण प्रहरीहरू आफ्ना वृत्त, प्रभाग र चौकीहरू छाडेर भाग्न बाध्य भए ।
आयोगको प्रतिवेदनको अंश

आयोगको प्रतिवेदनमा भनिएको छ, “प्रहरी महानिरीक्षकले मातहतका इकाइहरूलाई स्पष्ट रूपमा ’ट्याक्टिकल विथड्रल’ (रणनीतिक फिर्ती) को आदेश दिनुपर्नेमा सो नगरी आत्मसमर्पणको स्थिति सिर्जना गरे । प्रहरीले प्रतिकार गर्न सक्ने अवस्था हुँदाहुँदै कम बल प्रयोग गर्न बाध्य पारियो, जसले गर्दा प्रदर्शनकारीहरूले प्रहरीको हातहतियार लुट्ने र आगजनी गर्ने मौका पाए ।“
आयोगले खापुङको नेतृत्व क्षमतामाथि गम्भीर प्रश्न उठाउँदै भनेको छ कि यदि प्रहरीले आफ्नो कार्यालयमा बसेर संयमित प्रतिकार गरेको भए र हतियार लुटिने अन्तिम अवस्थामा मात्र सुरक्षित फिर्तीको रणनीति अपनाएको भए यति ठूलो धनजनको क्षति हुने थिएन । खापुङको आदेशकै कारण प्रहरीले प्रदर्शनकारीसामु घुँडा टेक्न परेको र भाद्र २४ गते नेपाली सेना परिचालन नहुन्जेलसम्म मुलुकले डर र त्रासमा बिताउनु परेको आयोगको ठहर छ ।
यो प्रतिवेदन सार्वजनिक भएसँगै तत्कालीन सुरक्षा नेतृत्वमाथि कानुनी कारबाहीको दबाब बढेको छ । प्रहरी संगठनभित्रै पनि आफ्ना कमाण्डरको गलत निर्णयका कारण सहकर्मी गुमाउनु परेको भन्दै असन्तुष्टि चुलिएको छ। अब सरकारले आयोगको यो सिफारिसलाई कसरी कार्यान्वयन गर्छ भन्नेमा सबैको चासो टिकेको छ ।