काठमाडौँ
अमेरिकी सर्वोच्च अदालतले जन्मसिद्ध नागरिकतालाई चुनौती दिने मुद्दा सुन्न सहमति दिएको छ। यस मुद्दामा विवाद छ कि के अवैध रूपमा बसोबास गर्ने वा अस्थायी भिषामा रहेका अभिभावकका छोराछोरीलाई संयुक्त राज्य अमेरिकामा जन्मिएको आधारमा नागरिकता पाउने अधिकार छ कि छैन। राष्ट्रपति डोनाल्ड जोन ट्रम्पले आफ्नो कार्यकालको पहिलो दिन जनवरीमा यस नागरिकता समाप्त गर्ने आदेश दिएका थिए, तर यसलाई थुप्रै तल्लो अदालतहरूले अवरुद्ध गरेका थिए।
संविधानको १४औँ संसोधनले करिब १६० वर्षदेखि "जसको अधिकार क्षेत्रअन्तर्गत जन्मिएका सबै व्यक्ति अमेरिकी नागरिक हुन्" भन्ने नियम लागू गरेको छ। ट्रम्प प्रशासनको दाबी छ कि यो नियम अस्थायी वा अवैध रूपमा बसोबास गर्ने अभिभावकका बच्चाहरूमा लागू हुँदैन। अमेरिकी नागरिकता कानुन विशेषज्ञहरूले भने यसलाई असंवैधानिक र राष्ट्रपति आदेशले परिवर्तन गर्न नसकिने बताएका छन्।
पूर्व अमेरिकी दासप्रथा अन्त्य पश्चात १४औँ संसोधन पारित भएको थियो, जसले स्वतः नागरिकता सुनिश्चित गर्यो। सर्वोच्च अदालतले हालैका निर्णयमा तल्लो अदालतको रोक आदेशलाई अधिकारको उल्लंघन भएको भन्दै रद्द गरेको थियो, तर जन्मसिद्ध नागरिकतामा प्रत्यक्ष निर्णय भने दिइएको थिएन।
सन् २०१६ मा २,५०,००० शिशु अवैध आप्रवासी अभिभावकबाट जन्मिएका थिए भने २०२२ सम्म १२ लाख नागरिक अवैध आप्रवासी अभिभावकका छोराछोरी थिए। विशेषज्ञहरूले जन्मसिद्ध नागरिकता रद्द गरे अमेरिकी अवैध जनसंख्या २०४५ सम्म २.७ मिलियन र २०७५ सम्म ५.४ मिलियनले बढ्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्।