काठमाडौँ
रूसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन र अमेरिकी विशेष दूत स्टिभ विट्कफबीच मंगलबार मस्कोलाई हुने भेटवार्ताले युक्रेन–रूस युद्ध अन्त्य गर्ने प्रयासलाई नयाँ मोड दिने अपेक्षा गरिएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड जोन ट्रम्पका ज्वाइँ तथा अनौपचारिक सल्लाहकार जारेड कुशनर पनि वार्तामा सहभागी हुनेछन्।
यसअघि फ्लोरिडामा दुई दिनसम्म अमेरिकी र युक्रेनी अधिकारीबीच भएको छलफललाई राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले “रचनात्मक” भने पनि “कठिन विषयहरू अझै बाँकी” रहेको बताए। जेलेन्स्कीका अनुसार युक्रेनको सार्वभौमिकता, कडा सुरक्षा सुनिश्चितता तथा भू–भाग सम्बन्धी प्रश्न वार्ताको सबैभन्दा जटिल भाग हो।
रूसले पूर्वी युक्रेनका केही क्षेत्र युक्रेनले छोड्नुपर्ने माग दोहोर्याइरहेको छ, जुन मागलाई किभले अस्वीकार गर्दै आएको छ। यसैबीच, रूसले पोक्रोभ्स्क र भोभ्चान्स्क कब्जा गरेको दाबी गरेकामा युक्रेनले कुनै पुष्टि गरेको छैन। खुला स्रोत निगरानी समूहहरूले पनि ती क्षेत्र पूर्णरूपमा रुसको नियन्त्रणमा नपुगेको संकेत दिएका छन्।
विट्कफ पुटिनसँगको भेटअघि फ्रान्सका राष्ट्रपति इम्यानुएल माक्रोँ, युनाइटेड किंगडमका प्रधानमन्त्री केयर स्टार्मर तथा युक्रेनका मुख्य वार्ताकारसहित विभिन्न युरोपेली नेतासँग परामर्श गरिसकेका छन्। ह्वाइट हाउसले प्रस्तावित शान्ति योजना “धेरै परिष्कृत भएको” र आफूहरू “आशावादी” रहेको जनाएको छ।
तर प्रारम्भिक अमेरिकी–रूसी मस्यौदाले मस्कोको पक्षलाई अत्यधिक लाभ दिने, रूसी सम्पत्ति तथा युक्रेनी बजार पहुँचका विषयमा विवादित प्रावधान राखेको भन्दै युक्रेन र युरोपेली राष्ट्रहरूले चासो व्यक्त गरेका थिए। माक्रोँले कुनै पनि शान्ति योजना युक्रेन तथा युरोपको सहभागिताबिना तयार गर्न नहुने स्पष्ट पारे।
यता, युरोपेली संघकी विदेश नीति प्रमुख काया कलासले रूस वास्तविक समाधान होइन, आफूसँगै मेल खाने प्रस्ताव मात्र खोजिरहेको आरोप लगाइन्। उनका अनुसार दबाब कमजोर पक्ष, अर्थात् युक्रेनमाथि पर्ने जोखिम अझै उच्च छ।
युद्धको मुख्य अवरोध भू–भागको प्रश्न रहे पनि युक्रेनका लागि सुरक्षा सुनिश्चितता—विशेषगरी नाटो सदस्यता—मुख्य प्राथमिकता बनेको छ। तर रूस यसको कडा विरोधमा छ र राष्ट्रपति ट्रम्पले पनि युक्रेनको नाटो प्रवेश अस्वीकार गरिसकेका छन्।