काठमाडौँ
जर्जियामा गत वर्ष भएको विरोध प्रदर्शन नियन्त्रण गर्न अधिकारीहरूले पहिलो विश्वयुद्धमा प्रयोग भएको र अत्यन्त खतरनाक मानिने ‘क्यामाइट’ नामक रसायन पानी तोपमार्फत प्रयोग गरिएको अनुसन्धानले देखाएको छ। प्रदर्शनकारीहरूले पानीले छोएको छाला चर्को पोल्ने, सास फेर्न गाह्रो हुने, खोकी लाग्ने, बान्ता आउनेजस्ता लक्षण हप्तौँसम्म नभागेको गुनासो गरेका छन्। धेरैले यो सामान्य टियर–ग्यासभन्दा निकै शक्तिशाली अनुभव भएको बताएका छन्।
बालरोग विशेषज्ञ डा. कोन्स्टान्टिन चाखुनाशभिलीले आफू पनि प्रभावित भएपछि पीडितहरूको अध्ययन गरे, जसमा ३५० मध्ये झन्डै आधाले ३० दिनभन्दा बढी लक्षण देखिएको बताए। धेरैमा मुटुको विद्युत संकेतमा समेत असामान्यताहरू पाइए। यस आधारमा स्थानीय चिकित्सक, अधिकारकर्मी र पत्रकारहरूले पानी तोपमा अज्ञात रसायन मिसाइएको निष्कर्ष निकाले। तर जर्जियाली गृहमन्त्रालयले सबै आरोप अस्वीकार गर्दै प्रदर्शनकारीलाई “हिंसात्मक अपराधी” भनेको छ।
दंगा–नियन्त्रण विभागका पूर्वकर्मचारी, चिकित्सक र रसायन विज्ञसँग गरेको छलफल तथा गोप्य सूचीको विश्लेषणबाट पानी तोपमा ट्राइक्लोरोइथिलिन क्याटेगरीमा पर्ने ‘ब्रोमोबेन्जिल साइनाइड’ अर्थात् क्यामाइट मिसाइएको सम्भावना ठहर्यायो। विशेषज्ञहरूका अनुसार यो रसायन अत्यन्तै दीर्घकालीन असर पार्ने भएकाले आधुनिक समयमा प्रयोग नगर्नु पर्ने मानिन्छ। यसको प्रयोग मानवअधिकार उल्लंघन तथा यातनासँग सम्बन्धित हुन सक्ने संयुक्त राष्ट्रसंघका प्रतिवेदनकारहरूले चेतावनी दिएका छन्।
जर्जियाको सरकार भने यी प्रमाणलाई “हास्यास्पद” भनी अस्वीकार गर्छ। यद्यपि, सरकारविरुद्धको प्रदर्शन एक वर्षदेखि झन्डै दैनिक भइरहे पनि कठोर सजाय तथा जरिवानापछि सहभागिता केही घटेको छ। प्रदर्शनकारीहरूले सरकारलाई रूसपक्षीय नीति, नागरिक समाजमाथि दमन, र निर्वाचन अनियमितताको आरोप लगाइरहेका छन्। सरकार र सत्तारूढ जर्जियन ड्रीम पार्टीले भने आफ्ना नीतिहरू जनकल्याणका लागि भएको दाबी गर्छ।